<\/p>\n
N\u00dcKLEER ENERJ\u0130 ! NE PAHASINA K\u0130M\u0130N \u0130\u00c7\u0130N?<\/strong><\/p>\n <\/p>\n N\u00fckleer Santrallerin Riskleri<\/strong><\/p>\n N\u00fckleer santrallerin say\u0131lar\u0131 artt\u0131k\u00e7a n\u00fckleer kazalar ve beraberinde getirdi\u011fi sorunlar da h\u0131zla artm\u0131\u015ft\u0131r. Bu noktada n\u00fckleer santrallerin riskleri tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f ve en b\u00fcy\u00fck sorunlardan biri haline gelmi\u015ftir. 1980\u2019lerdeki \u00e7evre politikas\u0131nda en \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklerden birisi \u00e7evreyle ilgili karar verme s\u00fcre\u00e7lerinde risk de\u011ferlendirmesi ve risk y\u00f6netiminin rol\u00fcn\u00fcn kabul edilmesi olmu\u015ftur.<\/p>\n <\/p>\n \u00c7evresel yasaman\u0131n ilk d\u00f6nemlerinde risk kavramlar\u0131ndan \u00e7ok az s\u00f6z ediliyordu. Daha \u00e7ok kirlilik standartlar\u0131n\u0131 belirleyen bu yasalar ve y\u00f6netmelikler, kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumay\u0131 sa\u011flayan g\u00fcvenlik s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 kurmu\u015ftur. Bu standartlar asl\u0131nda kirleticilerin sahip oldu\u011fu e\u015fik de\u011fer varsay\u0131m\u0131d\u0131r ve bu e\u015fik de\u011ferlerin alt\u0131ndaki konsantrasyonlara maruz kalman\u0131n zararl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 kabul edilir. Toksik at\u0131k problemleri ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda kabul edilen ve s\u00f6ylenen her \u015fey bug\u00fcn de\u011fi\u015fmi\u015ftir. Risk terimleri i\u00e7inde konu\u015fmak art\u0131k zorunlu hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n <\/p>\n \u00c7evresel risk de\u011ferlendirmesi ile \u00e7evresel risk y\u00f6netiminde karar verme s\u00fcre\u00e7leri i\u015fletilir. Verilen mevcut risk tahminleri \u00fczerinden; kurum ve kurulu\u015flar ile siyasi iradenin, milyonda bir riskin kabul edilebilir olup olmad\u0131\u011f\u0131, kabul edilebilir risk d\u00fczeyine eri\u015fmek i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekenler ve nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 gibi konularda karar vermesi gerekmektedir.<\/p>\n <\/p>\n Ancak politika \u00fcreten ve \u00fclkeyi y\u00f6neten siyasi \u201cotoriteler\u201d, yeni d\u00fczenlemeler s\u0131ras\u0131nda bu ve benzeri bilgilere ihtiya\u00e7 bile duymamakta, bilimsel \u00e7evrelerden gelecek cevaplar\u0131 beklemek yerine \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda h\u0131zla uygulamay\u0131, bunun zeminini haz\u0131rlamak i\u00e7inse yasa yapmay\u0131 tercih etmektedirler.<\/p>\n <\/p>\n Buna son \u00f6rnek, AKP h\u00fck\u00fcmetinin, 8 May\u0131s 2007 tarihinde, yine bir gece yar\u0131s\u0131 operasyonu ile \u201cN\u00fckleer G\u00fc\u00e7 Santrallar\u0131n\u0131n Kurulmas\u0131 ve \u0130\u015fletilmesi Hakk\u0131nda Yasa\u201dy\u0131 TBMM\u2019de kabul etmesidir. \u00c7ernobil\u2019in etkileri \u00fclkemizde son g\u00fcnlerde daha da a\u00e7\u0131k hissedilirken bilim insanlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan n\u00fckleer kar\u015f\u0131t\u0131 raporlar siyasal iktidarca g\u00f6z ard\u0131 edilmekte, d\u00fcnyada terk edilen bir teknoloji olan n\u00fckleer santrallerin kurulumu i\u00e7in h\u00fck\u00fcmet, \u00fclkemizde \u201cpazar\u201d yaratmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bunun zeminini haz\u0131rlamak i\u00e7in ise alelacele yasalar \u00e7\u0131karmaktad\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n Bug\u00fcne kadar pek \u00e7ok n\u00fckleer kazaya sahne olan n\u00fckleer santrallerden son haber, ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde Frans\u0131z N\u00fckleer G\u00fcvenlik Ajans\u0131 (ASN)\u2019den gelmi\u015ftir. ASN, 7 Temmuz 2008 g\u00fcn\u00fc saat 23.00\u2019de Avignon yak\u0131nlar\u0131ndaki Triscastin n\u00fckleer tesisinde uranyum i\u00e7eren 30 metre k\u00fcpl\u00fck bir s\u0131v\u0131n\u0131n fabrikaya yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulam\u0131\u015ft\u0131r. Tesisin yak\u0131n\u0131ndaki iki k\u00fc\u00e7\u00fck nehir kirlenmesi sonucunda 8 Temmuz saat 01.00\u2019da bu nehirlerden gelen suyun kullan\u0131m\u0131na k\u0131s\u0131tlama getirilmi\u015ftir. Frans\u0131z IRSN Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re, sudaki radyoaktivite d\u00fczeyinin D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn kabul edilebilir i\u00e7me suyu standartlar\u0131ndan 1000 kat daha fazla oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n N\u00fckleer At\u0131k Sorunu<\/span><\/p>\n N\u00fckleer santraller, her an meydana gelebilecek radyoaktif s\u0131z\u0131nt\u0131 riskinin yan\u0131 s\u0131ra at\u0131klar\u0131yla da ya\u015fam\u0131 tehdit eder. Her enerji \u00fcretim tesisi, di\u011fer \u00fcretim s\u00fcre\u00e7leri gibi at\u0131klar\u0131 ve do\u011fal ortama verdi\u011fi zararlarla \u00e7e\u015fitli \u00e7evre sorunlar\u0131na neden olur. N\u00fckleer santralleri di\u011fer enerji santrallerinden ay\u0131ran en \u00f6nemli \u00f6zellik, n\u00fckleer santrallerde radyoaktif maddelerin kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Cevherin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan madencilik faaliyeti ve yak\u0131t elde etmek i\u00e7in yap\u0131lan i\u015flemler s\u0131ras\u0131nda bir\u00e7ok \u00e7evre sorunu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Radyoaktif maddenin ve at\u0131klar\u0131n ta\u015f\u0131nmas\u0131, depolanmas\u0131 ve kullan\u0131m\u0131, \u00e7evre i\u00e7in y\u00fcksek riskler olu\u015fturmaktad\u0131r. Tesis kapat\u0131ld\u0131ktan sonra da \u00e7evre sorunlar\u0131 yaratma potansiyelini korumaktad\u0131r. Ayr\u0131ca termik santrallere benzer \u015fekilde so\u011futma suyunun buharla\u015fmas\u0131 ile atmosfere verilen su buhar\u0131 ve yine so\u011futma suyunun verildi\u011fi al\u0131c\u0131 ortamda yaratt\u0131\u011f\u0131 \u0131s\u0131l kirlilik, n\u00fckleer enerji \u00fcretimindeki bir di\u011fer \u00f6nemli \u00e7evre sorunudur.<\/p>\n <\/p>\n Yok olma s\u00fcresi on binlerce y\u0131lla ifade edilen n\u00fckleer at\u0131klar i\u00e7in hala g\u00fcvenli hi\u00e7bir depolama y\u00f6ntemi yoktur. Radyoaktif bir \u00e7ekirde\u011fin aktivitesinin yar\u0131ya inmesi i\u00e7in gereken s\u00fcreye \u201cyar\u0131 \u00f6m\u00fcr\u201d denir. Radyoaktif bir maddenin 10 yar\u0131 \u00f6m\u00fcrden sonra aktivitesinin sona erdi\u011fi bilinmektedir. Radyoaktif at\u0131klar aras\u0131nda bulunan Stronsiyum 90 ve Sezyum 137 gibi \u00e7ekirdeklerin yar\u0131 \u00f6mr\u00fc 28 ve 30 y\u0131ld\u0131r. Pl\u00fctonyumun ise 24 bin y\u0131l. Bu durumda bir pl\u00fctonyum stokunun aktivitesinin pratik olarak sona ermesi i\u00e7in aradan tam 240 bin y\u0131l ge\u00e7mesi gerekir.