Yakla\u015f\u0131k 10 y\u0131l \u00f6nce, bilgisayar\u0131n ger\u00e7ekten verimlili\u011fi artt\u0131r\u0131p artt\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda \u0130ngiltere’de bilgisayar kullan\u0131m\u0131\u00a0 ile ilgili bir habere rastlam\u0131\u015ft\u0131m. Haberde, i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin say\u0131salla\u015fmas\u0131n\u0131n ka\u011f\u0131t t\u00fcketimini azaltmas\u0131 beklenirken tam tersi bir durumun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131yordu. Gerek\u00e7e olarak da \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n, belgelerin yaz\u0131c\u0131dan \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 birka\u00e7 kez almalar\u0131 g\u00f6steriliyordu. <\/p>\n
G\u00fcndelik hayatta bizde de \u00f6yle olmad\u0131 m\u0131? Biraz geriye d\u00f6nelim… Bilgisayardan okumak zor geldi, yaz\u0131lar\u0131 yaz\u0131c\u0131dan \u00e7\u0131kard\u0131k. Nas\u0131l olsa bilgisayarda var diye ka\u011f\u0131t \u00fczerindeki makalenin saklanmas\u0131 eskisi kadar \u00f6nemli de\u011fildi. Ka\u011f\u0131tlar\u0131 kaybettik, sonra yeniden \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131k. E-postalar\u0131n\u0131, yaz\u0131c\u0131dan \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 alarak okuyanlar\u0131n say\u0131s\u0131 hi\u00e7 de az de\u011fildi.<\/p>\n
T\u00fcrkiye solu, \u0130nternet’in \u00fclkemizde yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla beraber \u201cbir m\u00fccadele arac\u0131 olarak \u0130nternet\u201d sorunsal\u0131n\u0131 da g\u00fcndemine ald\u0131. Zapatist Ulusal Kurtulu\u015f Ordusu Komutan Yard\u0131mc\u0131s\u0131\u00a0 Marcos’un \u0130nternet kullan\u0131m\u0131 dikkatleri \u00e7ekti. 1980 \u00f6ncesinden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze uzanan sol yap\u0131lar, sendikalar ve meslek \u00f6rg\u00fctleri \u0130nternet’i yo\u011fun olarak kullanmaya ba\u015flad\u0131lar. Ama bu kullan\u0131m pratiklerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, \u00e7o\u011fu zaman \u0130nternet’in di\u011fer medyalardan farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tam olarak alg\u0131lanamad\u0131\u011f\u0131na \u015fahit olduk, politik ve teknik \u201cal\u0131\u015fkanl\u0131k\u201dlar buna izin vermedi. T\u00fcm T\u00fcrkiye’ye yay\u0131lan \u201cGezi Direni\u015fi\u201d bu al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n hem politik hem de teknik olarak a\u015f\u0131lmas\u0131yd\u0131. \u015eimdi gen\u00e7ler, anne ve babalar\u0131 gibi yaz\u0131lar\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 alm\u0131yorlard\u0131. Uzun uzun mektup yazm\u0131yorlar, k\u0131sa mesajlarla haberle\u015fiyorlard\u0131. Birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6ncesinden randevula\u015fm\u0131yorlar, an\u0131nda karar verip bulu\u015fuyorlard\u0131. Bilgisayar,\u00a0 hayatlar\u0131na sonradan eklemlenen bir mucize de\u011fil, \u00e7ocukluklar\u0131ndan beri hayatlar\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131yd\u0131.
Kimse beklemiyordu b\u00f6ylesini… \u201cKadrolu\u201d eylemcilerin belirli g\u00fcn ve haftalarda kentlerin \u201cizinli\u201d\u00a0 alanlar\u0131nda miting yapmas\u0131n\u0131 eylemciler de polisler de kan\u0131ksam\u0131\u015ft\u0131. Bu \u00e7apulcular, \u201cyasakl\u0131\u201d alanlar\u0131 bilmiyorlard\u0131.<\/p>\n
\u015eimdi \u00e7ocuklar sokaktayd\u0131 ve kedi videolar\u0131 \u00e7ekip, youtube’da kedi videolar\u0131 izleyen bir ku\u015fak kameralar\u0131n\u0131 hayata y\u00f6neltiyordu.<\/p>\n
\u201cantenler yalan s\u00f6yl\u00fcyorsa,
yalan s\u00f6yl\u00fcyorsa rotatifler,
kitaplar yalan s\u00f6yl\u00fcyorsa,
beyaz perdede yalan s\u00f6yl\u00fcyorsa \u00e7\u0131plak bald\u0131rlar\u0131 k\u0131zlar\u0131n,
dua yalan s\u00f6yl\u00fcyorsa,
ninni yalan s\u00f6yl\u00fcyorsa,
r\u00fcya yalan s\u00f6yl\u00fcyorsa,
meyhanede keman \u00e7alan yalan s\u00f6yl\u00fcyorsa,
yalan s\u00f6yl\u00fcyorsa umutsuz g\u00fcnlerin gecelerinde ay\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131,
s\u00f6z yalan s\u00f6yl\u00fcyorsa,
ses yalan s\u00f6yl\u00fcyorsa,\u201d<\/p>\n
\u00e7apulcunun kameras\u0131 elbette ki bir \u201csilah\u201da d\u00f6n\u00fc\u015fecekti. A\u015fa\u011f\u0131daki foto\u011frafta oldu\u011fu gibi:
