{"id":77,"date":"2008-06-04T00:16:17","date_gmt":"2008-06-03T21:16:17","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=77"},"modified":"2019-01-28T21:01:37","modified_gmt":"2019-01-28T18:01:37","slug":"tmmob-oernei-le-meslek-odalarnda-oezelleme-atilla-goektuerk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/tmmob-oernei-le-meslek-odalarnda-oezelleme-atilla-goektuerk\/","title":{"rendered":"TMMOB \u00f6rne\u011fi ile meslek odalar\u0131nda \u201c\u00d6zelle\u015fme\u2026!\u201d – Atilla G\u00d6KT\u00dcRK"},"content":{"rendered":"
\u0130ktisat Fak\u00fcltesi Mezunlar\u0131 Cemiyeti’nin yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 \u0130ktisat dergisinin May\u0131s ay\u0131nda \u00e7\u0131kan son say\u0131s\u0131n\u0131n (494-495) \u00e7er\u00e7eve konusu, “\u00dcretimin ve Eme\u011fin De\u011fi\u015fen Yap\u0131s\u0131 1” olarak belirlenmi\u015f. Dergide Mu\u011fla \u00dcniersitesi \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinden Porf. Dr., Atilla G\u00f6kt\u00fcrk, meslek \u00f6rg\u00fctleri i\u00e7in bir \u00f6rnek olu\u015fturan TMMOB’deki “g\u00f6reli” de\u011fi\u015fimi incelemektedir.<\/div>\n
<\/div>\n
TMMOB \u00d6rne\u011fi \u0130le Meslek Odalar\u0131nda \u201c\u00d6zelle\u015fme\u2026!\u201d<\/div>\n

Atilla G\u00d6KT\u00dcRK (Prof.Dr., Mu\u011fla \u00dcniversitesi, Kamu Y\u00f6netimi B\u00f6l\u00fcm\u00fc)<\/p>\n

Giri\u015f<\/strong><\/p>\n

Bu yaz\u0131n\u0131n ana temas\u0131 meslek \u00f6rg\u00fctleri i\u00e7in bir \u00f6rnek olu\u015fturan T\u00fcrk M\u00fchendis ve Mimar Odalar\u0131 Birli\u011fi(TMMOB)\u2019deki \u201cg\u00f6reli\u201d de\u011fi\u015fimdir. Bu de\u011fi\u015fimin g\u00f6relili\u011fi, geni\u015f bir alan\u0131 kapsamakla birlikte burada konu devletin de\u011fi\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nacakt\u0131r. Devletin de\u011fi\u015fimi \u00e7er\u00e7evesinde uygulanan politikalar\u0131n, meslek \u00f6rg\u00fctlerinin hem kamusal sorumluluklar\u0131ndaki de\u011fi\u015fimi hem de \u00f6zelle\u015ftirme ile kamunun b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 alanlardaki yans\u0131malar\u0131 TMMOB a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc hizmet alan\u0131 geni\u015fledik\u00e7e ve hizmetin ko\u015fullar\u0131 de\u011fi\u015ftik\u00e7e, meslek odalar\u0131n\u0131n hem hizmet alan\u0131na ili\u015fkin tan\u0131m ve beklentilerinde hem de \u00fcyelerine y\u00f6nelik d\u00fczenlemelerinde \u00f6nemli de\u011fi\u015fimler olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00d6ncelikle ele al\u0131nacak \u00f6rg\u00fctlerin hukuki konumunu tan\u0131mlamak gerekir ise, bu \u00f6rg\u00fctler Anayasada<\/p>\n

\u201cMADDE 135. \u2013 Kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131 ve \u00fcst kurulu\u015flar\u0131; belli bir mesle\u011fe mensup olanlar\u0131n m\u00fc\u015fterek ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak, meslek\u00ee faaliyetlerini kolayla\u015ft\u0131rmak, mesle\u011fin genel menfaatlere uygun olarak geli\u015fmesini sa\u011flamak, meslek mensuplar\u0131n\u0131n birbirleri ile ve halk ile olan ili\u015fkilerinde d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcveni h\u00e2kim k\u0131lmak \u00fczere meslek disiplini ve ahl\u00e2k\u0131n\u0131 korumak maksad\u0131 ile kanunla kurulan ve organlar\u0131 kendi \u00fcyeleri taraf\u0131ndan kanunda g\u00f6sterilen usullere g\u00f6re yarg\u0131 g\u00f6zetimi alt\u0131nda, gizli oyla se\u00e7ilen kamu t\u00fczelki\u015filikleridir. Kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 ile kamu iktisad\u00ee te\u015febb\u00fcslerinde asl\u00ee ve s\u00fcrekli g\u00f6revlerde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n meslek kurulu\u015flar\u0131na girme mecburiyeti aranmaz.(TC Anayasas\u0131,1982)\u201d<\/p>\n

bi\u00e7iminde tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Tan\u0131mda da a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtildi\u011fi gibi \u201ckamu t\u00fczel ki\u015fili\u011fine\u201d sahip bu \u00f6rg\u00fctlerin ayr\u0131ca ama\u00e7lar\u0131n\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131n\u0131, organlar\u0131n\u0131, \u00fcyelik ko\u015fullar\u0131n\u0131, hak ve yetkilerini tan\u0131mlayan \u00f6zel birer kurulu\u015f yasas\u0131 da s\u00f6z konusudur. \u00a0Meslek \u00f6rg\u00fctleri yasada tan\u0131mlanan\u00a0 kurulu\u015f ama\u00e7lar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde, meslek \u00fcyelerine ve onlardan hizmet alan yurtta\u015flara kar\u015f\u0131 \u00a0kamusal bir sorumlulu\u011fu \u00fcstlenmektedirler. Bu \u00f6rg\u00fctlerin sahip olduklar\u0131 konum ve yetkileri, onlar\u0131n kamu y\u00f6netimi \u00f6rg\u00fctlenme \u015femas\u0131 i\u00e7inde yer almas\u0131na ve \u201chizmet yerinden y\u00f6netim\u201d kurulu\u015flar\u0131 olarak g\u00f6sterilmesine de gerek\u00e7e olu\u015fturmaktad\u0131r. Ba\u015fka bir ifade ile \u201ckamu eli ile olu\u015fturulan\u201d bu \u00f6rg\u00fctler yasalar\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 t\u00fczel ki\u015filik \u00e7er\u00e7evesinde, T\u00fcrkiye genelinde \u201cBirlik\u201d olarak \u00f6rg\u00fctlenmeleri, kendi alanlar\u0131nda tek ve tam yetkili olmalar\u0131, kurulu\u015f ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda \u00fcyelere y\u00f6nelik ba\u011flay\u0131c\u0131 karar alabilme, meslek alan\u0131nda d\u00fczenleme yapma ve uygulama hakk\u0131na sahip olmalar\u0131, ayr\u0131 b\u00fct\u00e7e olu\u015fturma ve tasarruf etme hakk\u0131n\u0131 kullanabilmeleri, karar ve uygulamalar\u0131 ile kamu hizmeti vermeleri ve kamu yarar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmalar\u0131, organlar\u0131n\u0131 hakim g\u00f6zetiminde se\u00e7imle olu\u015fturmalar\u0131, merkezi y\u00f6netimin \u201cidari vesayeti\u201d alt\u0131nda yer almalar\u0131 gibi somut gerek\u00e7eler ile di\u011fer \u00f6rg\u00fctler ve \u00f6rg\u00fctlenmelerden ayr\u0131 bir yetkiye, g\u00fcce ve stat\u00fcye sahiptirler. Bu nedenle de kamu y\u00f6netimi \u00f6rg\u00fctlenme \u015femas\u0131nda \u201cbelediye\u201d \u00f6rg\u00fctlenmesine \u00a0benzer \u00a0bir konum ile \u201c\u00f6zerk\u201d \u201ckamu kurumu niteli\u011finde\u201d\u00a0 \u00f6rg\u00fctler olarak yer almaktad\u0131rlar.<\/p>\n

K\u0131saca meslek birlikleri olarak da tan\u0131mlanan bu \u00f6rg\u00fctlere TMMOB(T\u00fcrk M\u00fchendis ve Mimar Odalar\u0131 Birli\u011fi), TTB(T\u00fcrk Tabipler Birli\u011fi), TVHB(T\u00fcrk Veteriner Hekimler Birli\u011fi), TOBB(T\u00fcrkiye Odalar ve Borsalar Birli\u011fi),T\u00fcrk Di\u015f Hekimleri Birli\u011fi(TDHB), \u00a0T\u00fcrk Eczac\u0131lar Birli\u011fi vb. \u00f6rnek olarak verilebilir. Hepsi kurulu\u015f yasalar\u0131na uygun olarak \u201codalar\u201d temelinde ve yerel d\u00fczeyleri de kapsayacak bi\u00e7imde \u00f6rg\u00fctlenen bu meslek kurulu\u015flar\u0131, merkezi d\u00fczeyde ise \u201cBirlik\u201d \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda birle\u015fmektedir. \u00c7ok geni\u015f bir alana da\u011f\u0131lan bu \u00f6rg\u00fctlerin her birinin ayr\u0131 ayr\u0131 incelenmesi m\u00fcmk\u00fcn olamayaca\u011f\u0131ndan, TMMOB bu makale kapsam\u0131nda ele al\u0131nacak ve tart\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r[1].<\/p>\n