<\/p>\n <\/p>\n Ortalama g\u00fcc\u00fc 1000 MW olan bir n\u00fckleer santral yakla\u015f\u0131k 27 ton y\u00fcksek d\u00fczeyli, 250 ton orta d\u00fczeyli ve 450 ton d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyli at\u0131k \u00fcretir. Bu at\u0131klar ve t\u00fckenmi\u015f yak\u0131t \u00e7ubuklar\u0131 10-20 y\u0131l boyunca reakt\u00f6r\u00fcn i\u00e7indeki ya da yan\u0131ndaki havuzlarda bekletilerek radyasyon seviyesi d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Ancak at\u0131klar reakt\u00f6rden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131ktan sonra yakla\u015f\u0131k 1 milyon defa daha fazla radyoaktiftir. Ve h\u00e2l\u00e2 olu\u015fan yeni izotoplar\u0131n radyoaktif bozunmalar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc \u0131s\u0131 \u00fcretirler. Geriye kalan ve s\u0131v\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 200 bin defa daha fazla hacim kaplayan milyonlarca metrek\u00fcpl\u00fck, y\u00fcksek seviyeli s\u0131v\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f radyoaktif at\u0131klar\u0131n da \u00e7elik tanklarda \u00e7evreden binlerce y\u0131l yal\u0131t\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n <\/p>\n Ancak radyoaktif s\u0131z\u0131nt\u0131y\u0131 nihai olarak engelleyecek hi\u00e7bir yal\u0131tma sistemi de yoktur. \u00c7elik tanklar 10-15 y\u0131l i\u00e7erisinde y\u00fcksek d\u00fczeyli, asidik ve s\u00fcrekli radyoaktif \u0131\u015f\u0131n\u0131m sonucunda \u00e7atlar. N\u00fckleer at\u0131klar b\u00f6ylece do\u011faya s\u0131zarak, su ve besin zincirine kat\u0131l\u0131r. Bu durumun ABD\u2019de ve Rusya\u2019da bilinen de\u011fi\u015fik \u00f6rnekleri vard\u0131r. Ayn\u0131 nedenlerden dolay\u0131 son d\u00f6nemlerde en g\u00fcvenli y\u00f6ntem olarak g\u00f6r\u00fclen jeolojik depolama i\u00e7in camla\u015ft\u0131r\u0131lan at\u0131klar\u0131n da belli bir s\u00fcre sonra, mikroskobik \u00e7atlaklar yapt\u0131\u011f\u0131 ve cam\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 bozarak \u00e7evrede s\u0131z\u0131nt\u0131ya neden oldu\u011fu \u0130sve\u00e7\u2019teki uygulamalar sonucu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n Sonu\u00e7 olarak; hen\u00fcz d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir b\u00f6lgesinde, n\u00fckleer at\u0131klar\u0131n saklanmas\u0131 ve imhas\u0131 i\u00e7in, lisansl\u0131 nihai bir \u00e7\u00f6z\u00fcm ve depolama alan\u0131 bulunmamaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n Radyoaktif maddelerin yar\u0131 \u00f6m\u00fcrlerinin binlerce y\u0131l s\u00fcrmesi ve bu s\u00fcre zarf\u0131nda \u00e7e\u015fitli kanser ve genetik bozukluklara yol a\u00e7mas\u0131, n\u00fckleer at\u0131klar\u0131n korunmas\u0131 ve saklanmas\u0131n\u0131n neden bu kadar \u00f6nemli oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Radyasyon nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kacak biyolojik hasar, \u0131\u015f\u0131nlanan organlara, maruz kalma doz miktar\u0131na, doz h\u0131z\u0131na ve radyasyon cinsine ba\u011fl\u0131 olup bedensel ve kal\u0131tsal etkiler b\u0131rakmaktad\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n Bu ger\u00e7ek bile n\u00fckleer at\u0131klar i\u00e7in karar vericileri ikna etmeye yetmeliyken, ne yaz\u0131k ki se\u00e7im bilimden, ya\u015famdan, halktan de\u011fil siyasi ve ekonomik \u00e7\u0131kar gruplar\u0131ndan yana olmaktad\u0131r.<\/p>\n Kimin \u0130\u00e7in?