Devrim elbette ki ana ak\u0131m medyan\u0131n televizyonlardan yay\u0131nlanmayacakt\u0131. (http:\/\/www.sendika.org\/2013\/03\/bir-belgesel-devrim-televizyondan-yayimlanmayacak\/). Onlar ya penguenleri yay\u0131nlayacaklard\u0131 ya da molotof atan\u00a0 provakat\u00f6rleri. Bu nedenle halk\u0131n kendisi muhabir, \u0130nternet halk\u0131n tarafs\u0131z medyas\u0131 oldu. Ustream.tv ve onun daha profesyonel kullan\u0131m\u0131 olan capul.tv’de, Gezi Park\u0131 TV’de, Gezi Radyo’da, Videoccupy’da, Gezi Postas\u0131’nda, Revoltistanbul vb \u00f6rneklerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi eylemciler kendi medyalar\u0131n\u0131 yaratt\u0131lar ve t\u00fcm d\u00fcnyayla payla\u015ft\u0131lar. \u00dcstelik kedileri \u00e7eker gibi de\u011fil, devrimi filme \u00e7eker gibi (http:\/\/www.sendika.org\/2013\/06\/goruntuleyelim-haberlestirelim-paylasalim-devrim-nasil-filme-cekilir\/)<\/p>\n
Naz\u0131m’\u0131n dedi\u011fi gibi, antenlerin, radyolar\u0131n yalan s\u00f6yledi\u011fi anlarda yalanlar \u0130nternet’in a\u011flar\u0131na tak\u0131ld\u0131. Ana ak\u0131m medyadan yay\u0131lan yalanlar, Twitter’\u0131n a\u011f\u0131nda\u00a0 parampar\u00e7a oldu. Haberler \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde dalga dalga yay\u0131ld\u0131. Haber otoritelerine olan g\u00fcven zaten \u00e7ok \u00f6nceden sars\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u0130nsanlar\u0131n en yak\u0131n haber kaynaklar\u0131 arkada\u015flar\u0131 oldu. <\/p>\n
Gazetelerin man\u015fetlerinin bile birbirinin ayn\u0131 oldu\u011fu bir d\u00f6nemde Twitter’dan farkl\u0131 haberlerin yay\u0131l\u0131yor olmas\u0131\u00a0 kabul edilemez bir durumdu. \u00d6nce Twitter’\u0131n bir \u201cba\u015f belas\u0131\u201d oldu\u011funu s\u00f6yleyerek sosyal medyaya kar\u015f\u0131 cephe ald\u0131lar. AKP’nin sosyal medyadan sorumlu Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Ali \u015eahin’e g\u00f6re “Yalan ve iftira dolu, provoke edici bir tweet bomba y\u00fckl\u00fc bir ara\u00e7tan daha tehlikeli” idi. <\/p>\n
Ard\u0131ndan Twitter g\u00f6zalt\u0131lar\u0131 geldi. G\u00f6zalt\u0131 gerek\u00e7esi olarak g\u00f6sterilen tweet mesajlar\u0131 ise \u015f\u00f6yleydi:<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0 \u00a0“Direni\u015f i\u00e7in kullan\u0131labilecek Wi-Fi \u015fifreleri”
\u2022\u00a0\u00a0 \u00a0“19.30\u2019da G\u00fcndo\u011fdu Meydan\u0131’nda bulu\u015fuyoruz”
\u2022\u00a0\u00a0 \u00a0“G\u00fcndo\u011fdu Meydan\u0131’na biber gaz\u0131 at\u0131ld\u0131, buraya gelmeyin”
\u2022\u00a0\u00a0 \u00a0“Tomalar gidiyor gaz s\u0131k\u0131yor, sopayla vuruyorlar” <\/p>\n
Kerem Alt\u0131parmak ve Yaman Akdeniz taraf\u0131ndan yap\u0131lan bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131nda g\u00f6zalt\u0131lar\u0131n hukuki zemininin olmad\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor ve idarecilerin, s\u00fcrekli sosyal medyan\u0131n soru\u015fturulaca\u011f\u0131, cezaland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 mesajlar\u0131 vermelerinin kabul edilemezli\u011fine dikkat \u00e7ekiliyordu (http:\/\/privacy.cyber-rights.org.tr\/?p=1501):<\/p>\n
Vali, Bakan ve di\u011fer yetkililer, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin g\u00fcvencesi olmal\u0131d\u0131r. Yetkililerin mu\u011flak ifadelerle, ki\u015filerin sosyal medya da dahil g\u00f6r\u00fc\u015flerini ifade etmelerini engelleyecek \u015fekilde beyanlarda\u00a0 bulunmas\u0131 kabul edilemez. Bu a\u00e7\u0131klamalar sonras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da ki\u015fi, att\u0131klar\u0131 mesajlar\u0131n su\u00e7 unsuru i\u00e7erip i\u00e7ermedi\u011fi konusunda tedirgin olmu\u015ftur. Bu t\u00fcr a\u00e7\u0131klamalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 hukuken de yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun 115. maddesine g\u00f6re: <\/p>\n
\u0130nan\u00e7, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaat h\u00fcrriyetinin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleme
Madde 115- (1) Cebir veya tehdit kullanarak, bir kimseyi dini, siyasi, sosyal, felsefi inan\u00e7, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerini a\u00e7\u0131klamaya veya de\u011fi\u015ftirmeye zorlayan ya da bunlar\u0131 a\u00e7\u0131klamaktan, yaymaktan meneden ki\u015fi, bir y\u0131ldan \u00fc\u00e7 y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.