TMMOB<\/strong><\/p>\n

1954 y\u0131l\u0131nda 6235 say\u0131l\u0131 yasa ile kurulan TMMOB\u2019nin kurulu\u015funda 10 Odas\u0131 ve yakla\u015f\u0131k olarak 8.000 \u00fcyesi bulundu\u011fu kendi kay\u0131tlar\u0131nda belirtilmektedir (TMMOB,2008a).Kurulu\u015f y\u0131llar\u0131nda\u00a0 kamuda \u00e7al\u0131\u015fan \u00fcyelerin oran\u0131n\u0131n y\u00fczde 80\u2019e ula\u015ft\u0131\u011f\u0131, y\u00fczde 20 civar\u0131nda \u00fcyenin \u00a0ise \u00f6zel sekt\u00f6rde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Kaya G\u00fcven\u00e7 taraf\u0131ndan\u00a0 belirtmektedir (TMMOB,2005).<\/p>\n

TMMOB\u2019nin de aralar\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 meslek \u00f6rg\u00fctlerine ait kurulu\u015f yasalar\u0131n\u0131n arka arkaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu 1950\u2019li d\u00f6nem, T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan uluslararas\u0131 alandan beklentilerin \u00f6nem kazand\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin uygulamakta oldu\u011fu politikalar\u0131n bu konjonkt\u00fcrden etkilendi\u011fi, Amerika ile yak\u0131nla\u015fma \u00e7abalar\u0131n\u0131n h\u0131zla geli\u015fti\u011fi, ABD modelinin T\u00fcrkiye\u2019ye aktar\u0131lma gayreti i\u00e7ine girildi\u011fi ve t\u00fcm bunlara paralel olarak i\u00e7erde de mesleki \u00f6rg\u00fctlenme talebinin y\u00fckseldi\u011fi bir d\u00f6nem olarak tan\u0131mlanabilir(TMMOB,2005).<\/p>\n

1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda \u00fclke geneline hakim olan toplumsal hareketlili\u011fe uygun bir bi\u00e7imde kamu \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 \u00fcye taban\u0131n\u0131 kapsay\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde geli\u015fme g\u00f6steren TMMOB, 1970\u2019lerde \u00fclke konjonkt\u00fcr\u00fcne uygun bir tutum alarak toplumsal muhalefetin \u00f6nemli bir unsuru olmu\u015ftur. \u00c7o\u011funlu\u011fu kamuda \u00e7al\u0131\u015fan ve sendikal \u00f6rg\u00fctlenme hakk\u0131 tan\u0131nmayan \u00fcyelerinin ekonomik ve toplumsal taleplerinin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir savunucusu olman\u0131n \u00f6tesinde, \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131na giren t\u00fcm sekt\u00f6rlerde dinamik bir \u00e7izgiyi hayata ge\u00e7irmi\u015ftir. TMMOB\u2019nin bu d\u00f6nemde, \u00fclke sorunlar\u0131na ili\u015fkin tutum alan, tav\u0131r koyan, aktif \u201csol\u201d\u00a0 kadrolar\u0131 ile hayat\u0131n her alan\u0131nda y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc sert muhalefet, her siyasi iktidar\u0131n tepkisini \u00e7eken bir konumda olmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Uygulad\u0131\u011f\u0131 bu \u00e7izgi 12 Eyl\u00fcl ve sonras\u0131nda askeri y\u00f6netimin hedeflerinden birisi olmas\u0131na neden olmu\u015f, kapat\u0131lmas\u0131, yasas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi gibi \u00e7ok ciddi durumlar ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r(G\u00f6kt\u00fcrk ve G\u00f6kt\u00fcrk, 2002). 12 Eyl\u00fcl sonras\u0131n\u0131 askeri y\u00f6netim ko\u015fullar\u0131n\u0131, kendisini korumaya y\u00f6nelik \u00f6nlemler almaya, Birlik ve Odalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00fcreci olabildi\u011fince az zarar ile atlatmaya \u00e7al\u0131\u015fmak ile ge\u00e7iren TMMOB\u2019nin, \u00f6nemli u\u011fra\u015flar\u0131ndan birisi mevcut muhalif \u00e7izgisini korumak olmu\u015ftur. Bu s\u00fcre\u00e7te TMMOB 1980 sonras\u0131nda geli\u015fmeleri yak\u0131ndan izlemi\u015f, kamuda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00fcyelik zorunlulu\u011funu kald\u0131ran yeni d\u00fczenlemelere kar\u015f\u0131n yasas\u0131nda tan\u0131mlanan \u00e7er\u00e7evede meslek alan\u0131n\u0131 ilgilendiren konularda ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fi\u015fime taraf olma ve muhatapl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul ettirme do\u011frultusunda yo\u011fun bir \u00e7aba harcam\u0131\u015ft\u0131r. Ekonomik a\u00e7\u0131dan da zor bir d\u00f6nem ge\u00e7iren TMMOB\u2019nin bu d\u00f6nemi 80\u2019li y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131na kadar s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

1980 sonras\u0131 s\u00fcre\u00e7te \u00f6zelle\u015ftirme a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 uygulanan politikalar \u00e7er\u00e7evesinde, hem TMMOB\u2019nin ilgi alan\u0131nda yer alan m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k[2] \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n kapsam\u0131nda, hem de hizmet sunum boyutunda \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fim olu\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Denilebilir ki alan\u0131nda daha etkili olmak i\u00e7in bekledi\u011fi f\u0131rsat 25\/10\/1984 tarihli ve 3065 say\u0131l\u0131 Katma De\u011fer Vergisi Kanununun 27 nci maddesinin 5 inci bendi uygulamalar\u0131na esas en az \u00fccretlerin tespiti gereklili\u011fi ile do\u011fmu\u015ftur. TMMOB Odalar\u0131n\u0131n kendi meslek alanlar\u0131nda d\u00fczenleme yapma ve asgari \u00fccret belirleme yetkisinin etkin bir kullan\u0131m alan\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. S\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde kamu kurumlar\u0131 kaynakl\u0131 ya\u015fanan aksamalar, odalar aras\u0131 yetki \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131, yetersiz kurumsal yap\u0131 vb. engeller a\u015f\u0131lm\u0131\u015f, geni\u015fleyen uygulama alanlar\u0131 ve giderek artan ve birbirini tamamlayan mevzuat\u0131 ile TMMOB ve Odalar\u0131n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc kontroll\u00fc ve denetimli yap\u0131s\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

31.12.2006 tarihinde TMMOB\u2019nin Oda say\u0131s\u0131n\u0131n 23’e, \u00fcye say\u0131s\u0131n\u0131n ise 308.695’e ula\u015ft\u0131\u011f\u0131, bu Odalara ba\u011fl\u0131 194 \u015fube ve 39 \u0130l Koordinasyon Kurulu\u2019nun yan\u0131 s\u0131ra Oda ve \u015eubelerine ba\u011fl\u0131 olarak 13 B\u00f6lge Temsilcisi, 293 \u0130l\/\u0130l\u00e7e Temsilcisi, 11 \u0130rtibat G\u00f6revlisi, 71 Mesleki Denetim G\u00f6revlisi ve 63 Oda Temsilcisi ile toplam 1232 birimlik ile \u00f6rg\u00fctlenmeye sahip olundu\u011fu; TMMOB’ye ba\u011fl\u0131 Odalara 70 kadar m\u00fchendislik, mimarl\u0131k ve \u015fehir planc\u0131l\u0131\u011f\u0131 disiplininden mezun olan m\u00fchendis, mimar ve \u015fehir planc\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fcye oldu\u011fu da yine kendi web sayfas\u0131nda belirtilmektedir (TMMOB,2008a). TMMOB t\u00fczel ki\u015fili\u011fi alt\u0131nda yer alan her (m\u00fchendis\/mimar\/\u015fehir planc\u0131) odas\u0131, TMMOB yasas\u0131 ve TMMOB ana y\u00f6netmeli\u011finde belirlenen usuller \u00e7er\u00e7evesinde \u00fcyelerin kat\u0131l\u0131m\u0131 ile \u00f6nce \u015fube ve il temsilcilikleri d\u00fczeyinde genel kurullar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmekte daha sonra toplanan Oda genel kurulu ile de Odan\u0131n merkez y\u00f6netim organlar\u0131n\u0131 belirlemektedirler. Her Odan\u0131n ayr\u0131 ayr\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc genel kurul s\u00fcrecinin sonunda odalar\u0131n \u00fcye say\u0131lar\u0131na g\u00f6re belirlenen TMMOB genel kurul (en fazla 100) delegeleri bir araya gelerek TMMOB genel kurulunu olu\u015fturmaktad\u0131r. TMMOB genel kurulu, her bir odan\u0131n kendi genel kurulunda TMMOB organlar\u0131 i\u00e7in se\u00e7ti\u011fi adaylar(\u00f6rn: TMMOB Y\u00f6netim Kurulu i\u00e7in Odan\u0131n kendisini temsil i\u00e7in se\u00e7ti\u011fi 3 aday) aras\u0131ndan bir ki\u015fiyi TMMOB Y\u00f6netim Kuruluna se\u00e7mekte ve her odan\u0131n bir ki\u015fi ile temsil edildi\u011fi 23 ki\u015filik TMMOB y\u00f6netim kurulu olu\u015fmaktad\u0131r. K\u0131saca \u00f6zetlenen bu se\u00e7im s\u00fcreci hem tek tek odalar\u0131n genel merkez ve her bir d\u00fczeydeki organlar\u0131n\u0131n belirlenmesinde, hem de TMMOB Y\u00f6netim Kurulu\u2019nun olu\u015fumunda \u00fcye taban\u0131n\u0131n e\u011filimlerini yans\u0131tmaya \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu nedenle tek tek odalar\u0131n \u00fcye taban\u0131n\u0131n e\u011filimindeki de\u011fi\u015fim, odan\u0131n temsilcilik, \u015fube, genel merkez ve hatta TMMOB y\u00f6netim kurulu d\u00fczeylerinin birinde, birka\u00e7\u0131nda veya b\u00fct\u00fcn\u00fcnde g\u00f6zlenebilir sonu\u00e7lar \u00fcretebilir. Nitekim TMMOB\u2019ye b\u00fcnyesindeki kimi Odalar\u0131n merkez y\u00f6netimleri ile TMMOB aras\u0131nda hem siyasal hem de y\u00f6netsel a\u00e7\u0131dan farkl\u0131l\u0131klar olu\u015fur ki, bu durum \u00f6rg\u00fct\u00fcn alt kademeleri (tek tek odalar\u0131n temsilcilik ve \u015fube y\u00f6netimleri) i\u00e7in zaten her d\u00f6nemde ge\u00e7erli ve ya\u015fanan bir durumdur.<\/p>\n

