{"id":4313,"date":"2013-03-22T12:50:37","date_gmt":"2013-03-22T09:50:37","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=4313"},"modified":"2013-11-07T14:55:14","modified_gmt":"2013-11-07T11:55:14","slug":"gida-mo-su-yasamdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/gida-mo-su-yasamdir\/","title":{"rendered":"G\u0131da MO: “Su Ya\u015famd\u0131r”"},"content":{"rendered":"

Su ya\u015fam\u0131n temel kayna\u011f\u0131d\u0131r. \u0130nsan ya\u015fam\u0131 i\u00e7in oksijenden sonra gelen en \u00f6nemli \u00f6\u011fedir ve yerinin bir ba\u015fka madde ile doldurulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. <\/strong><\/p>\n

Oysa ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman\u0131n en \u00f6nemli sorunlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda g\u00fcvenli ve yeterli suya ula\u015f\u0131m gelmektedir. D\u00fcnyada su kaynaklar\u0131 h\u0131zla kirlenmekte ve t\u00fckenmektedir. Ba\u015fta iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi olmak \u00fczere \u00e7arp\u0131k kentle\u015fme, a\u015f\u0131r\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131, sera gazlar\u0131ndaki art\u0131\u015f, tar\u0131mda bilin\u00e7siz su kullan\u0131m\u0131 ve kontrols\u00fcz\/kurals\u0131z sanayile\u015fme d\u00fcnyay\u0131 giderek daha “susuz” hale getirmektedir. <\/p>\n

Birle\u015fmi\u015f Milletler Su Raporu verilerine g\u00f6re; d\u00fcnya n\u00fcfusunun 4 kat artmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k su kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 9 kat artm\u0131\u015ft\u0131r. Yine Birle\u015fmi\u015f Milletler verilerine g\u00f6re; d\u00fcnyada end\u00fcstriyel, tar\u0131msal (g\u00fcbre, pestisit vb.) ve evsel kullan\u0131mlar ile g\u00fcnde toplam 2 milyon ton at\u0131k su olu\u015fmaktad\u0131r. Tahminen 1 litre at\u0131k su, 8 litre kullan\u0131labilir suyu kirletmektedir. Bu kirlilikten de, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin n\u00fcfuslar\u0131n\u0131n %50\u2018si etkilenmekte ve en \u00e7ok fakir \u00fclkeler nasibini almaktad\u0131r.<\/p>\n

Ekolojik dengenin vazge\u00e7ilmez \u00f6\u011fesi olan su; petrol gibi uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde diplomatik bir konu ve \u00fczerine sava\u015f senaryolar\u0131n\u0131n olu\u015fturuldu\u011fu bir kaynak durumuna gelmi\u015ftir. Yine ayn\u0131 nedenle; su piyasala\u015ft\u0131r\u0131lmak ve kar amac\u0131 haline getirilmek i\u00e7in g\u00f6zleri kama\u015ft\u0131rmakta; su ticarete konu bir meta halini almaktad\u0131r. Bu alanda da h\u0131zla \u00f6zelle\u015ftirmeler ya\u015fanmakta, su \u00fczerindeki kamu denetimi ve suyun da\u011f\u0131t\u0131m\u0131ndaki kamu pay\u0131 \u00f6zel \u015firketlere ge\u00e7mektedir. \u00c7evre yap\u0131s\u0131, sosyoekonomik\/k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131 irdelenmeden kontrols\u00fczce yap\u0131lan binlerce HES ya\u015fam\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkilemektedir. <\/p>\n

Oysa su hakt\u0131r. Vazge\u00e7ilmezdir. Su olmadan ya\u015famdan, yeterli tar\u0131msal \u00fcretimden, refahtan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. <\/p>\n

Su politikalar\u0131 ilgili t\u00fcm kurumlarla kapsaml\u0131 bir bi\u00e7imde olu\u015fturulmal\u0131; suyun y\u00f6netimi ve HES\u2018lerin kurulu\u015fu kamu eliyle olmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n

