{"id":39195,"date":"2023-04-19T13:22:21","date_gmt":"2023-04-19T10:22:21","guid":{"rendered":"https:\/\/politeknik.org.tr\/?p=39195"},"modified":"2023-04-19T14:28:33","modified_gmt":"2023-04-19T11:28:33","slug":"sili-ve-meksika-depremle-nasil-mucadele-ediyor-zeynel-firat-aydin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/sili-ve-meksika-depremle-nasil-mucadele-ediyor-zeynel-firat-aydin\/","title":{"rendered":"\u015eili ve Meksika depremle nas\u0131l m\u00fccadele ediyor? – Zeynel F\u0131rat Ayd\u0131n"},"content":{"rendered":"

Mara\u015f Depremleri’nin \u00fczerinden ge\u00e7en 2.5 ayl\u0131k s\u00fcre\u00e7te siyasi iktidardan, daha \u00f6nceden de al\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fumuz \u015feyleri duyduk. Bu felaketin bir milat oldu\u011fu ve bundan sonras\u0131n\u0131n farkl\u0131 olaca\u011f\u0131 vs. T\u0131pk\u0131 G\u00f6lc\u00fck, Van ve \u0130zmir depremlerinden sonra duyduklar\u0131m\u0131z gibi. Ancak neyin de\u011fi\u015fece\u011fi nas\u0131l de\u011fi\u015fece\u011fi hala mu\u011flak. Bu mu\u011flakl\u0131\u011f\u0131n sebeplerinden biri de bu felaketin ne d\u00fczeyde \u00f6nlenebilir oldu\u011funun \u00fczerinin bizzat iktidar taraf\u0131ndan \u00f6rt\u00fclmesi. Tam da bunun i\u00e7in iktidar, deprem sonras\u0131 ya\u015fanan y\u0131k\u0131mlar\u0131 ve can kay\u0131plar\u0131n\u0131 \u201ctaktir-i ilahi\u201d, \u201casr\u0131n felaketi\u201d gibi ifadelerle tan\u0131mlayarak s\u00fcrekli, felaketin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck, engellenemez, \u00f6nlenemez ve tedbir al\u0131namaz oldu\u011funa vurgu yapt\u0131.<\/p>\n

Bu propaganda tabi ki do\u011fru de\u011fil. Kahramanmara\u015f depremi \u00f6zelinde, deprem b\u00f6lgesinin planlamas\u0131ndan, yap\u0131 sto\u011funun depreme kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131na kadar \u00e7ok farkl\u0131 bile\u015fenleri olan \u00f6nlemler dizisinden bahsedilebilir.<\/p>\n

Bu yaz\u0131da g\u00f6rece basit bir konuyu ele alaca\u011f\u0131z. T\u00fcrkiye\u2019nin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 depremlerden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fcklerine maruz kalm\u0131\u015f ve \u00e7ok daha az can kayb\u0131 ile depremleri atlatm\u0131\u015f, ekonomik g\u00fc\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan benzer seviyedeki \u015eili ve Meksika \u00f6rneklerine bakaca\u011f\u0131z. Bu \u00fclkelerdeki erken uyar\u0131 sistemleri, depremlere kar\u015f\u0131 olu\u015fturulan duyarl\u0131l\u0131k, ger\u00e7ekten i\u015fe yarayan merkezi bir arama kurtarma sistemi gibi ba\u015fl\u0131klar\u0131 ara\u015ft\u0131raca\u011f\u0131z.<\/p>\n

\u015eili<\/h5>\n

\u015eili\u2019de 2010 y\u0131l\u0131nda 8.8 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir deprem ve ard\u0131ndan tsunami meydana geldi. Resmi rakamlara g\u00f6re 525 ki\u015fi ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi. 2015 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen 8.3-8.4 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki depremde ve tsunamide 15 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti. T\u00fcrkiye ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kay\u0131plar\u0131n ciddi bi\u00e7imde az olmas\u0131n\u0131n sebepleri var tabi.<\/p>\n