(2) Dini ibadet ve ayinlerin toplu olarak yap\u0131lmas\u0131n\u0131n, cebir veya tehdit kullan\u0131larak ya da hukuka ayk\u0131r\u0131 ba\u015fka bir davran\u0131\u015fla engellenmesi halinde, yukar\u0131daki f\u0131kraya g\u00f6re ceza verilir.
Ayr\u0131ca 119. maddenin e f\u0131kras\u0131 bu su\u00e7un kamu g\u00f6revinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 n\u00fcfuz k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmak suretiyle i\u015flenmesi halinde cezan\u0131n artt\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedir. <\/p>\n
G\u00f6zalt\u0131lar k\u0131sa bir s\u00fcreli\u011fine de olsa amac\u0131na ula\u015ft\u0131, insanlarda tedirginlik yaratt\u0131. At\u0131lan tweet say\u0131s\u0131 ve payla\u015f\u0131mlar d\u00fc\u015ft\u00fc. Ama sadece k\u0131sa bir s\u00fcre… \u0130nternet ve telefon eri\u015fiminin oldu\u011fu durumlarda, Ankara, \u0130stanbul, Antakya, \u0130zmir vb \u015fehirlerin meydanlar\u0131, sokaklar\u0131 tek bir meydanda, Twitter’da toplanmaya devam etti.<\/p>\n
Elimizde resmi belge yok, ama Twitter’da AKP’nin bir sosyal medya ajans\u0131 ile anla\u015ft\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik mesajlar da dola\u015ft\u0131. Do\u011fal bir refleks miydi, yoksa ger\u00e7ekten bir ajans s\u00f6z konusu muydu, ama Twitter’da gezi kar\u015f\u0131t\u0131 bir hareketlenme de olu\u015ftu.<\/p>\n
AKP’nin Twitter’\u0131 sans\u00fcrlemek yerine kar\u015f\u0131 bir hegemonya geli\u015ftirmeyi tercih etmesi olumlu bir ad\u0131md\u0131. H\u00fck\u00fcmet yetkilileri yapt\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda \u0131srarla Twitter i\u00e7in bir yasaklaman\u0131n g\u00fcndemde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, her zamanki gibi bir \u201cd\u00fczenleme\u201d \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylerken 19 Haziran’da H\u00fcseyin \u00c7elik, 105 web sitesini ve 262 Twitter hesab\u0131n\u0131 tespit ettiklerini ve gere\u011finin yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. <\/p>\n
Twitter \u00fczerine komplolar yaz\u0131ld\u0131. Hareketin k\u00f6kleri her zaman oldu\u011fu gibi d\u0131\u015far\u0131da arand\u0131. D\u0131\u015f mihraklar yine i\u015f ba\u015f\u0131ndayd\u0131. Buna kar\u015f\u0131, \u201cbak\u0131n T\u00fcrkiye’den at\u0131lan tweetlerin %85’ine yak\u0131n\u0131\u00a0 T\u00fcrkiye’den, M\u0131s\u0131r’da ise bu oran sadece %30’du.\u201d diyenler oldu. Ama tweetlerin \u00fclke d\u0131\u015f\u0131ndaki IP adreslerinden gelmesi hareketin d\u0131\u015f mihrakl\u0131 oldu\u011funu da g\u00f6stermezdi. M\u0131s\u0131r’da uygulanan yo\u011fun g\u00f6zetim ve sans\u00fcr nedeniyle kullan\u0131c\u0131lar bili\u015fim teknolojilerini (BT) bizim gibi do\u011frudan kullanmam\u0131\u015flard\u0131. \u00d6rne\u011fin, TOR adl\u0131 yaz\u0131l\u0131m\u0131 yo\u011fun olarak kulland\u0131klar\u0131n\u0131 biliyoruz. \u201cAktivistler \u0130\u00e7in Teknik Ara\u00e7lar\u201d (http:\/\/en.flossmanuals.net\/tech-tools-for-activism\/) adl\u0131 rehber hem M\u0131s\u0131r’da ve sans\u00fcr\u00fcn yo\u011fun oldu\u011fu di\u011fer \u00fclkelerde\u00a0 BT’nin nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair ipu\u00e7lar\u0131 veriyor hem de BT’yi g\u00fcvenli bir \u015fekilde kullanman\u0131n yollar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n
Twitter, g\u00f6zlerimizi kama\u015ft\u0131rmas\u0131n.<\/p>\n
Twitter, kullan\u0131c\u0131 bilgilerini payla\u015f\u0131rken bir\u00e7ok \u015firkete g\u00f6re daha hassas bir politika izliyor. Kullan\u0131c\u0131 bilgilerini talep eden h\u00fck\u00fcmetleri (ABD d\u0131\u015f\u0131ndakileri!) adeta s\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor ve bu talepleri \u00e7o\u011fu zaman kar\u015f\u0131lam\u0131yor. Ama Bilim ve Gelecek’in daha \u00f6nceki say\u0131lar\u0131nda s\u0131k\u00e7a bahsedildi\u011fi gibi g\u00f6zetim bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirdirildi\u011finde Google, Facebook, Twitter, Microsoft ve Apple gibi \u015firketler kar\u015f\u0131s\u0131nda daha uyan\u0131k olunmas\u0131 gerekiyor.