Odalar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan en son kurulan(1994) odalar\u0131ndan birisi olan Peyzaj Mimarlar\u0131 Odas\u0131n\u0131n(PMO) 2006 y\u0131l\u0131 itibari ile \u00fcye say\u0131s\u0131n\u0131n 2.493 ve yine 2006 y\u0131l\u0131 tahmini gelir b\u00fct\u00e7esinin ise (55.000 YTL \u00fcye aidat\u0131 olmak \u00fczere)525.000 YTL oldu\u011fu belirtilebilir (PMO,2006). Ayn\u0131 bi\u00e7imde TMMOB\u2019nin en eski ve en g\u00fc\u00e7l\u00fc odalar\u0131ndan birisi olan Makine M\u00fchendisleri Odas\u0131n\u0131n(MMO) ise 2006 y\u0131l\u0131 itibari ile \u00fcye say\u0131s\u0131 65.395 dolay\u0131nda (MMO,2008a) ve 2006 y\u0131l\u0131 ger\u00e7ekle\u015fen gelir b\u00fct\u00e7esi ise\u00a0 (1.583.166 YTL \u00fcye aidat\u0131 olmak \u00fczere)39.527.280 YTL. d\u0131r (MMO,2008b). Yine TMMOB kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re 2006 y\u0131l\u0131 i\u00e7in \u00fcye odalar\u0131n Birlik pay\u0131 olarak aktarmas\u0131 gereken miktar 1.320.000 YTL olarak hesaplanmaktad\u0131r(TMMOB,2006a)<\/p>\n

Anayasan\u0131n 135. maddesi gere\u011fi kamuda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00fcyeli\u011finin zorunlu olmad\u0131\u011f\u0131 TMMOB\u2019de 1980 sonras\u0131nda serbest \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n, b\u00fcro sahiplerinin a\u011f\u0131rl\u0131k kazand\u0131\u011f\u0131 bir yap\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 belirtilebilir. Nitekim TMMOB\u2019nin 1998 y\u0131l\u0131nda yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re(\u00d6nc\u00fc ve K\u00f6se,2000) 2000\u2019li y\u0131llara ula\u015f\u0131l\u0131rken, t\u00fcm m\u00fchendis, mimar ve \u015fehir planc\u0131lar\u0131 aras\u0131nda \u00f6zel sekt\u00f6rde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n oran\u0131 y\u00fczde 50, kamuda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ise y\u00fczde 30 civar\u0131nda oldu\u011fu belirlenmektedir[3]. Bu veriler, TMMOB\u2019nin kurulu\u015f a\u015famas\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadarki s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde, hem \u00fcye taban\u0131 anlam\u0131nda, hem de hitap etti\u011fi \u00f6rg\u00fctlendi\u011fi kitle anlam\u0131nda \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fimin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 sergilemektedir. Ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7te devletin hizmet i\u015flevlerini daraltmas\u0131, \u00f6zellikle ekonomik etkinliklerden \u00e7ekilerek, m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k hizmetlerini de i\u00e7eren kimi sekt\u00f6rlerdeki sorumluluklar\u0131n\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6re devretmesinin yan\u0131 s\u0131ra istihdam\u0131n mekansal olarak yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, m\u00fchendis ve mimarlar aras\u0131nda i\u015fsizli\u011fin \u00e7o\u011falmas\u0131 TMMOB \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde de \u00f6nemli de\u011fi\u015fimin zeminini olu\u015fturmaktad\u0131r. Ba\u015fka bir ifade ile TMMOB kurulu\u015fundan itibaren \u00fcye taban\u0131nda \u00f6nemli yer tutan kamusal istihdam a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir dokudan ayr\u0131larak, \u00f6zel sekt\u00f6r a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir \u00fcye bile\u015fenine ula\u015fm\u0131\u015f ve \u00f6rg\u00fctlenmesinde etkili bir bi\u00e7imde kulland\u0131\u011f\u0131 kamusal istihdam ve bu istihdam bi\u00e7imine y\u00f6nelik d\u00fczenlemelerinin\u00a0 yerine \u00f6zel sekt\u00f6r (ve dolay\u0131s\u0131 ile odalara gelir getirici) a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir yap\u0131 ve mevzuat koymaya y\u00f6nelmi\u015ftir.<\/p>\n

De\u011fi\u015fim<\/strong><\/p>\n

Bu s\u00fcre\u00e7 \u00fczerinde \u00e7ok \u00f6nemli bir etki yaratan d\u00fcnyada ve \u00fclkemizdeki geli\u015fmelere k\u0131saca bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda,\u00a0 devletin ekonomik alandaki etkinliklerinden geri \u00e7ekilmesi, \u00f6zelle\u015ftirme uygulamalar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra kamu y\u00f6netiminde \u00f6nce bir kurals\u0131zla\u015ft\u0131rma s\u00fcrecinin a\u011f\u0131rl\u0131k kazand\u0131\u011f\u0131, buna ba\u011fl\u0131 olarak uygulamaya konulan yeniden yap\u0131lanma s\u00fcreci ile ulus devletin mevcut yap\u0131s\u0131nda bir de\u011fi\u015fimin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, ge\u00e7mi\u015fte ulus devlet yap\u0131s\u0131 i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015fan mekanizmalarda farkl\u0131la\u015fman\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011fu belirtilebilir. Bu geli\u015fmelerin hemen gerisinde yatan gerek\u00e7enin ise sermaye birikim rejiminin de\u011fi\u015fimiyle ilgili oldu\u011funu \u00a0ulus devlet-\u00fcst\u00fc kurulu\u015flar\u0131n ve \u00e7okuluslu \u015firketlerin, yeni sermaye birim rejiminin olu\u015fturulmas\u0131nda aktif rol ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yeni d\u00fczenleyici konumlar\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011funa de\u011finmek yeterli olacakt\u0131r. Yap\u0131lan d\u00fczenlemelerin, konumuzu do\u011frudan ilgilendirenlerinden birisi de GATS, yani \u201cHizmet Tarifeleri Genel Antla\u015fmas\u0131\u201dd\u0131r. 1995 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan s\u00fcreci \u00e7er\u00e7evesinde 2005 y\u0131l\u0131nda uygulamaya girmesi planlanm\u0131\u015f bu anla\u015fman\u0131n ana konular\u0131ndan birisini TMMOB\u2019yi yak\u0131ndan ilgilendiren m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k hizmetleri olu\u015fturmaktad\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra s\u00fcreci etkileyen bir ba\u015fka geli\u015fme de\u00a0 T\u00fcrkiye\u2019nin AB\u2019ye uyum gerek\u00e7esi ile yapt\u0131\u011f\u0131-TMMOB\u2019nin de pek s\u0131cak bakmas\u0131 beklenen-d\u00fczenlemelerdir. Bu uyum \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00e7e\u015fitli taahh\u00fctleri i\u00e7ermekte olup, ad\u0131m ad\u0131m ger\u00e7ekle\u015ftirilirken, bu d\u00fczenlemeler ile istihdamdan e\u011fitime kadar \u00e7e\u015fitli sekt\u00f6rlerdeki hizmetler etkilenmekte, yeni yap\u0131lar ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin. \u201cBa\u011f\u0131ms\u0131z \u0130dari Otoriteler(B\u0130O)\u201d veya piyasala\u015ft\u0131r\u0131lan \u00e7e\u015fitli sekt\u00f6rlerde d\u00fczenleyicilik g\u00f6revini \u00fcstlenen \u201ckurullar\u201d,\u00a0 mevcut kamu \u00f6rg\u00fctlenmesinin d\u0131\u015f\u0131nda, neredeyse kendi ilgi alanlar\u0131nda parlamentoya ait olmas\u0131 gereken\u00a0 bir\u00e7ok yetkiyi \u00fczerine alarak kullanan ve hem de klasik anlamda hesap vermeyen \u00f6rg\u00fctler olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar ba\u011f\u0131ms\u0131z b\u00fct\u00e7eye sahip ve \u00f6zerk bir bi\u00e7imde bu b\u00fct\u00e7eyi kullanan ve piyasa ko\u015fullar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemeyi, \u201chaks\u0131z rekabeti\u201d engellemeyi hedefleyen kurulu\u015flard\u0131r. B\u0130O ayn\u0131 zamanda \u00e7ok pop\u00fcler bir kavram\u0131n, \u201cy\u00f6neti\u015fimin\u201d de \u00e7ok \u00f6nemli bir aya\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmakta ve 90 sonras\u0131 s\u00fcre\u00e7te d\u00fcnyadaki geli\u015fmelere\u00a0 paralel bir \u015fekilde, ulus \u00fcst\u00fc d\u00fczeyde de b\u00fct\u00fcnle\u015fme sa\u011flayacak bir bi\u00e7imde mevcut kamu y\u00f6netimi yap\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde bir a\u011f yaratmaktad\u0131rlar (Bayramo\u011flu,2005).\u00a0 Asl\u0131nda B\u0130O ve bunlar\u0131n TMMOB vb. \u00f6rg\u00fctler \u00fczerinde yarataca\u011f\u0131 etki ayr\u0131ca ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na de\u011ferlendirilmesi gereken bir konu olmakla birlikte, bu \u00f6rg\u00fctlerin konumuzla ilgili iki y\u00f6n\u00fcne dikkat \u00e7ekmek de yarar bulunmaktad\u0131r. Bunlardan birincisi B\u0130O\u2019lar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 kararlar\u0131n \u201ckamu\u201d veya \u201c\u00f6zel\u201d, \u201cyerli\u201d veya \u201c yabanc\u0131\u201d ayr\u0131m\u0131 yapmaks\u0131z\u0131n t\u00fcm kesimler i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 kapsam\u0131nda, TMMOB vb. kamu kurumu niteli\u011findeki meslek \u00f6rg\u00fctlerinin karar ve d\u00fczenlemeleri \u00fczerinde de yarataca\u011f\u0131 etki; ikincisi ise B\u0130O\u2019lar\u0131n kendi konular\u0131nda ald\u0131klar\u0131 kararlar ile meslek \u00f6rg\u00fctlerinin de\u011fi\u015fen i\u015flevleri aras\u0131ndaki giderek artan benze\u015fmedir.<\/p>\n