Su; g\u0131da g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flaman\u0131n da olmazsa olmaz ko\u015fuludur. D\u00fcnyada herkes i\u00e7in g\u00fcvenli su sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda, k\u00fcresel d\u00fczeyde hastal\u0131k ve \u00f6l\u00fcmlerden \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde gerileme sa\u011flanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Sadece i\u00e7ti\u011fimiz suyun de\u011fil; kullanma sular\u0131n\u0131n da (tar\u0131msal, evsel) sa\u011fl\u0131k kriterlerine uygun olmas\u0131 gerekmektedir. <\/p>\n

Sular\u0131n temas ettikleri malzemelerin (evsel depolar, ta\u015f\u0131ma borular\u0131, tanklar, t\u00fcketiciye sunulan ambalajlar gibi) su ile temasa uygun ve temiz olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

G\u0131da g\u00fcvenli\u011finde oldu\u011fu gibi; su g\u00fcvenli\u011finde de t\u00fcketici endi\u015feler ta\u015f\u0131makta; g\u00fcvenli suya ula\u015fmak i\u00e7in zaman zaman yanl\u0131\u015flar yapmaktad\u0131r. <\/p>\n

\u00dclkemizde var olan kurallara g\u00f6re; musluklar\u0131m\u0131zdan akan suyun da i\u00e7ilebilir nitelikte olmas\u0131 gerekmektedir. Bu noktada s\u00fcrekli ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bilgi aktar\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 son derece \u00f6nemlidir. Damacana sular\u0131n ve su kaynaklar\u0131n\u0131n denetimlerinde yetersizlikler oldu\u011fu, bu sekt\u00f6rde de kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir sorun alan\u0131 oldu\u011fu bilinmektedir. Kendini g\u00fcvende hissetmeyen t\u00fcketici su ar\u0131tma cihazlar\u0131na y\u00f6nlendirilerek farkl\u0131 \u015fekillerde yan\u0131lt\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n

G\u00fcvenli su t\u00fcketimi ile ilgili olarak ba\u015fta Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 ve Belediyelerin y\u00fcklendikleri sorumlulu\u011fun bilinci ile davranmalar\u0131 gerekmektedir. <\/p>\n

G\u00fcvenli suya ula\u015f\u0131mda t\u00fcketicilerin de yapmalar\u0131 gerekenler vard\u0131r:<\/p>\n

\u2022 Pet \u015fi\u015felerdeki ve damacanalardaki sular g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na maruz b\u0131rak\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u2022 Direkt a\u011f\u0131z temas\u0131 ile t\u00fcketilen \u015fi\u015fe sular\u0131, a\u00e7\u0131ld\u0131ktan ve i\u00e7ilmeye ba\u015fland\u0131ktan sonra k\u0131sa s\u00fcrede t\u00fcketilmelidir.<\/p>\n

\u2022 Evlerde damacanalarda kullan\u0131lan pompalar \u00f6nemli oranda risk kayna\u011f\u0131d\u0131r. Bu pompalar\u0131n s\u0131k s\u0131k temizlenmeleri ve de\u011fi\u015ftirilmeleri yerinde olacakt\u0131r.<\/p>\n

\u2022 Damacana sular\u0131 yetkili bayilerden al\u0131nmal\u0131, sat\u0131n al\u0131nan damacanan\u0131n kapa\u011f\u0131, emniyet band\u0131, etiketi ve g\u00f6vdesindeki marka isimlerinin ayn\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131, kapa\u011f\u0131nda \u00fcretim\/son kullanma tarihi ve parti seri numaras\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 kontrol edilmelidir. Bunlar\u0131 i\u00e7ermeyen \u00fcr\u00fcnler a\u00e7\u0131lmadan iade edilmeli, t\u00fcketilmemelidir.<\/p>\n