\u015eimdi bu rehbere bir g\u00f6z atal\u0131m…<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0 \u00a0Bilgisayar\u0131m\u0131zdaki Ki\u015fisel Dosyalar\u0131 Nas\u0131l Daha G\u00fcvenli Saklayabiliriz?<\/strong><\/p>\n Hi\u00e7 kimse bilgisayar\u0131n\u0131 veya usb belle\u011fini kaybetti\u011finde \u00f6zel dosyalar\u0131n\u0131n (yaz\u0131, ses ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc) k\u00f6t\u00fc niyetli ki\u015filerin eline ge\u00e7mesini, maddi bir zarar\u0131n ard\u0131ndan, manevi bir zarara u\u011framay\u0131 istemez.<\/p>\n Dosyalar\u0131n\u0131z\u0131 bilgisayar\u0131n\u0131zdan tamamen sildi\u011finiz (hatta format att\u0131\u011f\u0131n\u0131z) zaman bile\u00a0 bu dosyalar bilgisayar\u0131n\u0131zda fiziksel olarak varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilirler. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n eline ge\u00e7mesini istemedi\u011finiz \u00f6zel verileri bilgisayar\u0131n\u0131zdan silerken dikkatli olman\u0131z gerekir. Dosyan\u0131n fiziksel olarak diskte kaplad\u0131\u011f\u0131 alana tekrar yeni bir veri yaz\u0131lmad\u0131k\u00e7a silinen dosyaya eri\u015filebilir. Bu nedenle g\u00fcvenli bir silme ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in dosyalar\u0131 sildikten sonra, dosyalar\u0131n yerini ba\u015fka bilgilerle doldurmak ve bu i\u015flemi birka\u00e7 kez tekrarlamak gerekir.<\/p>\n Bunun i\u00e7in, Windows’ta, File Shredder (fileshredder.org), GNU\/Linux’ta ise shred ve wipe yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanabilirsiniz.<\/p>\n \u00d6zel dosyalar\u0131n\u0131z\u0131 ise \u00fc\u00e7 farkl\u0131 y\u00f6ntemle saklayabilirsiniz:<\/p>\n \u2022\u00a0\u00a0 \u00a0Fiziksel Saklama:<\/strong> Dosyalar\u0131 bilgisayar diskinizde bulundurmak yerine USB’de saklayabilir ve dosyalar\u0131n saklanmas\u0131n\u0131 USB’lerin fiziksel g\u00fcvenli\u011fi ile sa\u011flayabilirsiniz.<\/p>\n \u2022\u00a0\u00a0 \u00a0\u015eifreleme:<\/strong> Dosyalar\u0131n\u0131z\u0131 \u015fifreleyerek do\u011frudan okunamaz hale getirebilirsiniz.<\/p>\n \u2022\u00a0\u00a0 \u00a0\u015ea\u015f\u0131rtmaca:<\/strong> Dosyalar\u0131, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n akl\u0131na gelmeyecek yerlere koyabilirsiniz.<\/p>\n Fiziksel saklama ve \u015fa\u015f\u0131rtmaca y\u00f6ntemleri, \u015fifreleme y\u00f6ntemi ile beraber kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece sadece s\u0131n\u0131rl\u0131 bir koruma sa\u011flar.<\/p>\n \u015eifrelemek i\u00e7in Windows, MacOS ve GNU\/Linux i\u015fletim sistemlerinde TrueCrypt (http:\/\/www.truecrypt.org) yaz\u0131l\u0131m\u0131 kullan\u0131labilir (Kurulum i\u00e7in bkz. http:\/\/en.flossmanuals.net\/basic-internet-security\/ch037_using-truecrypt\/).<\/p>\n Ancak g\u00fcvenli bir i\u015fletim sistemi kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u00fcrece TrueCrypt’in sa\u011flayaca\u011f\u0131 g\u00fcvenlik de s\u0131n\u0131rl\u0131 olacakt\u0131r. Bilgisayar\u0131n\u0131za s\u0131zm\u0131\u015f ve t\u00fcm klavye hareketlerinizi kaydeden (keylogger) bir casus yaz\u0131l\u0131m t\u00fcm g\u00fcvenlik \u00f6nlemlerinizi bo\u015fa \u00e7\u0131karacakt\u0131r.<\/p>\n \u2022\u00a0\u00a0 \u00a0\u0130nternet’i nas\u0131l daha g\u00fcvenli kullanabiliriz? <\/strong><\/p>\n Bir web sitesini ziyaret etti\u011fimizde,<\/p>\n \u2022\u00a0\u00a0 \u00a0Bilgisayar\u0131m\u0131z, ziyaret etti\u011fimiz siteye ait \u00e7e\u015fitli bilgileri saklar. Bu \u00e7o\u011fu zaman art niyetli bir i\u015flem de\u011fildir, \u00e7e\u015fitli kullan\u0131m kolayl\u0131klar\u0131 sa\u011flamay\u0131 hedefler. \u00d6rne\u011fin tekrar ziyaret edildi\u011finde web sitelerinin daha h\u0131zl\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131, ayn\u0131 bilgilerin tekrar tekrar girilmemesini sa\u011flar. K\u0131sacas\u0131, normal \u015fartlar alt\u0131nda, etrafa bilgilerimizi sa\u00e7arak \u0130nternet’i kullan\u0131r\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla, \u0130nternet’te sahte isimlerin kullan\u0131m\u0131 g\u00f6zetime kar\u015f\u0131 sadece s\u0131n\u0131rl\u0131 bir koruma