Bunun yan\u0131 s\u0131ra son d\u00f6nem d\u00fczenlemeler \u00e7er\u00e7evesinde kamu y\u00f6netimi alan\u0131nda \u00e7ok pop\u00fcler bir kavram olan\u00a0 \u201cy\u00f6neti\u015fim\u201de de dikkat \u00e7ekmek gerekmektedir. Son yap\u0131lan yasal d\u00fczenlemeler,\u00a0 TMMOB\u2019ye ve ona ba\u011fl\u0131 odalara yeni bir platformu, y\u00f6neti\u015fimci bir konumu h\u0131zla a\u00e7maktad\u0131r. Belediye Yasas\u0131, B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Yasas\u0131, \u0130l \u00d6zel Y\u00f6netimleri Yasas\u0131, Kalk\u0131nma Ajanslar\u0131 Yasas\u0131, Yerel Y\u00f6netim Birlikleri Yasas\u0131,- hatta i\u015fi biraz daha derinlemesine g\u00f6t\u00fcrerek di\u011fer meslek gruplar\u0131n\u0131 da i\u015fin i\u00e7ine katt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda- 5018 Say\u0131l\u0131 Kamu Mali Y\u00f6netimi Kontrol Yasas\u0131 gibi bir\u00e7ok\u00a0 yasada, meslek \u00f6rg\u00fctlerine y\u00f6neti\u015fime uygun bir kapsamda yer a\u00e7an d\u00fczenlemeler yer almaktad\u0131r. Uzmanl\u0131k ve meslek alanlar\u0131na ili\u015fkin at\u0131flarda bulunulan bu yasalar, meslek \u00f6rg\u00fct\u00fc temsilcilerine, kat\u0131l\u0131m ad\u0131na yeni roller bi\u00e7mektedir. B\u00f6ylece, meslek odalar\u0131na kamu y\u00f6netiminin \u00e7e\u015fitli alanlar\u0131nda, uzmanl\u0131klar\u0131 temelinde s\u00f6z ve karar s\u00fcre\u00e7lerinde etkili olma olana\u011f\u0131 sunuluyor g\u00f6z\u00fckmekte, bu da yeni kamu y\u00f6netimi \u00f6rg\u00fctlenmesinin \u201cdemokratik\u201d y\u00fcz\u00fc olarak sunulmaktad\u0131r. \u00d6zelle\u015ftirmenin h\u0131zla yay\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemin, yine \u00e7ok h\u0131zla ger\u00e7ekle\u015fen bir ba\u015fka boyutunun da\u00a0 \u201cyerelle\u015fme\u201d oldu\u011funu belirtmek gerekmektedir. M\u00fchendislik ve mimarl\u0131k hizmetlerinin sunumu ve kabul\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir etki yaratan yerelle\u015fme, hizmet sunumundan olu\u015fan rant\u0131n ve haks\u0131z kazanc\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131nda yerel siyasi akt\u00f6rlerin belirleyicili\u011fini \u00f6n plana \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Bu geli\u015fme yerel d\u00fczeyde ciddi bir \u00f6rg\u00fctlenmeye sahip olan TMMOB a\u00e7\u0131s\u0131ndan, y\u00f6neti\u015fimle birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde,\u00a0 \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir etki yaratmaktad\u0131r.<\/p>\n

M\u00fchendislik ve Mimarl\u0131k Hizmetlerindeki De\u011fi\u015fime K\u0131sa Bak\u0131\u015f<\/p>\n

Ge\u00e7mi\u015fte kamunun elinde olan bir\u00e7ok i\u015flevin \u00f6zel sekt\u00f6re devredilmesinin gerektirdi\u011fi yeniden yap\u0131lanman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7en bu yeni durumda, kamudaki de\u011fi\u015fim hem kamu kurumu niteli\u011findeki mesleki \u00f6rg\u00fctlenmeleri, hem de tek tek meslek alanlar\u0131n\u0131n kendisini de\u011fi\u015ftirmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, kamusal hizmet sorumlulu\u011fundan geriye \u00e7ekili\u015f ve piyasala\u015ft\u0131rma, e\u015fitsiz bir zemini ortaya \u00e7\u0131karman\u0131n \u00f6tesinde, m\u00fchendis ve mimar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ta\u015feronla\u015fma ve g\u00fcvencesiz \u00e7al\u0131\u015fma ve i\u015fsizle\u015fmeyi artt\u0131ran bir etki yaratmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu noktada meslek \u00f6rg\u00fct\u00fcndeki geli\u015fmeleri daha iyi irdeleyebilmek i\u00e7in meslekteki geli\u015fmeleri ele almakta yarar bulunmaktad\u0131r. Yukarda sunulan de\u011fi\u015fim ile ortaya \u00e7\u0131kan yeni yap\u0131n\u0131n, m\u00fchendis[lik] ve mimar[l\u0131k]\u0131n nitelik ve niceli\u011finde de bir de\u011fi\u015fim yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu alana ili\u015fkin \u00e7e\u015fitli geli\u015fmelerden g\u00f6zlemek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmektedir.<\/p>\n

Daha \u00f6ncede belirtildi\u011fi gibi 1980 \u00f6ncesinde m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k hizmetleri alan\u0131nda kamu, hem (\u00f6zel \u00e7al\u0131\u015fanlar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki) i\u015fveren konumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem de (\u00fccretli \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n) istihdamdaki pay\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir yer tutmakta idi. Bu d\u00f6nemde,1960\u2019lardan itibaren a\u011f\u0131rl\u0131k kazanan ithal ikameci politikalar\u0131n etkisi ile geni\u015fleme g\u00f6steren hizmet alanlar\u0131nda T\u00fcrkiye m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k firmalar\u0131n\u0131n(\u00f6zellikle in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcnde yo\u011funla\u015fan bir ka\u00e7\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda) organizasyon, teknik donan\u0131m ve finansman a\u00e7\u0131s\u0131ndan yetersiz oldu\u011fu, genellikle birka\u00e7 teknik eleman\u0131n bir araya gelerek olu\u015fturdu\u011fu \u201cb\u00fcro\u201d tipi \u00f6rg\u00fctlenmelerin yayg\u0131n oldu\u011fu belirtilebilir. Ayn\u0131 d\u00f6nemde sekt\u00f6re eleman yeti\u015ftiren m\u00fchendislik\/mimarl\u0131k fak\u00fcltelerinin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve verdikleri mezun say\u0131s\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda istihdam a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00e7ok ciddi bir a\u00e7\u0131\u011f\u0131n olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 da vurgulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

