{"id":6991,"date":"2013-12-29T20:47:47","date_gmt":"2013-12-29T18:47:47","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=6991"},"modified":"2013-12-29T20:47:47","modified_gmt":"2013-12-29T18:47:47","slug":"peyzaj-mimarlari-odasi-insan-haklari-ve-ozgurlukleri-baglaminda-engelliler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/peyzaj-mimarlari-odasi-insan-haklari-ve-ozgurlukleri-baglaminda-engelliler\/","title":{"rendered":"Peyzaj Mimarlar\u0131 Odas\u0131: &#8220;\u0130nsan Haklar\u0131 ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fckleri Ba\u011flam\u0131nda Engelliler&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>\u0130nsan haklar\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan ve teminat alt\u0131na almaya \u00e7al\u0131\u015fan belgelerin en geli\u015fmi\u015f \u00f6rne\u011fi, 1948\u2018de kabul edilen BM \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesi\u2018dir.<\/p>\n<p>\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n haklar ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler u\u011fruna verdi\u011fi m\u00fccadele boyutland\u0131k\u00e7a, Bildirge\u2018de yer alan a\u00e7\u0131l\u0131mlar yetersiz kalmaya ba\u015flam\u0131\u015f toplum i\u00e7inde etnik k\u00f6ken, cinsiyet, renk, s\u0131n\u0131fsal farkl\u0131l\u0131klar nedeniyle farkl\u0131 konumda bulunanlar\u0131 tan\u0131mlayan ve haklar\u0131n\u0131 bi\u00e7imlendiren s\u00f6zle\u015fmeler g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. Ancak bir kesim, toplumda fark edilmedi\u011fi, fark edilemedi\u011fi i\u00e7in yak\u0131n zamana kadar haklar ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler tan\u0131mlamas\u0131n\u0131n i\u00e7inde yer alamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bu kesim fiziksel veya zihinsel yetersizli\u011fi olanlar, yeti kayb\u0131na u\u011frayanlar, hastal\u0131klar\u0131 s\u00fcreklilik kazananlardan olu\u015fan &#8220;engelli&#8221;lerdir.<\/p>\n<p>Engellilerin haklar\u0131n\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini tan\u0131mlarken ayr\u0131mc\u0131l\u0131k \u00f6nemli bir noktad\u0131r. Ya\u015fan\u0131lan hemen her hak ihlalinde ba\u015fat konumda olan &#8220;ayr\u0131mc\u0131l\u0131k&#8221; ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, sorunu yeni ke\u015ffetmeye ba\u015flayan bir toplum i\u00e7in engellilerin g\u00fcndeme ta\u015f\u0131nmas\u0131, haklar, \u00f6rg\u00fctlenme ve m\u00fccadele d\u00fczleminde ele al\u0131nmas\u0131 art\u0131k ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir zorunluluk halini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dclkemizde engellilerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 en temel hizmetleri alabilme olana\u011f\u0131ndan yoksun oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finden hareketle engellilerimiz, ba\u015fta fiziki \u00e7evre ko\u015fullar\u0131n\u0131n yetersizli\u011fi ve uygunsuzluklar nedeniyle bir\u00e7ok temel haklar\u0131ndan yararlanamayarak ya\u015famla da m\u00fccadelede yaln\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dclke genelinde okur-yazarl\u0131k oran\u0131 y\u00fczde 95\u2018e yakla\u015f\u0131rken, engellilerde bu oran y\u00fczde 60\u2018lar d\u00fczeyinde kalmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fma hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 y\u00f6n\u00fcnden engellilerin durumu ise \u00e7o\u011funlu\u011fun istihdam d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6zel sekt\u00f6rde %3, kamu sekt\u00f6r\u00fcnde %4 ve devlet memurlu\u011funda %3 oran\u0131nda engelli \u00e7al\u0131\u015fan istihdam edilmesi zorunlu olmas\u0131na ra\u011fmen engelli personel istihdam edilmedi\u011fi durumlarda istihdam edilmeyen i\u00e7in para cezas\u0131 uygulanmakta , ancak para cezas\u0131 devlet memurlu\u011fu kontenjan\u0131 i\u00e7in uygulanmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Devlet Personel Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Haziran 2013 verilerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda toplam memur say\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fczde %3\u2018\u00fc olan 55.334 ki\u015filik engelli kontenjan\u0131nda 23.545 ki\u015filik engelli a\u00e7\u0131\u011f\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye genelinde i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131m oran\u0131 2006 verilerine g\u00f6re % 48\u2018dir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k s\u00fcre\u011fen hastal\u0131\u011f\u0131 olan vatanda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131m\u0131 % 22.8 d\u00fczeyindeyken, di\u011fer engelli gruplar\u0131nda bu oran % 21.7\u2018ye d\u00fc\u015fmekte kad\u0131nlarda ise % 7 \u2018dir.