<\/span><\/p>\n Riskleri ve at\u0131klar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere bu iki \u00f6nemli ya\u015famsal sorunu g\u00f6rmek istemeyen \u201c\u00e7evrecinin daniskas\u0131\u201d ba\u015fbakan ve h\u00fck\u00fcmeti, yap\u0131lacak enerji arz-talep de\u011ferlendirmelerinde yanl\u0131\u015flar yapmaya ya da yalanlar s\u00f6yleye devam etmektedir. Yanl\u0131\u015f ve par\u00e7ac\u0131 enerji politikalar\u0131, kay\u0131p ka\u00e7ak enerjinin tespiti ve \u00f6nlenmesine y\u00f6nelik yetersizlikler, s\u00fcreklilik arz eden tamamen d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 yak\u0131t gereksinimi, ekonomik \u00f6m\u00fcr sonu santral s\u00f6k\u00fcm\u00fc ve t\u00fcm bunlar\u0131n maliyet hesaplar\u0131 bile AKP h\u00fck\u00fcmetini bu hatal\u0131 yat\u0131r\u0131mdan vazge\u00e7irmeye yetmemektedir. H\u00fck\u00fcmet, sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmeye, yanl\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mlarla kamu kaynaklar\u0131n\u0131 bo\u015fa harcamaya, halk\u0131 yan\u0131ltmaya, \u00e7evre ve halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7e saymaya y\u00f6nelik politikalar\u0131 \u0131srarla hayata ge\u00e7irmeye devam etmektedir.<\/p>\n <\/p>\n Ekonomik ve siyasi \u00e7\u0131kar gruplar\u0131n\u0131n, n\u00fckleer enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7mak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 tezlerin hi\u00e7birinin bug\u00fcn ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. N\u00fckleer enerji \u00fcretim teknolojisi, riskleri ve at\u0131k sorunu ba\u015fta olmak \u00fczere pek \u00e7ok bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma ve ya\u015fanan deneyimlerin ard\u0131ndan \u00fclkelerin enerji planlar\u0131ndan bir bir \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ne T\u00fcrkiye\u2019de ne de d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir yerinde n\u00fckleer enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131 planlamak ve uygulamak ne ak\u0131lla ne de bilimle a\u00e7\u0131klanabilecek bir durum de\u011fildir.<\/p>\n Bur\u00e7ak Karaman Uysal<\/span><\/p>\n TMMOB \u00c7evre M\u00fchendisleri Odas\u0131<\/strong><\/p>\n Genel Sekreteri<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Teknik Emek Dergisi<\/p>\n <\/p>\n Y\u0131l:1, Say\u0131:2, Ekim-Kas\u0131m 2008<\/p>\n Dosya: Yakla\u015fan Tehlike N\u00fckleer Santraller<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\nN\u00dcKLEER ENERJ\u0130 ! NE PAHASINA K\u0130M\u0130N \u0130\u00c7\u0130N?\n \nN\u00fckleer Santrallerin Riskleri\nN\u00fckleer santrallerin say\u0131lar\u0131 artt\u0131k\u00e7a n\u00fckleer kazalar ve beraberinde getirdi\u011fi sorunlar da h\u0131zla artm\u0131\u015ft\u0131r. Bu noktada n\u00fckleer santrallerin riskleri tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f ve en b\u00fcy\u00fck sorunlardan biri haline gelmi\u015ftir. 1980\u2019lerdeki \u00e7evre politikas\u0131nda en \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklerden birisi \u00e7evreyle ilgili karar verme s\u00fcre\u00e7lerinde risk de\u011ferlendirmesi ve risk y\u00f6netiminin rol\u00fcn\u00fcn kabul edilmesi olmu\u015ftur.\n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[],"class_list":{"0":"post-448","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/448","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=448"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/448\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=448"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=448"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=448"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}