1980 sonras\u0131 s\u00fcre\u00e7te kamunun daralmas\u0131 hem sekt\u00f6rel bazda hizmet sat\u0131n alan i\u015fverenlik konumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem de do\u011frudan istihdamdaki pay\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k hizmetlerini etkilemi\u015ftir. Bu daralmaya ek olarak uygulanan politikalar \u00e7er\u00e7evesinde yap\u0131lan yeni d\u00fczenlemeler ile yabanc\u0131 firmalar\u0131n, uluslararas\u0131 \u015firketlerin de eskisinden \u00e7ok daha aktif bir bi\u00e7imde sekt\u00f6rde hizmet sunma ko\u015fullar\u0131n\u0131n eklenmesi, m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k hizmetlerinde d\u0131\u015f finansmana dayal\u0131 projeci bir modelin giderek daha fazla hakim olmas\u0131, y\u00fcr\u00fct\u00fclen projeci yap\u0131n\u0131n tek tek yereller d\u00fczeyinde etkin bir konuma ula\u015fmas\u0131, bu yayg\u0131n yap\u0131ya hizmet sunumunun\u00a0 firma baz\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc organizasyon yap\u0131lar\u0131 gerektirmesi vb. geli\u015fmeler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fchendislik ve mimarl\u0131k hizmetlerinin yo\u011fun oldu\u011fu alanlarda T\u00fcrkiye\u2019de i\u015f yapmaya y\u00f6nelecek yabanc\u0131 firmalar\u0131 rahatlatmak amac\u0131 ile \u201cYabanc\u0131 M\u00fchendis ve Mimarlar\u0131n T\u00fcrkiye\u2019deki istihdam\u0131\u201d konusunda yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan yeni d\u00fczenlemeler,\u00a0 \u201cge\u00e7ici izin uygulamas\u0131\u201d vb. konusunda TMMOB\u2019nin devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131, d\u00fcne kadar ulusal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7erisinde s\u00fcr\u00fcyor g\u00f6z\u00fcken bir yar\u0131\u015fa yeni bir \u00e7ehre kazand\u0131rmaktad\u0131r.\u00a0 Hizmetten do\u011fan ve giderek b\u00fcy\u00fcyen bir pastan\u0131n payla\u015f\u0131lmas\u0131nda, uluslararas\u0131 akt\u00f6rlerin dikkate al\u0131nmas\u0131 gereklili\u011fi bu vesile ile de a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ayn\u0131 zaman dilimi i\u00e7ersinde \u00fcniversite \u00f6\u011frenimi konusunda tek yetkili konumda olan Y\u00d6K\u2019\u00fcn h\u0131zla artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00fcniversite say\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak mezun m\u00fchendis ve mimar say\u0131s\u0131nda da\u00a0 \u00f6nemli bir art\u0131\u015f ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bir \u00f6rnek olu\u015fturmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan 1980 y\u0131l\u0131nda 20.557 olan Makine M\u00fchendisleri Odas\u0131 \u00fcye say\u0131s\u0131n\u0131n, 2008 y\u0131l\u0131 itibari ile 69.267\u2019ye\u00a0 (MMO,2008c) y\u00fckseldi\u011fi belirtilebilir.<\/p>\n

\u00d6nc\u00fc ve K\u00f6se\u2019nin(2000)\u00a0 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc\u00a0\u00a0 \u00e7al\u0131\u015fmada\u00a0 i\u015fletmelerin organizasyon yap\u0131lar\u0131na\u00a0 dayanan\u00a0 bir de\u011ferlendirme yap\u0131lm\u0131\u015f olup, bu ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re geli\u015fmemi\u015f organizasyon yap\u0131lar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan m\u00fchendis ve mimarlar aras\u0131ndaki i\u015f\u00e7ile\u015fme oran\u0131,\u00a0 Anadolu devlet \u00fcniversitelerinden mezun olanlar i\u00e7in y\u00fczde 72 olarak belirlenmi\u015ftir. E\u011fitim sisteminden kaynaklanan bu durum, halen say\u0131lar\u0131 artt\u0131ran bir bi\u00e7imde s\u00fcrmekte olup, bu mezunlar piyasan\u0131n\u00a0 ara eleman ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan bir konuma sahip olmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bununla da kal\u0131nmam\u0131\u015f, s\u00fcrece \u00e7ok \u00f6nemli bir ayak da 2005 y\u0131l\u0131nda eklenmi\u015f, Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Genel Kurulu\u2018nun 03.06.2005 tarihli toplant\u0131s\u0131nda, 2005-2006 e\u011fitim-\u00f6\u011fretim y\u0131l\u0131ndan itibaren uygulanmak \u00fczere diplomalara unvan yaz\u0131lmamas\u0131, \u00f6\u011frenim g\u00f6r\u00fclen program ad\u0131n\u0131n ve derecesinin belirtilmesinin uygun oldu\u011fu karar\u0131 verilmi\u015ftir. M\u00fchendis ve mimar unvanlar\u0131n\u0131 da kapsayan bu d\u00fczenleme ile e\u011fitim alm\u0131\u015f ama unvan sahibi olamayan, \u00a0\u201cesnek unvanl\u0131 m\u00fchendis\/mimarlar\u201d ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Yeni istihdam bi\u00e7imlerinin de \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7an bu geli\u015fme ile\u00a0 e\u011fitimli ama unvans\u0131z m\u00fchendis ve mimarlar\u0131n, gerekti\u011finde de i\u015fverenin tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 yetki ve sorumlulu\u011fu y\u00fcklenebilece\u011fi bir konum \u00fcretilmi\u015ftir. Ba\u015fka bir ifade ile esnek istihdam y\u00f6ntemleri \u00e7er\u00e7evesinde, yeni yarat\u0131lan \u201cesnek unvan\u201d sahiplerinin i\u015fverenin tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u00e7er\u00e7evede konumlanmas\u0131n\u0131n ko\u015fullar\u0131 yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fveren istedi\u011fi zaman e\u011fitimlerini gerek\u00e7e g\u00f6stererek bu mezunlar\u0131 m\u00fchendis\/mimar sayabilecek iken, istedi\u011fi zamanda i\u015f\u00e7ile\u015ftirebilecek,\u00a0 niteliksiz kabul edebilecektir. Kamunun bile giderek daha artan boyutlarda tercih etti\u011fi esnek istihdam ko\u015fullar\u0131nda, b\u00f6yle bir geli\u015fmenin t\u00fcm meslek alan\u0131n\u0131 etkilemesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6z\u00fckmektedir. \u00a0Yap\u0131da \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fimin s\u00f6z konusu oldu\u011funu g\u00f6steren bu geli\u015fmeler, m\u00fchendis ve mimar\u0131n nicelik ve niteliklerinde de bir de\u011fi\u015fim, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n

De\u011fi\u015fim ve TMMOB<\/strong><\/p>\n

Yukarda da de\u011finildi\u011fi gibi 1990\u2019lara kadar 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn yaratt\u0131\u011f\u0131 etkiyi \u00fczerinden atmaya \u00e7al\u0131\u015fan, yeni m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k alanlar\u0131 ile Oda ve \u00fcye say\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131ran TMMOB ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7te \u00fclkedeki ve \u00e7e\u015fitli sekt\u00f6rlerdeki geli\u015fmeleri yak\u0131ndan izleyerek \u00f6zelle\u015ftirme, piyasala\u015ft\u0131rma i\u015flemlerine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, 90\u2019l\u0131 y\u0131llarda ivme kazanan \u00f6zelle\u015ftirme uygulamalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda TMMOB\u2019de kendi hizmet alanlar\u0131na y\u00f6nelik d\u00fczenlemelere a\u011f\u0131rl\u0131k vermi\u015ftir. Konuya daha da yak\u0131ndan bakabilmek, \u00f6zellikle 1980 sonras\u0131nda meslek alan\u0131ndaki geli\u015fmeleri irdeleyebilmek i\u00e7in \u00f6nemli bir ara\u00e7 TMMOB taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan y\u00f6netmelikler olarak g\u00f6z\u00fckmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, TMMOB\u2019nin meslekta\u015f ve meslek alan\u0131 ad\u0131na \u00f6zellikle serbest \u00e7al\u0131\u015fanlara y\u00f6nelik d\u00fczenlemelerini kapsayan y\u00f6netmeliklerin hemen hemen tamam\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak 1980 sonras\u0131nda olu\u015fturuldu\u011fu dikkat \u00e7ekmektedir[4]. TMMOB taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan bu ana y\u00f6netmelikler ile uyumlu olarak her Oda kendi \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131nda ayr\u0131ca daha detayl\u0131 ve d\u00fczenleyici y\u00f6netmelikler \u00e7\u0131karmaktad\u0131r.\u00a0 Bu y\u00f6netmeliklerin i\u00e7erikleri bir yandan odalar\u0131n yeni y\u00f6nelimlerini ve \u00fcstlendikleri i\u015flevleri belirlemek a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u00f6te yandan da oda \u00e7izgilerindeki de\u011fi\u015fim a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 sunmaktad\u0131r. Y\u00f6netmeliklerde \u00f6n plana \u00e7\u0131kan konular\u0131n ba\u015f\u0131nda \u00fcyeler taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclecek m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k hizmetlerinin \u00fccretlendirilmesi gelmekle birlikte, ki\u015fi ve kurulu\u015flar\u0131n hizmet sunma yetkisinin belgelenmesi, bu belgelerin periyodik olarak yenilenmesi, \u00fcretilen her t\u00fcrl\u00fc m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k hizmetinin denetlenmesi ve Odan\u0131n vizesine tabi tutulmas\u0131, bilirki\u015filik-eksperlik gibi alanlarda uzmanl\u0131k hakk\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve bu hakk\u0131n belgelenmesi, mesleki uzmanl\u0131k e\u011fitimi verilmesi ve belgelenmesi vb.dir. \u00d6zetle y\u00f6netmelikler, yetkili \u00fcyelerin saptanmas\u0131, e\u011fitimi ve belgelendirilmesi i\u015flemlerini tan\u0131mlamaktad\u0131r. Bu i\u015flemlerin tamam\u0131 \u00fccretlendirmeye konu olmaktad\u0131r veya ba\u015fka bir ifade ile Oda bu i\u015flemlerin tamam\u0131nda \u00fcyeden bir bedel tahsil etmektedir[5]. Odan\u0131n bu i\u015flemleri izleme mekanizmas\u0131 ise \u201cMesleki Denetim Uygulamas\u0131\u201dd\u0131r.<\/p>\n