<\/p>\n<p>Sa\u011fl\u0131k hizmetlerinden yararlanabilen engellilerin oran\u0131 y\u00fczde 55.7 \u2018dir.<\/p>\n<p>Bak\u0131m ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlanabilen engellilerin oran\u0131 yaln\u0131zca y\u00fczde 5.9 \u2018d\u00fcr.<\/p>\n<p>Engelli yurtta\u015flar\u0131m\u0131z i\u00e7in \u00f6zel e\u011fitim ve rehabilitasyon hizmetleri devletin asli y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olmas\u0131na ra\u011fmen bu alan son y\u0131llarda h\u0131zla \u00f6zel sekt\u00f6re devredilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u00dclkemizdeki i\u015fsizlik, yoksulluk ve hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u0131skac\u0131 alt\u0131nda engelli yurtta\u015flar\u0131m\u0131z bu hizmetlere ula\u015famamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Sosyal devletin tasfiyesi ile daha fazla kar h\u0131rs\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r faturas\u0131 engelli yurtta\u015flar\u0131m\u0131za da \u00f6detilmektedir. Engelli yurtta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n piyasan\u0131n ac\u0131mas\u0131z ko\u015fullar\u0131na teslim edilmesi kabul edilemez bir durumdur.<\/p>\n<p>2005 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan 5378 say\u0131l\u0131 \u00d6z\u00fcrl\u00fcler Yasas\u0131, ba\u015fta belediyeler olmak \u00fczere kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131na, engellilerin kentsel mek\u00e2nlara eri\u015filebilirli\u011fini sa\u011flayacak d\u00fczenlemeleri 7 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi g\u00f6revini vermi\u015fti. Ne var ki, s\u00fcrenin bitimi olan 7 Temmuz 2012 tarihine gelindi\u011finde, kamunun \u00fczerine d\u00fc\u015fen sorumluluklar\u0131 yerine getirmedi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve yasan\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcre &#8220;gerekli tedbirlerin al\u0131nabilmesi amac\u0131yla&#8221; 3 y\u0131l daha uzat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bu durumun \u00fczerinden bir y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcre daha a\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen kentlerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc- d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmden rant yaratma tela\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen merkezi ve yerel otoritede bir de\u011fi\u015fiklik olmam\u0131\u015f, engelli yurtta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n fiziki ve sosyal ma\u011fduriyetleri yine siyasilerin g\u00fcndeminden d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>TMMOB Peyzaj Mimarlar\u0131 Odas\u0131 olarak, 3 Aral\u0131k D\u00fcnya Engelliler G\u00fcn\u00fcnde kamuoyu ile payla\u015fmak isteriz ki; sosyal devletin tasfiye edilmesi ve devletin \u00fcstlenmesi gereken sorumluluklar\u0131n piyasa ko\u015fullar\u0131na havale edilmesinin en \u00e7ok vurdu\u011fu kesimlerden biri olan engelli yurtta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n s\u00f6zc\u00fcs\u00fc olmaya devam edece\u011fiz.<br \/>\n<strong>TMMOB Peyzaj Mimarlar\u0131 Odas\u0131<\/strong><br \/>\n<strong>10. D\u00f6nem Y\u00f6netim Kurulu<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u0130nsan haklar\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan ve teminat alt\u0131na almaya \u00e7al\u0131\u015fan belgelerin en geli\u015fmi\u015f \u00f6rne\u011fi,&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[2010,2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-6991","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-basin-aciklamalari","8":"category-haberler"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6991","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6991"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6991\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6991"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6991"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6991"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}