sa\u011flar. Ayn\u0131 anda, ayn\u0131 IP adresine sahip tek bir bilgisayar olaca\u011f\u0131ndan IP adresinden ger\u00e7ek kimlik bilgilerine de eri\u015filebilir. IP adresiniz, \u00f6zellikle reklam \u015firketleri ve farkl\u0131 analizler yapmak i\u00e7in e\u015fsiz bir bilgi kayna\u011f\u0131d\u0131r. Bu elektronik takipten, anonimle\u015ftiriciler kullanarak kurtulabilirsiniz. Anonimle\u015ftirici kullan\u0131m\u0131, k\u00f6t\u00fc adamlar taraf\u0131ndan takip edilirken takibi engellemek i\u00e7in s\u00fcrekli farkl\u0131 dolmu\u015flara, taksilere binip, farkl\u0131 yollara sap\u0131p k\u00f6t\u00fc adamlar\u0131 yan\u0131ltmaya benzer.<\/p>\n \u00a0Anonimle\u015ftiriciler,<\/p>\n \u2022\u00a0\u00a0 \u00a0A\u011f y\u00f6neticilerinin uygulad\u0131\u011f\u0131 eri\u015fim k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131, i\u00e7in kullan\u0131labilir.<\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131da genel olarak Web’in nas\u0131l daha g\u00fcvenli kullan\u0131labilece\u011fine y\u00f6nelik \u00f6neriler vard\u0131r. Bilgisayarlar 0lar ve 1lerden anlar. Ama hayat \u00f6yle siyah beyaz de\u011fildir. Bu \u00f6nerilerin de baz\u0131 durumlarda g\u00f6z ard\u0131 edilebilecek, baz\u0131 durumlarda ise tercih edilebilecek se\u00e7enekler olarak de\u011ferlendirilmesi gerekir (GNU\/Linux kullan\u0131m\u0131 , \u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7in se\u00e7meli de\u011fil, zorunludur :)). \u00d6rne\u011fin, e-ticaret veya bankac\u0131l\u0131k i\u015flemlerini yaparken bilgisayar\u0131n\u0131zda hi\u00e7 bir iz b\u0131rakmaman\u0131z g\u00fcvenli\u011finiz i\u00e7in \u00f6nemlidir:<\/p>\n \u2022\u00a0\u00a0 \u00a0\u0130\u015fletim sisteminiz ve web taray\u0131c\u0131n\u0131z hakk\u0131n\u0131zda \u00e7ok fazla bilgiye sahiptir.\u00a0 \u0130nternet’te\u00a0 GNU\/Linux i\u015fletim sistemini ve Firefox (Chrome de\u011fil!) taray\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 tercih etmeniz g\u00fcvenli\u011finiz i\u00e7in gereklidir. B\u00f6yle bir \u015fans\u0131n\u0131z yoksa en az\u0131nda Window ya da MacOS’ta Firefox (http:\/\/www.mozilla.org\/tr\/firefox\/new\/) kullanabilirsiniz. Sosyal a\u011flar\u0131 kullan\u0131rken, IP adresinizi s\u00fcrekli VPN ya da proxy sunucularla gizleyip sonras\u0131nda bir kere bile bunlar\u0131 kullanmadan sosyal a\u011fdaki hesab\u0131n\u0131za giri\u015f yaparsan\u0131z t\u00fcm anonimli\u011finizi sarsm\u0131\u015f olursunuz.<\/p>\n \u2022\u00a0\u00a0 \u00a0G\u00fcvenli Twitter Kullan\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n Mikroblog, ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131labilece\u011fi gibi k\u0131sa mesajlardan olu\u015fan bir blog t\u00fcr\u00fc ve en bilineni de Twitter. Fakat farkl\u0131 alternatifler de var. Peki neden Twitter tercih ediliyor?<\/p>\n Bir a\u011fdaki kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131\u00a0 artt\u0131k\u00e7a, a\u011f\u0131n kullan\u0131m de\u011feri de artar. Twitter, kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131yla ve yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131yla kullan\u0131c\u0131lar\u0131 \u00e7ekmektedir. Facebook’u tamamen reddeden FSF (\u00d6zg\u00fcr Yaz\u0131l\u0131m Vakf\u0131), Twitter’a daha yak\u0131n durmakta. FSF’nin Twitter hakk\u0131nda da da \u00e7ekinceleri olmas\u0131na ra\u011fmen FSF bunlar\u0131n teknik \u00e7\u00f6z\u00fcmlerle a\u015f\u0131labilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde.<\/p>\n FSF’ye g\u00f6re\u00a0 Twitter’\u0131n merkeziyet\u00e7i yap\u0131s\u0131 onu iktidarlar\u0131n m\u00fcdahalesine a\u00e7\u0131k hale getirmekte ve ki\u015fisel bilgilerin g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye atmaktad\u0131r (bkz. http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Twitter_subpoena).