\"\"
\u015eili – 2010 Depremi<\/figcaption><\/figure>\n

\u015eili, 1960 y\u0131l\u0131nda 9.5 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde, d\u00fcnyada kaydedilmi\u015f en b\u00fcy\u00fck depreme maruz kalm\u0131\u015f ve \u00fclkede 5000 ki\u015fi \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu depremden sonra, \u015eili\u2019de olu\u015fan toplumsal tepki, yap\u0131lar i\u00e7in yeni y\u00f6netmelikler getirilmesine sebep olmu\u015f oldu. Bug\u00fcn \u015eili\u2019deki yap\u0131 y\u00f6netmeli\u011fi, \u00e7ok katl\u0131 binalar\u0131n 9 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki depreme dayan\u0131kl\u0131 olmas\u0131n\u0131 gerektiriyor. \u0130\u015f tabi sadece y\u00f6netmelikle kalm\u0131yor, denetim mekanizmas\u0131 yerinde ve \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/span><\/p>\n

2010 y\u0131l\u0131ndaki 8.8 depremi ve tsunami sonras\u0131nda 525 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcyle ilgili olarak, devlet g\u00f6revlileri halk\u0131 tsunamiye kar\u015f\u0131 yeterince erken uyarmamakla su\u00e7land\u0131 ve akabinde 4 devlet yetkilisi dolayl\u0131 olarak insan \u00f6ld\u00fcrmekten ceza ald\u0131. Bu durum 2015\u2019te meydana gelen tsunami \u00f6ncesinde erken uyar\u0131 sistemi kurulmas\u0131na \u00f6n ayak olmu\u015f oldu ve bir ka\u00e7 saat i\u00e7inde milyonlarca insan\u0131n tsunami b\u00f6lgesinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131labilmesini ve hayatlar\u0131n kurtar\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. \u015eili\u2019nin ba\u015far\u0131 hikayesi, kapsaml\u0131 bir ileti\u015fim a\u011f\u0131 kurabilmesinde, d\u00fczenli tatbikatlar yaparak toplumda tehlikeye kar\u015f\u0131 fark\u0131ndal\u0131k yaratmas\u0131nda ve kamu olanaklar\u0131n\u0131n insan hayat\u0131n\u0131 kurtarmak i\u00e7in kullan\u0131labilmesinde yat\u0131yor. 2010 depremi hakk\u0131nda devlet taraf\u0131ndan yaz\u0131lan raporda, 12 saat boyunca deprem b\u00f6lgesiyle ileti\u015fim kurulamad\u0131\u011f\u0131 kabul edildi. Bu durum deprem b\u00f6lgeleriyle ileti\u015fim kurulabilmesi i\u00e7in, co\u011frafi bilgi sistemi bazl\u0131 bir yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirilmesini, bu yaz\u0131l\u0131m ile bilboard, televizyon, radyo, sms, email gibi enstr\u00fcmanlar\u0131n hepsinin ileti\u015fim i\u00e7in kullan\u0131labilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. 2015 y\u0131l\u0131nda sistem \u00e7ok iyi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ve milyonlarca insana ula\u015f\u0131labildi. Ayr\u0131ca, k\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerinde, elektrik kesintisine kar\u015f\u0131 uzun s\u00fcre dayan\u0131kl\u0131 batarya yedekli sirenler bulundurulmakta ve donanma taraf\u0131ndan tsunami tehlikesi olu\u015ftu\u011fu anda devreye sokulmaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinde 2010 y\u0131l\u0131ndaki depreme g\u00f6sterilen toplumsal tepkinin etkisi b\u00fcy\u00fck; tepkiler kapsaml\u0131 erken uyar\u0131 sistemlerini ve y\u0131lda en az 7 kere bir ka\u00e7 \u015fehri kapsayan b\u00fcy\u00fckl\u00fckte tatbikatlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131na \u00f6n ayak olmu\u015f oldu.<\/p>\n