\u201c Mesleki Denetim Uygulamas\u0131; mimar ve m\u00fchendislerin hak ve yetkilerinin korunmas\u0131, hizmetlerin disipline edilmesi, geli\u015fen bilim ve tekni\u011fin imkan ve esaslar\u0131na uygun, sa\u011fl\u0131kl\u0131, ekonomik ve kullan\u0131\u015fl\u0131 yap\u0131 \u00fcretiminin ger\u00e7ek\u00adle\u015ftirilmesi amac\u0131 ile, mimarl\u0131k-m\u00fchendislik hizmetleri ilgili meslek odalar\u0131 kontrol b\u00fcrolar\u0131nca denetlenir. Bu denetim, serbest m\u00fchendislik, mimarl\u0131k ve\/veya b\u00fcro tescil y\u00f6netmelikleri, tip proje s\u00f6zle\u015fmesi, asgari proje \u00e7izim ve d\u00fczenleme esaslar\u0131, asgari mimarl\u0131k-m\u00fchendislik \u00fccretleri, kontroll\u00fck hizmetleri, proje ve kontroll\u00fck puan s\u0131n\u0131rlamas\u0131 gibi d\u00fczenlemeler dikkate al\u0131narak ilgili meslek odalar\u0131 kontrol b\u00fcrolar\u0131nca yap\u0131l\u0131r. Kontrol b\u00fcrolar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 Mesleki Denetim Uygulamas\u0131 Esaslar\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemeler ilgili meslek odalar\u0131nca haz\u0131rlanarak TMMOB Y\u00f6netim Kuruluna sunulur. TMMOB Y\u00f6netim Kurulunun onay\u0131ndan ge\u00e7en d\u00fczenlemeler ilan edilir(TMMOB M\u0130MARLIK-M\u00dcHEND\u0130SL\u0130K H\u0130ZMETLER\u0130 VE ASGAR\u0130 \u00dcCRET-ASGAR\u0130 \u00c7\u0130Z\u0130M VE D\u00dcZENLEME ESASLARI Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130\u00a0 Madde 7\/3, (TMMOB;2008b)).<\/p>\n

Y\u00f6netmelikte tan\u0131mlanan ve \u00e7ok geni\u015f bir alanda uygulanan bu kontrol yine TMMOB\u2019nin hemen hemen ilgili t\u00fcm y\u00f6netmeliklerinde belirtildi\u011fi \u00fczere \u201c\u00fclke ve toplum yararlar\u0131 do\u011frultusunda meslek alanlar\u0131 ile ilgili denetimin yap\u0131labilmesi\u201d amac\u0131 ile y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Ancak;\u00a0 bu denetimin yap\u0131lan i\u015fin sa\u011fl\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 onaylamak anlam\u0131na gelmedi\u011fi de ayr\u0131ca belirtilmektedir.<\/p>\n

\u201cMimarl\u0131k ve m\u00fchendislik \u00fccretlerinin bu y\u00f6netmelikte belirtilen ko\u015fullara uygunlu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fckten sonra ilgili Oda Kontrol Vizesi yap\u0131l\u0131r. Vize i\u015flemi resim proje ve hesaplar\u0131n onay\u0131 anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maz. Bu hizmetlere kar\u00ad\u015f\u0131l\u0131k Asgari \u00dccret ve \u00c7izim Standartlar\u0131 Komisyonlar\u0131nca tesbit edilen vize harc\u0131 al\u0131n\u0131r.(TMMOB ASGAR\u0130 \u00dcCRET VE \u00c7\u0130Z\u0130M STANDARTLARI TESB\u0130T KOM\u0130SYONU VE KONTROL B\u00dcROLARININ KURULMASINA \u0130L\u0130\u015eK\u0130N Y\u00d6NETMEL\u0130K \u00a0Madde 10: (TMMOB,2008b))\u201d<\/p>\n

Bu madde de belirtilen yap\u0131lm\u0131\u015f teknik hesaplar\u0131n \u201conaylanmamas\u0131\u201d ifadesi, denetimin niteli\u011fini de\u011fi\u015ftirerek, TMMOB y\u00f6netmeliklerinin as\u0131l gerek\u00e7esi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7arp\u0131c\u0131 bir ayr\u0131m yaratmaktad\u0131r. Ba\u015fka bir ifade ile denetimin gerek\u00e7esinde yer alan \u201c\u00fclke ve toplum yarar\u0131\u201d boyutuna g\u00f6lge d\u00fc\u015fmekte, geriye, hizmetin TMMOB\u2019nin belirledi\u011fi ko\u015fullarda \u00fcretilip \u00fcretilmedi\u011finin denetlenmesi\u00a0 kalmaktad\u0131r. Nitekim \u201cTMMOB Serbest M\u00fchendislik Ve Mimarl\u0131k Hizmetleri Asgari \u00dccret Y\u00f6netmeli\u011fi\u201d nin 7.maddesi konuya a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmekte ve \u201c07. Hizmetlerin Asgari \u00dccretleri: Kapsam maddesinde belirtilen ve ihtisas alanlar\u0131na g\u00f6re yap\u0131lm\u0131\u015f hizmetler i\u00e7in tespit edilen de\u011ferler asgari \u00fccretler olup, hi\u00e7bir hizmet bu \u00fccretlerin alt\u0131nda yap\u0131lamaz\u2026\u201d(TMMOB,2008b).\u00a0 tan\u0131mlamas\u0131na yer vermektedir. Durum \u201cTMMOB Disiplin Y\u00f6netmeli\u011fi\u201d ile de kontrol alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, y\u00f6netmeli\u011fin 8.ve 9. maddelerinde, \u201chaks\u0131z rekabet\u201d, \u201ctescilsiz mes\u00adleki etkinliklerde bulunmak\u201d, \u201cilgili y\u00f6netmelik ve talimatlara uymamak\u201d, \u201cbelirlenmi\u015f asgari \u00fccretin alt\u0131nda \u00fccret almak\u201d\u00a0 gibi fiiller i\u00e7in \u201cpara cezalar\u0131\u201d ve \u201cmeslek uygulaman\u0131n yasaklanmas\u0131\u201d cezas\u0131n\u0131 da kapsayacak\u00a0 \u015fekilde d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

TMMOB bir yandan meslek alan\u0131nda \u00f6zellikle serbest \u00e7al\u0131\u015fan \u00fcyelere y\u00f6nelik \u201c\u00fccret\u201d d\u00fczenlemeleri geli\u015ftirirken, \u00f6te yandan serbest \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131na katk\u0131 sa\u011flayacak bi\u00e7imde, \u00fcyelerden \u201celeman yeti\u015ftirme\u201d ve yeti\u015ftirdi\u011fi \u00fcyenin de belgelenmesi i\u015flevini do\u011frudan \u00fcstlenmi\u015ftir. \u00dclke genelinde y\u00fcr\u00fcmekte olan \u201c\u00f6zel dershane, \u00a0kurs, sertifika\u201d sistemine paralel bir \u00e7izgi i\u00e7inde diplomal\u0131 m\u00fchendis ve mimar \u00fcyelere y\u00f6nelik bedelli e\u011fitim programlar\u0131, tekel olu\u015fturacak bi\u00e7imde \u00fcyeye zorunlu k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r[6]. Ayn\u0131 d\u00f6nemde \u201cehliyet kursu\u201d, \u201cegzoz gaz\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc\u201d, \u201casans\u00f6r denetimi\u201d gibi halka y\u00f6nelik bedelli hizmet sunumlar\u0131 da uzmanl\u0131k alanlar\u0131 temelinde Odalar\u0131n i\u015flevlerinden birisi haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu s\u00fcre\u00e7 2000\u2019li y\u0131llarla beraber yeni bir boyuta ula\u015fm\u0131\u015f, TMMOB b\u00fcnyesinde somutlanan hizmet alan\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye yeni bir halka eklenerek, m\u00fchendis ve mimarlar\u0131 ayr\u0131\u015ft\u0131rma i\u015flevi g\u00fcndeme ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Uzman m\u00fchendis mimar[7], yetkili m\u00fchendis\/ mimar unvanlar\u0131 verilmesi gibi ayr\u0131cal\u0131klara\u00a0 yeni \u00f6nerilen yasa[8] ve y\u00f6netmeliklerde[9] yer verilirken, \u00fcyelerin yetki kullan\u0131m\u0131na getirilen yeni s\u0131n\u0131rlamalar\u00a0 ile bu\u00a0 ayr\u0131\u015fma derinle\u015ftirilmi\u015ftir[10]. Y\u00d6K\u2019\u00fcn mezunlara diplomalar\u0131nda unvan vermeme, sadece e\u011fitim al\u0131nan alan\u0131 g\u00f6steren bir belge d\u00fczenleme, uygulamas\u0131na ge\u00e7mesi[11] \u2013 odalar\u0131n da bu karara yeterince ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f g\u00f6stermemesi- ile bu ayr\u0131\u015ft\u0131rma daha da uygun bir zemin bulmu\u015ftur. Mevcut ko\u015fullarda zaten avantajl\u0131 olan birtak\u0131m m\u00fchendis ve mimarlar\u0131n, giri\u015fimci olarak g\u00fc\u00e7 kazanmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 \u00e7er\u00e7evede bunun di\u011fer yan\u0131nda yer alan \u00f6zellikle gen\u00e7 ve deneyimsiz hatta unvans\u0131z, \u201cesnek unvanl\u0131 m\u00fchendis\/mimar\u201d kesimin i\u00e7in ise durum, mevcut ko\u015fullar alt\u0131nda\u00a0 \u2013 unvan kullan\u0131m\u0131n\u0131n bile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, hatta elinden al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir durumda[12]- d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret ve i\u015fverenin belirledi\u011fi ko\u015fullarda \u00e7al\u0131\u015fma olmaktad\u0131r. \u00d6nerilen d\u00fczenlemeler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u00fccret ve \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde, gelecekteki unvan kullan\u0131m\u0131n\u0131n bile i\u015fveren konumundaki-yerine g\u00f6re m\u00fchendis ve mimar- ki\u015filere ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, yarat\u0131lacak s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn boyutlar\u0131n\u0131n daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenebilecektir.<\/p>\n