\u00a0 Bug\u00fcn, Twitter olmazsa ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemeyen \u00e7ok say\u0131da insan var. Twitter ileti\u015fim a\u011f\u0131, \u0130nternet’in ruhuna ayk\u0131r\u0131 olarak merkeziyet\u00e7i bir mimari \u00fczerine kuruldu\u011fundan kullan\u0131c\u0131lar\u0131 asl\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir risk alt\u0131nda. <\/p>\n Status.Net, ademi-merkeziyet\u00e7i yap\u0131s\u0131yla Twitter yerine tercih edilebilecek bir mikroblog yaz\u0131l\u0131m\u0131. Status.Net’e,\u00a0 identi.ca veya indy.im sitelerinden eri\u015febilece\u011finiz gibi kendi Status.Net kurulumunuzu da yapabilirsiniz. identi.ca sitesi daha \u00e7ok bilgisayar merakl\u0131lar\u0131na y\u00f6nelikken indy.im aktivistler taraf\u0131ndan kullan\u0131lmakta.<\/p>\n Status.Net kullanan mikroblog siteleri ile \u0130nternet tamamen kesilmedik\u00e7e her zaman ayakta kalabilecek bir a\u011f olu\u015fturulabilir. Status.Net’in g\u00fcvenli bir ba\u011flant\u0131 sa\u011flar ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ip adresleri kaydedilmez.<\/p>\n Daha \u00f6nemlisi, status.net sitelerini (indy.im veya identi.ca gibi) kullanarak Twitter’\u0131 daha g\u00fcvenli kullanabilirsiniz. Bunun i\u00e7in,<\/p>\n \u2022\u00a0\u00a0 \u00a0Twitter’a ve indy.im’e (veya identi.ca’ya) giri\u015f yap\u0131n. B\u00f6ylece, indy.im’e att\u0131\u011f\u0131n\u0131z her mesaj, Twiiter’a da gidecektir ve Twitter sizin ip adresinizi bilemeyecektir. Status.net ile Twitter a\u011f\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi a\u011f\u0131n merkeziyet\u00e7i yap\u0131s\u0131ndan kaynaklanan riskleri de a\u015fm\u0131\u015f olursunuz.<\/p>\n Status.Net’in ayn\u0131 zamanda g\u00fcvenli bir i\u00e7 ileti\u015fim a\u011f\u0131 olarak da kullan\u0131labilir. Demokratik kitle \u00f6rg\u00fctleri, kendi kuracaklar\u0131 Status.Net’i bir duyuru panosu olarak kullanabilir, hem a\u011f i\u00e7ine hem de kamuya (\u00f6rne\u011fin Twitter’a) mesajlar g\u00f6nderebilirler. <\/p>\n \u2022\u00a0\u00a0 \u00a0Ak\u0131ll\u0131 Telefonlarda Temel G\u00fcvenlik<\/strong><\/p>\n Ak\u0131ll\u0131\u00a0 telefonlar, \u00f6rg\u00fctlenme ve hayat\u0131n belgelenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan giderek daha fazla \u00f6nem kazan\u0131yor. Fakat ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131 kullan\u0131rken de dikkatli olmal\u0131. Bu teknoloji de getirdiklerinin yan\u0131nda birtak\u0131m riskler de i\u00e7eriyor:<\/p>\n \u2022\u00a0\u00a0 \u00a0Telefonunuzun fiziksel g\u00fcvenli\u011fi \u00f6nemlidir. \u0130\u00e7erdi\u011fi sms’ler veya di\u011fer mesajlar\u0131n\u0131z k\u00f6t\u00fc niyetli ki\u015filerin eline ge\u00e7ebilir. Adres defterinizdeki ki\u015filer, sosyal m\u00fchendislik uygulamalar\u0131yla sizin veya arkada\u015flar\u0131n\u0131z\u0131n aleyhine kullan\u0131labilir. Bu nedenle yaln\u0131z SIM kart\u0131n\u0131z\u0131 de\u011fil, telefonun kendisi de \u015fifreyle korunmal\u0131d\u0131r. Android uygulamalar\u0131n\u0131z\u0131 \u0130nternet’te daha g\u00fcvenli kullanabilmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131mlardan faydalanabilirsiniz:<\/p>\n Orbot:<\/strong> \u0130nternet’te anonimli\u011fe izin veren TOR yaz\u0131l\u0131m\u0131n Android i\u00e7in kullan\u0131labilen s\u00fcr\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n Orweb:<\/strong> Orbot ile beraber kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda g\u00fcvenlik i\u00e7in a\u011f analizini \u00f6nleyen, \u00e7erezleri kabul etmeyen, ziyaret edilen siteleri saklamayan ve flash uygulamalar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmayan bir web taray\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n Android’de TOR ve Twitter’da kullanabilmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131n takip edilmesi gerekir:<\/p>\n 1- Tor’un Android tabanl\u0131 i\u015fletim sistemlerinde kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayan Orbot adl\u0131 yaz\u0131l\u0131m\u0131 kurun. ObscuraCam: Kamera g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinde belirli bilgileri gizleyen bir yaz\u0131l\u0131md\u0131r. Yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftiricileri, WITNESS.org adl\u0131 insan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fcyle beraber \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. \u00c7ekti\u011finiz foto\u011fraf veya videolarda baz\u0131 \u00f6zel