Meksika<\/h5>\n
\"\"
Mexico City – 1985 Depremi<\/figcaption><\/figure>\n

Meksika da \u015eili gibi deprem b\u00f6lgesinde. Meksika\u2019n\u0131n da depremle ili\u015fkisi 1985 y\u0131l\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 8 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki depremde 9 bin 500 ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 kaybetmesiyle de\u011fi\u015fmi\u015f. Her sene 19 Eyl\u00fcl\u2019de bir nevi bu depremi anmak i\u00e7in deprem tatbikatlar\u0131 yap\u0131l\u0131yor. Meksika\u2019y\u0131 \u015eili\u2019den ayr\u0131 tutan en \u00f6nemli \u00f6zellik ise erken uyar\u0131 sistemleri. SASMEX ad\u0131n\u0131 verdikleri sistem, depremin yere uzakl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re 1 dk civar\u0131nda erken uyar\u0131 g\u00f6nderebiliyor. 2012 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan 7.4\u2019l\u00fck depremde Mexico City\u2019ye 80 saniye \u00f6nceden uyar\u0131 g\u00f6nderilebildi. 30 bin binan\u0131n hasar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc depremde 2 ki\u015fi ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi. Sistemi CIRES isimli bir sivil toplum \u00f6rg\u00fct\u00fc kontrol ediyor ve neredeyse b\u00fct\u00fcn okullar ve hastanelerin \u00fcye oldu\u011fu bu sistemin 90 bin \u00fcyesi var. SASMEX\u2019in radyo dalgas\u0131 ile ileti\u015fime ge\u00e7en al\u0131c\u0131lar\u0131 var ve bu al\u0131c\u0131lar okul hastane gibi yerlere konuluyor. Ayr\u0131ca \u015fehirlerde hoparl\u00f6r ile yay\u0131n yap\u0131l\u0131yor ve televizyon\/radyo kanallar\u0131ndan uyar\u0131 ge\u00e7iliyor. \u0130steyen ki\u015filer sisteme y\u0131ll\u0131k bir \u00fccret \u00f6deyerek \u00fcye olabiliyor, sms mesaj\u0131 ile bilgilendiriliyor. Sistemin Twitter hesab\u0131ndan \u00fccretsiz olarak uyar\u0131lar\u0131 payla\u015f\u0131l\u0131yor. Ak\u0131ll\u0131 telefonlar i\u00e7in Twitter uyar\u0131lar\u0131n\u0131 erken uyar\u0131lara \u00e7eviren uygulamalar \u00fcretilmi\u015f durumda. 2017 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan 8.2\u2019lik deprem ve 12 adet 6 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki art\u00e7\u0131 depremlerde 80 ki\u015fi \u00f6ld\u00fc. \u00d6l\u00fc say\u0131s\u0131n\u0131n binlere ula\u015fmamas\u0131nda SASMEX\u2019in etkili oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

Erken uyar\u0131 sisteminin etkili \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in 2 katl\u0131 binalarda 40 saniyede mekan bo\u015faltma tatbikatlar\u0131 yap\u0131l\u0131yor. Depremle ilgili e\u011fitimler erken ya\u015flarda veriliyor ve ma\u011fdurlarla ileti\u015fimin kopmamas\u0131 i\u00e7in \u015eili benzeri ileti\u015fim sistemleri de mevcut. Ayr\u0131ca denilmezse olmaz, deprem y\u00f6netmelikleri ve bu y\u00f6netmeliklerin denetimi konusunda ciddiler. Binalar\u0131n depreme kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131 yap\u0131lmas\u0131na en az\u0131ndan \u015fehir b\u00f6lgelerinde \u00f6zen g\u00f6steriliyor.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de ne yap\u0131lmal\u0131?<\/h5>\n