Meslek odalar\u0131n\u0131n da \u201ce\u011fitimin yetersizli\u011fini\u201d tespit etti\u011fi bir d\u00f6neme denk gelen Y\u00d6K\u2019\u00fcn bu karar\u0131, \u00a0m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k hizmetleri daha d\u00fczg\u00fcn verilebilmesi..!, hizmet kalitesinin y\u00fckselmesi.. i\u00e7in de uygun bir zemin olu\u015fturmu\u015ftur. Nitekim tam da bu d\u00f6nemlerde art arda Odalar b\u00fcnyesinde kurulan\u00a0 \u201ce\u011fitim merkezleri\u201d[13] yelpazeyi iyice geni\u015fletmi\u015f, \u00f6rne\u011fin Mimarlar Odas\u0131nda(MO) oldu\u011fu gibi\u201cMadde 2:.. mesleki hizmetin; etkinli\u011fini, verimlili\u011fini ve geli\u015fimini s\u00fcrekli k\u0131lmak amac\u0131yla; meslek mensuplar\u0131na de\u011fi\u015fen d\u00fcnya ko\u015fullar\u0131, bilimsel-teknolojik geli\u015fmeler ve toplumsal gereksinmeler \u00e7er\u00e7evesinde, mesleki formasyonlar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli geli\u015ftirme ortamlar\u0131n\u0131, olanaklar\u0131n\u0131 ve f\u0131rsatlar\u0131n\u0131 sunmak, edindi\u011fi yeni bilgi ve becerilerini de\u011ferlendirmek ve referanslar\u0131 haline getirmektir(MO,2004) mevcut \u00fcyeleri de kapsayan d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Neoliberal politikalarla beraber geli\u015fen ve gerisinde sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131 yatan ve de\u011fi\u015fim i\u00e7in zemin olu\u015fturan hakim s\u00f6ylemin, \u201cyetersizlik\u201d, \u201ckalitesizlik\u201d, \u201cverimsizlik\u201d,\u201dmaliyet y\u00fcksekli\u011fi\u201d,\u201dstandart d\u0131\u015f\u0131l\u0131k\u201d, \u201cperformans yetersizli\u011fi\u201d vb. oldu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, hem zamanlama a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem de gerek\u00e7eler a\u00e7\u0131s\u0131ndan kayg\u0131 verici bir durum do\u011fmaktad\u0131r. Bilindi\u011fi gibi bu tan\u0131mlamalar, \u201cyeni\u00a0 kamu y\u00f6netimi\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n gerek\u00e7elerini olu\u015fturmu\u015ftur. Benzer bir s\u00f6ylemin m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k alan\u0131na, meslek odalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ta\u015f\u0131nmakta olmas\u0131n\u0131 bu s\u00fcre\u00e7ten ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmemektedir. Nitekim bu \u00e7izginin sadece m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k alan\u0131nda de\u011fil, \u00a0avukatl\u0131k, \u00f6\u011fretmenlik meslekleri ile sa\u011fl\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde de alabildi\u011fince benzeri d\u00fczenlemelere konu olmas\u0131(Art\u0131 \u0130vme,2007), kayg\u0131lar\u0131 hakl\u0131 k\u0131lacak bir ortam yaratmaktad\u0131r.<\/p>\n

TMMOB odalar\u0131nca \u00fcye i\u00e7in zorunlu boyutlarda y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u201cmeslek i\u00e7i e\u011fitim ve belgeleme uygulamalar\u0131\u201dn\u0131n, istihdam\u0131n darald\u0131\u011f\u0131 ve belirsizliklerin artt\u0131\u011f\u0131, \u00fccretli \u00e7al\u0131\u015fanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan devinimi y\u00fcksek bir i\u015fg\u00fcc\u00fc piyasas\u0131nda firmalar\u0131n eleman de\u011fi\u015fimi i\u00e7in garanti olu\u015fturacak yerine koyulabilir eleman alternatifleri \u00fcretimine katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 belirlenmektedir. Odalar\u0131n \u201cmesleki hizmeti geli\u015ftirmek\u201d ad\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenlemeler ve verdi\u011fi belgeler, ba\u015fka bir a\u00e7\u0131dan, \u00e7ok akt\u00f6rl\u00fc bir piyasada i\u015fverene \u201cakredite eleman\u201d g\u00fcvencesinin sunulmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Neo liberal politikalar\u0131n bir gereklili\u011fi olarak ortaya \u00e7\u0131kan bu geli\u015fim, i\u015fine son verilen bir m\u00fchendis ya da mimar\u0131n yerine gelenin de ayn\u0131 standartlarda olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak,elindeki belge de i\u015f s\u00fcrecindeki kay\u0131plar\u0131 engellemenin garantisini olu\u015fturacakt\u0131r, Yeni m\u00fchendis, mimar\u0131n \u00e7ok fonksiyonlu olmas\u0131, yabanc\u0131 dil ve mutlaka bilgisayar bilmesi, \u201cbilgi toplumunun\u201d gerektirdi\u011fi gibi bir\u00e7ok i\u015flevi b\u00fct\u00fcn olarak \u00a0\u00fcstlenmesi laz\u0131md\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bir yandan kolayca vazge\u00e7ilebilir bir m\u00fchendis ve mimar tipi ortaya \u00e7\u0131karken, \u00f6b\u00fcr yandan da \u00e7ok fonksiyonlu m\u00fchendis ve mimar\u0131n \u00fcretilmesi s\u00f6z konusudur.<\/p>\n

Oysa piyasan\u0131n gereksiniminin TMMOB\u2019yi de a\u015fan bir kapsama sahip oldu\u011fu, ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7te g\u00fcndeme gelen \u201cMesleki Yeterlilik Kurumu[14]\u201d ile iyice belirginle\u015fmektedir.\u00a0 Y\u00d6K\u2019\u00fcn unvanlar\u0131 kald\u0131rma karar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ok da diren\u00e7 g\u00f6stermeyen TMMOB\u2019nin bu kurumun yasas\u0131n\u0131n olu\u015fum s\u00fcrecindeki tavr\u0131 ise TMMOB 2.Ba\u015fkan\u0131n\u0131n anlat\u0131m\u0131na g\u00f6re \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u201cY\u00d6K karar\u0131 \u00e7\u0131k\u0131nca ve beraberinde TBMM\u2018de bulunan \u2018\u2018Mesleki Yeterlik Kurumu Kanun Tasar\u0131s\u0131\u2018\u2018 g\u00fcndeme getirilince m\u00fchendis unvan\u0131n\u0131 bu kuruma m\u0131 verdirecekler \u015f\u00fcphesi ile TMMBO \u00e7ok sert bir tav\u0131r ald\u0131. Bu kanun tasar\u0131s\u0131ndan lisans e\u011fitimi ile ilgili k\u0131sm\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kampanyalar y\u00fcr\u00fctt\u00fc. Bu kanunun ilk tasla\u011f\u0131nda lisans ile ilgili bir husus yoktu. 19 Eyl\u00fcl 2006 tarihinde TBMM\u2018nin a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn ilk g\u00fcndemdeki kanun bu kanun idi. TMMOB bir grup m\u00fchendis ve mimar ile meclis \u00f6n\u00fcne y\u00fcr\u00fcd\u00fc, bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 yapt\u0131, meclise girdi ve kanundan lisans ile ilgili maddeler \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131\u201d(Ye\u015fil ve \u00d6r\u00fcc\u00fc,2007).<\/p>\n

Ayr\u0131ca akreditasyonun sadece \u201celeman\u201dlar i\u00e7in ve\u00a0 ulusal d\u00fczeyde sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131, as\u0131l olan\u0131n\u00a0 uluslararas\u0131\u00a0 d\u00fczlem ve Avrupa Birli\u011fi\u00a0 oldu\u011fu TMMOB taraf\u0131ndan da bilinmekte ve buna uygun da hareket edilmektedir[15].\u00a0\u00a0 TMMOB Odalar\u0131n\u0131n\u00a0 kendilerinin akredite edilme s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131, \u00fcyenin hizmet verdi\u011fi alanda onlara rakip olacak\u00a0 ve\u00a0 do\u011frudan hizmet \u00fcretecek bi\u00e7imde geni\u015fletmesi[16], \u201cpiyasan\u0131n \u00f6nemi\u201d a\u00e7\u0131s\u0131ndan son d\u00f6nemin \u00e7arp\u0131c\u0131 geli\u015fmelerinden birisidir. Odan\u0131n sahip oldu\u011fu \u201ckamu kurumu niteli\u011fine\u201d dayanarak\u00a0 ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 ko\u015fullar\u0131nda hizmet \u00fcretimi i\u00e7in olu\u015fturdu\u011fu i\u015fletme ile bir nevi \u201c\u015firketle\u015fme\u201d yaratan bu durum, ayn\u0131 alanda hizmet \u00fcretmek isteyecek herhangi bir \u00fcyenin bir yandan odaya rakip olmas\u0131 \u00f6te yandan da odaya \u00fcye olma zorunlulu\u011fu, oda taraf\u0131ndan belgelenmesi, oda taraf\u0131ndan denetlenmesi\u00a0 gibi gereklilikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan incelendi\u011finde ise \u201chaks\u0131z rekabete\u201d bile yol a\u00e7abilecek bir i\u00e7erik ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u201cSerbest Piyasa Ko\u015fullar\u0131nda\u201d akredite olma[17] ve akredite etmenin[18] yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli rant\u0131n bilincinde olundu\u011funu g\u00f6steren bu geli\u015fmeler TMMOB Odalar\u0131n\u0131n muhataplar\u0131 aras\u0131na \u00a0akredite etme i\u015flemini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in olu\u015fturulmu\u015f uluslararas\u0131 kurulu\u015flar, hatta akredite \u015firketleri de dahil etmektedir.<\/p>\n