bilgileri gizlemek i\u00e7in kullan\u0131labilmektedir. \u00d6rne\u011fin, ma\u011fdurun ikinci kere ma\u011fduriyetini \u00f6nlemek i\u00e7in ma\u011fdur olan\u0131 gizleyip, ma\u011fdur edeni de\u015fifre etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n Data Wipe: <\/strong>Zehirli hap olarak da bilinen bir uygulamad\u0131r. Telefon bilgilerinizin k\u00f6t\u00fc niyetli ki\u015filerin eline ge\u00e7mesini engellemek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. T\u00fcm bilgileri siler. ***<\/p>\n Daha g\u00fcvenli \u0130nternet kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik bu \u00f6neriler bir m\u00fccadele arac\u0131 oldu\u011fu kadar ayn\u0131 zamanda bir m\u00fccadele alan\u0131 da olan \u0130nternet’i \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirebilmek i\u00e7in kullanabilece\u011fimiz teknik y\u00f6ntemlerden baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Geli\u015fen teknolojiyle beraber, baz\u0131 y\u00f6ntemlerin ge\u00e7ersizle\u015febilece\u011fi gibi baz\u0131lar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n farkl\u0131la\u015fmas\u0131 (\u00f6rne\u011fin klasik Tor yerine obfsproxy kullan\u0131m\u0131 gibi – https:\/\/www.torproject.org\/projects\/obfsproxy.html.en) s\u00f6z konusu olabilir. \u015eu anda sosyal a\u011flar i\u00e7inde en uygunu Status.Net tabanl\u0131 a\u011flar olmas\u0131na ra\u011fmen yak\u0131n zamanda farkl\u0131 alternatifler de \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n Fakat her zaman \u0130nternet’in\u00a0 ademi-merkeziyet\u00e7i mimarisini koruyan ve geli\u015ftiren bir stratejinin izlenmesi gerekir. <\/p>\n Kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ak\u0131ll\u0131\u00a0 telefonlar\u0131, i\u015fletim sistemlerini, \u00e7e\u015fitli yaz\u0131l\u0131m uygulamalar\u0131n\u0131 bir kez daha de\u011ferlendirelim!
\u2022\u00a0\u00a0 \u00a0\u0130nternet’e eri\u015fim i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z ve hedefteki web sitesine eri\u015firken kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u0130SS’ye (\u0130nternet Servis Sa\u011flay\u0131c\u0131) ait sunucularda iz b\u0131rak\u0131rs\u0131n\u0131z.
\u2022\u00a0\u00a0 \u00a0\u00c7o\u011fu web sitesi ve \u0130nternet servisleri, eri\u015fim yapan kullan\u0131c\u0131lara bilgileri kaydeder. Bu kay\u0131tlar, IP adresi, sitede hangi sayfalar\u0131n ziyaret edildi\u011fi, siteye ne zaman eri\u015fim sa\u011fland\u0131\u011f\u0131, do\u011frudan m\u0131 yoksa ba\u015fka bir site \u00fczerinden mi eri\u015fildi\u011fi gibi bilgileri\u00a0 i\u00e7erir. Bu kay\u0131t i\u015flemi kimi zaman ticari kimi zaman yasal nedenlerden kaynakl\u0131d\u0131r. Teknik bir zorunluluk de\u011fildir.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0 \u00a0Bir web sitesinden indirme veya y\u00fckleme yaparken IP adresinin gizlenmesi,
\u2022\u00a0\u00a0 \u00a0Ziyaret edilen sitelerin, ki\u015fi ve \u015firketlerce analizinin engellenmesi,<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0 \u00a0CD’den veya USB’den \u00e7al\u0131\u015fan GNU\/Linux da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131 vard\u0131r. Bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131 BIOS’ta, CD’den a\u00e7\u0131labilir \u015fekilde ayarlad\u0131ktan sonra CD okuyucunuza GNU\/Linux’un CD’den \u00e7al\u0131\u015fan versiyonlar\u0131ndan birini tak\u0131n. CD’den \u00e7al\u0131\u015fan da\u011f\u0131t\u0131mlar, bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131n diskine hi\u00e7bir \u015fey yazmaz ve t\u00fcm i\u015flemler bilgisayar\u0131n belle\u011finde ger\u00e7ekle\u015fir. Dolay\u0131s\u0131yla, bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131p kapad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda t\u00fcm yapt\u0131klar\u0131n\u0131z silinir. Bunun i\u00e7in kullan\u0131labilecek \u00e7ok say\u0131da GNU\/Linux da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 vard\u0131r. Fakat Tails (https:\/\/tails.boum.org\/) \u00f6zellikle \u0130nternet’in g\u00fcvenli kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir da\u011f\u0131t\u0131md\u0131r.