Hem \u015eili hem Meksika, T\u00fcrkiye ile benzer ekonomilere sahip \u00fclkeler. Bu iki \u00fclkedeki kapsaml\u0131 sistemler T\u00fcrkiye’de de kurulabilir. T\u00fcrkiye\u2019de erken uyar\u0131 sistemi kurulmas\u0131na y\u00f6nelik bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lm\u0131\u015f durumda. Ancak 2010 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lan proje i\u00e7in yaln\u0131zca 9 milyon TL harcand\u0131\u011f\u0131ndan 20 adet erken uyar\u0131 (Meksika\u2019n\u0131n 97 adet istasyonu var) istasyonun sadece 5 tanesi yap\u0131lm\u0131\u015f ve onlar da Kahramanmara\u015f depreminde kullan\u0131lamam\u0131\u015f bile. Kocaeli \u00dcniversitesi M\u00fchendislik Fak\u00fcltesi Jeofizik M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc’nde g\u00f6revli Do\u00e7. Dr. Serkan Irmak\u2019a g\u00f6re \u0130skenderun ve Hatay b\u00f6lgesinde erken uyar\u0131 sistemi 50 sn \u00f6nceden uyar\u0131 verebilirdi. Bu durumun T\u00fcrkiye \u00f6zelinde, sistematik tatbikatlar olmadan ve \u00e7ok katl\u0131 yap\u0131la\u015fman\u0131n \u00e7oklu\u011fu dikkate al\u0131narak ne kadar hayat kurtarabilece\u011fi hen\u00fcz bilinmese de deprem sonras\u0131 olu\u015fan do\u011falgaz ka\u00e7aklar\u0131 ve elektrik k\u0131sa devreleri kaynakl\u0131 yang\u0131nlar\u0131n \u00f6nlenmesi gibi \u00f6nemli faydalar\u0131 olabilir.<\/p>\n

Buraya kadar bahsedilen uygulamalar teknik de\u011ferlendirmelere konu olacak ve kapsaml\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken uygulamalar ve ara\u00e7lar. Tabii ki en ba\u015fta deprem g\u00fcvenli yap\u0131lara kavu\u015fmak zorunday\u0131z. Deprem sonras\u0131 yeni bir ya\u015fam kuracaksak, sadece erken uyar\u0131 sistemlerini, d\u00fczenli tatbikatlar\u0131 de\u011fil; kopmayan ileti\u015fim servisini, kesilmeyen elektrik hatlar\u0131n\u0131, daralt\u0131lmayan internet band\u0131 uygulamas\u0131n\u0131 talep etmek zorunday\u0131z. Depremde ma\u011fdur olmu\u015f halk\u0131 ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00fcnlerce g\u00f6rmezden gelmeyen bir kamu d\u00fczenini talep etmek zorunday\u0131z. Deprem g\u00fcvenli evlerde, kentlerde ya\u015famay\u0131, i\u015fyerlerinde \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ve do\u011fa olaylar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131m ve \u00f6l\u00fcm anlam\u0131na gelmedi\u011fi bir \u00fclkede ya\u015famay\u0131 talep etmek zorunday\u0131z. Ancak bu \u015fekilde son felaketimiz ger\u00e7ek bir milat olur.<\/p>\n

Zeynel F\u0131rat Ayd\u0131n \/ Harita M\u00fchendisi
\nPoliteknik YK \u00dcyesi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mara\u015f Depremleri’nin \u00fczerinden ge\u00e7en 2.5 ayl\u0131k s\u00fcre\u00e7te siyasi iktidardan, daha \u00f6nceden de…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":39196,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4723,1991],"tags":[1046,2463,3221,2205,3712,5798,5814,5471,5874,5873,5799,5810,2462,4781],"class_list":{"0":"post-39195","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-kent-ve-doga-yazilar","8":"category-yazilar","9":"tag-deprem","10":"tag-deprem-guvenli-kentler","11":"tag-deprem-guvenligi","12":"tag-insaat","13":"tag-manset","14":"tag-maras-depremi","15":"tag-maras-depremleri","16":"tag-meksika","17":"tag-meksika-depremi","18":"tag-sili","19":"tag-turkiye-deprem","20":"tag-yapi","21":"tag-yapi-guvenligi","22":"tag-yapilar"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39195","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39195"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39195\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39196"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39195"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39195"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39195"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}