\u2022 \u00c7ok yayg\u0131n bir bi\u00e7imde kullan\u0131lmakta olan “sebil”lerde yeterli s\u0131kl\u0131kta ve etkin temizlik yap\u0131lmas\u0131 son derece \u00f6nemlidir. Sebillere yerle\u015ftirilen damacanalar\u0131n kapaklar\u0131 m\u00fcmk\u00fcnse t\u00fcm\u00fcyle \u00e7\u0131kart\u0131lmal\u0131, aksi durumda iyice temizlenmelidir.<\/p>\n

\u2022 Apartmanlardaki su depolar\u0131n\u0131n s\u0131kl\u0131kla temizlenmesi gerekmektedir. <\/p>\n

\u2022 Suya olan g\u00fcvensizlik nedeniyle su ar\u0131tma cihazlar\u0131na y\u00f6neli\u015f \u00e7ok artm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak evsel su ar\u0131tma cihazlar\u0131n\u0131n pazarlanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda t\u00fcketiciye bilgi aktar\u0131m\u0131 konusunda zaman zaman yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirilmeler olabilmektedir. Bak\u0131m, temizlik, filtre de\u011fi\u015ftirme gibi konular\u0131n bu cihazlarda \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u2022 D\u00fczenli s\u0131kl\u0131klarla analiz edilerek g\u00fcvenli\u011fi kan\u0131tlananlar d\u0131\u015f\u0131nda, kuyu sular\u0131, i\u00e7me suyu olarak, mutfakta kullanma suyu olarak ve tar\u0131msal \u00fcretimde sulama suyu olarak t\u00fcketilmemelidir.<\/p>\n

\u2022 Mahalle, k\u00f6y ve yol kenarlar\u0131nda bulunan d\u00fczenli olarak analizleri ve kontrolleri yap\u0131lmayan g\u00fcvensiz ve kontrols\u00fcz su \u00e7e\u015fme ve kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 engellenmelidir.<\/p>\n

Her alanda oldu\u011fu gibi g\u00fcvenli suya ula\u015fmak i\u00e7in de t\u00fcketicilerin\u00a0 bilin\u00e7li ve aktif olmas\u0131; bir yandan ki\u015fisel kullan\u0131mlar\u0131nda t\u00fcm \u00f6nlemleri alarak su tasarrufu sa\u011flarken, di\u011fer yandan su kaynaklar\u0131n\u0131n y\u00f6netimi ve su da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n denetimi konusunda yetkili kurumlar \u00fczerinde bask\u0131 olu\u015fturmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. <\/p>\n

Her y\u0131l oldu\u011fu gibi bu D\u00fcnya Su G\u00fcn\u00fc\u2018nde de diyoruz ki;<\/p>\n

\u2018Temiz ve eri\u015filebilir suya ula\u015fma bir insanl\u0131k hakk\u0131d\u0131r\u2018 <\/p>\n

Yeterli ve g\u00fcvenli suya ula\u015fmak i\u00e7in “suyumuz”a sahip \u00e7\u0131kal\u0131m!<\/p>\n

En \u00f6nemli sorumlulu\u011fumuz “Gelecek nesillere g\u00fcvenli ve yeterli su temini olmal\u0131d\u0131r” <\/p>\n

 <\/p>\n

Petek Ataman<\/strong><\/p>\n

G\u0131da M\u00fchendisleri Odas\u0131 YK Ba\u015fkan\u0131 <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Su ya\u015fam\u0131n temel kayna\u011f\u0131d\u0131r. \u0130nsan ya\u015fam\u0131 i\u00e7in oksijenden sonra gelen en \u00f6nemli \u00f6\u011fedir ve yerinin bir ba\u015fka madde ile doldurulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[2010],"tags":[567,1622,1770,125],"class_list":{"0":"post-4313","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-basin-aciklamalari","8":"tag-dunya-su-gunu","9":"tag-gida","10":"tag-gida-mo","11":"tag-su"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4313","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4313"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4313\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4313"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4313"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4313"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}