\u2022\u00a0\u00a0 \u00a0Web sitelerine do\u011frudan eri\u015fmek yerine bunu bir vekil (proxy) sunucu ile yapabilirsiniz. B\u00f6ylece \u0130nternet Servis Sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z sizin sadece vekile eri\u015fti\u011finizin, eri\u015fti\u011finiz site de sadece kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z vekilin bilgisine sahip olacakt\u0131r. TOR (https:\/\/www.torproject.org\/download\/download-easy.html.en), bu ama\u00e7la kullan\u0131labilecek bir yaz\u0131l\u0131md\u0131r. Windows, GNU\/Linux ve Apple i\u015fletim sistemlerinde kurulumu ve kullan\u0131m\u0131 olduk\u00e7a basittir.\u00a0 Android\u00a0 i\u00e7in birka\u00e7 i\u015flem daha gerekmektedir. (bkz. Ak\u0131ll\u0131 Telefonlarda Temel G\u00fcvenlik)
\u2022\u00a0\u00a0 \u00a0G\u00fcvenli gezinti i\u00e7in \u00d6zel Sanal A\u011flar (Virtual Private Networks \u2013 VPN) da kullan\u0131labilir. VPN a\u015fa\u011f\u0131daki gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u00d6zellikle sans\u00fcr\u00fcn yo\u011fun oldu\u011fu \u00fclkelerde yayg\u0131n bir \u015fekilde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Web sitesine do\u011frudan eri\u015fmek yerine sans\u00fcre veya g\u00f6zetime maruz kalmayan ba\u015fka bir a\u011f kullan\u0131larak eri\u015filir.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0 \u00a0indy.im ayarlar\u0131na gidin ve sayfan\u0131n ba\u015f\u0131ndaki Connections ba\u011flant\u0131s\u0131na t\u0131klay\u0131n.
\u2022\u00a0\u00a0 \u00a0Twitter sekmesine gelip Twitter hesab\u0131n\u0131z\u0131n bilgilerini girin.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0 \u00a0Twitter, e-posta, Facebook gibi hesaplar\u0131n\u0131z\u0131, bu uygulamalar\u0131n kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 zamanlarda kapat\u0131lmas\u0131 gerekir.
\u2022\u00a0\u00a0 \u00a0Telefondan ger\u00e7ekle\u015ftirilen ses ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ileti\u015fimi g\u00fcvenli de\u011fildir.
\u2022\u00a0\u00a0 \u00a0Ak\u0131ll\u0131 telefonlar hen\u00fcz geli\u015fim a\u015famas\u0131ndad\u0131r ve PC’lerdeki g\u00fcvenlik \u00f6nlemlerinin bir\u00e7o\u011funa sahip de\u011fildir. Bu telefonlar\u0131 kullan\u0131rken, kurmay\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z uygulaman\u0131n g\u00fcvenli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rman\u0131z gerekmektedir.<\/p>\n
2- Orbot’u ba\u015flat\u0131n.
3- Twitter uygulamas\u0131n\u0131n Orbot yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 kullanabilmesi i\u00e7in baz\u0131 ayarlar yapmal\u0131s\u0131n\u0131z. Twitter uygulamas\u0131n\u0131 ve sonra da Twitter’\u0131n uygulama\u00a0 ayarlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131n.
4- Twitter ayarlar\u0131nda, Proxy yazan yere t\u0131klay\u0131n ve a\u00e7\u0131lan ekranda:
HTTP Proxy’yi etkinle\u015ftir kutucu\u011funu i\u015faretleyin
Proxy Sunucusu’nu localhost olarak girin
Proxy Ba\u011flant\u0131 Noktas\u0131 8118 olsun.
5- E\u011fer Twitter uygulaman\u0131z, Orbot a\u00e7\u0131kken \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, Orbot kapal\u0131yken \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor ise ayarlar\u0131 do\u011fru yapm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z demektir!
Gibberbot:<\/strong> A\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 Google Talk uygulamas\u0131n\u0131n g\u00fcvenli ileti\u015fim i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f s\u00fcr\u00fcm\u00fc.<\/p>\n
TextSecure:<\/strong> Whisper Systems taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen \u015fifreli K\u0131sa Mesajla\u015fma Hizmeti (SMS). Fakat sadece di\u011fer TextSecure kullan\u0131c\u0131lar\u0131 ile kullan\u0131labilir.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Yakla\u015f\u0131k 10 y\u0131l \u00f6nce, bilgisayar\u0131n ger\u00e7ekten verimlili\u011fi artt\u0131r\u0131p artt\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda \u0130ngiltere’de bilgisayar kullan\u0131m\u0131\u00a0 ile ilgili bir habere rastlam\u0131\u015ft\u0131m. Haberde, i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin say\u0131salla\u015fmas\u0131n\u0131n ka\u011f\u0131t t\u00fcketimini azaltmas\u0131 beklenirken tam tersi bir durumun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131yordu. Gerek\u00e7e olarak da \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n, belgelerin yaz\u0131c\u0131dan \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 birka\u00e7 kez almalar\u0131 g\u00f6steriliyordu. \n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4712],"tags":[1922,1923],"class_list":{"0":"post-4898","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-bilisim-yazilar","8":"tag-guvenli-internet","9":"tag-twitter"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4898","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4898"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4898\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4898"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4898"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4898"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}