TMMOB\u2019nin unvans\u0131z diploma verilmesi karar\u0131ndan \u00f6nceden haberi olmakla beraber[19] yaln\u0131zca Y\u00d6K ile yaz\u0131\u015fma boyutunda kalmas\u0131 ile\u00a0 \u201cMesleki Yeterlilik Kurumu\u201d olu\u015fturulmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda\u00a0 yapt\u0131\u011f\u0131 sert \u00e7\u0131k\u0131\u015f birlikte ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda meslek alan\u0131n\u0131 koruman\u0131n \u00f6tesinde bir durum do\u011fmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, TMMOB\u2019nin\u00a0 yeni olu\u015fturdu\u011fu kurumsal yap\u0131lar ile y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc\u00a0 \u201cbelgeleme yetkilerine\u201d dayanarak\u00a0\u00a0 \u201cesnek unvanl\u0131\u201d meslekta\u015flar\u0131 ile ilgili d\u00fczenlemeler yapmas\u0131n\u0131 elinden alacak yeni bir kurumun kapsam\u0131nda lisans e\u011fitiminin de yer almas\u0131n\u0131 engelleme u\u011fra\u015f\u0131\u00a0 \u201cBiz zaten bu i\u015fi yap\u0131yoruz\u201d anlam\u0131na da gelmektedir.<\/p>\n

Bu de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ise meslek alan\u0131nda yarat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan\u00a0 kademelenme ile belirginle\u015fmektedir. Ayn\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00e7e\u015fitli mesleklerde benzer bir \u015fekilde s\u00fcrecin i\u00e7erisine aktar\u0131lmas\u0131, k\u00fcreselle\u015fmenin en \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden birisi olan kademelendirmenin, \u201cyetkinlik\u201d \u00fczerinden yarat\u0131lan \u201cayr\u0131\u015fma\u201d ile ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 izlenimini g\u00fc\u00e7lendirmektedir. Oysa olu\u015facak\u00a0 \u201ckademelenme\u201d\u00a0 ve \u201cyeni hiyerar\u015fi\u201d yine yukar\u0131da de\u011finildi\u011fi gibi nihai olarak, sadece k\u00fcresel hareket edenin i\u015fini kolayla\u015ft\u0131racak ve\u00a0 hareket yetene\u011fini daha da artt\u0131racakt\u0131r. K\u00fcreselle\u015fmenin bir getirisi olarak m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k alan\u0131nda da kar\u015f\u0131m\u0131za\u00a0 \u00e7\u0131kan\u00a0 bu\u00a0 kademelendirme,\u00a0 bu yeni hiyerar\u015fi yukarda yer alanlar\u0131n hareket alan\u0131n\u0131 da geli\u015ftirirken, olu\u015fturulmas\u0131nda mevcut meslek \u00f6rg\u00fctlerinin d\u00fczenlemeleri de etkili olmaktad\u0131r.<\/p>\n

M\u00fchendislik ve mimarl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir gereklilik olarak- GATS ve AB s\u00fcrecinin getirdi\u011fi dinamikler ile-\u00a0 sunulan bu kademeleme anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ilk aya\u011f\u0131n\u0131 \u201cStandartla\u015ft\u0131rma\u201d olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu ilk aya\u011f\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi ise\u00a0 \u201c\u00d6l\u00e7\u00fclebilir kriterlerin\u201d yarat\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir(Ercan,2007). Asl\u0131nda bu ikisi birlikte ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ise m\u00fchendis[lik] ve mimar[l\u0131k]\u0131n yeniden tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 bir durum da ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fte\u00a0 \u00fclkemiz m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k alan\u0131nda \u00fcretim s\u00fcreci i\u00e7inde kazan\u0131lan ve uygulamada do\u011fal bir ayr\u0131\u015fma yaratan\u00a0 \u201cdeneyim\u201d tan\u0131mlamas\u0131n\u0131n yerini alacak bu yeni beklentilere g\u00f6re art\u0131k deneyim kazanman\u0131n i\u015f s\u00fcrecinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fclebilir veya standart i\u015flemler ile yerine getirilmesi gerekmektedir. Do\u011fal olarak bu i\u015flemin s\u00fcrekli e\u011fitim\u00a0 merkezleri ve buralardan al\u0131nacak sertifikalar ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi hedeflenmektedir. \u0130\u015fte bu noktada 1. \u00d6l\u00e7\u00fclebilir kriterler olu\u015fturmak 2. Standartla\u015fmay\u0131 sa\u011flamak. 3. Belgeleme i\u015flevini yerine getirmek. TMMOB vb. meslek \u00f6rg\u00fctlerine d\u00fc\u015fmekte ve zaten onlar da bunu g\u00f6rev olarak tan\u0131mlamaktad\u0131rlar.\u00a0 \u00d6z\u00fc itibari ile \u201cToplam Kalite Y\u00f6netimi\u201d nin temel amac\u0131 –\u00a0 i\u015f s\u00fcrecinde ortaya \u00e7\u0131kan zaman ve maliyet kay\u0131plar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rma- ile b\u00fct\u00fcnle\u015fen bir uygulama s\u00f6z konusu olmaktad\u0131r. Kald\u0131 ki, kalite konusu TMMOB odalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zel bir \u00f6nem ta\u015f\u0131makta ve y\u00f6netmelikleri bile olu\u015fturulmaktad\u0131r[20]\n

\u00d6zetle, Y\u00d6K\u2019\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131- meslek odalar\u0131n\u0131n da mahcup bir eda ile kar\u015f\u0131\u00a0 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u2013d\u00fczenlemeler ile unvan kullanma hakk\u0131 bile elinden al\u0131nm\u0131\u015f, sadece m\u00fchendislik, mimarl\u0131k e\u011fitimi ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir belge ile okuldan \u00e7\u0131kan\u00a0 yeni m\u00fchendis ve mimar\u0131n; standart olma, \u00f6l\u00e7\u00fclebilir kriterlere sahip olma, yerine koyulabilirlik \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekmektedir. Yeniden d\u00fczenlenmekte olan TMMOB hizmet alan\u0131nda giderek artan say\u0131da m\u00fchendis\u00a0 mimar\u0131n konumu i\u015fsizli\u011fe mahk\u00fbmiyet olurken, \u00a0\u00f6b\u00fcr yandan TMMOB\u2019nin a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 misyonun\u00a0 ise piyasa ko\u015fullar\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7 duydu\u011fu \u00fccretli \u00e7al\u0131\u015fan adam tipini \u00fcretmek ve \u201cakredite etmek\u201d olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da \u00f6zellikle belirtmek germektedir.<\/p>\n

TMMOB\u2019nin De\u011fi\u015fimi<\/strong><\/p>\n

2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda \u00a0TMMOB, TTB ve TOBB \u00fczerine, kendi verileri ile yap\u0131lan bir de\u011ferlendirmeye g\u00f6re mali a\u00e7\u0131dan TTB ve TMMOB, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak \u00fcye taban\u0131na dayanmayan- \u00fcye aidatlar\u0131 t\u00fcm gelirleri i\u00e7erisinde y\u00fczde 20\u2019lerde olan \u00a0\u00f6rg\u00fctler konumundad\u0131r (G\u00f6kt\u00fcrk ve G\u00f6kt\u00fcrk, 2002). Oysa, sermaye \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak g\u00f6z\u00fcken TOBB ise, gelirlerinin \u00e7ok \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fcye aidatlar\u0131ndan sa\u011flamakta ve\u00a0 \u00fcye ile ili\u015fki boyutunda TMMOB ve TTB\u2019den daha iyi bir konum sunmaktad\u0131r. TMMOB\u2019nin \u00fcye taban\u0131ndaki giderek artan uyumsuzluk ve hem de \u00fcye taban\u0131 ile bir kopuklu\u011fun, bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde daha da geli\u015fti\u011fi \u00f6rne\u011fin Makine M\u00fchendisleri Odas\u0131 2007 b\u00fct\u00e7e ger\u00e7ekle\u015fmesinde, \u00fcye aidatlar\u0131n\u0131n %3,28 d\u00fczeyinde kalmas\u0131 ile anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r (MMO,2008b). \u00a0\u00a0Bu ko\u015fullar\u0131 do\u011frulayacak paralel bir geli\u015fme serbest \u00e7al\u0131\u015fan \u00fcyelerde de g\u00f6zlenmekte olup, \u00f6rne\u011fin 1980\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda Mimarlar Odas\u0131\u2019na kay\u0131tl\u0131 \u00fcyelerin y\u00fczde 45\u2019i b\u00fcro\/ firma sahibi iken 2000 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan de\u011ferlendirmede b\u00fcro sahibi y\u00fczde 30,4\u2019e d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc,\u00a0 kendi ad\u0131na i\u015f g\u00f6ren mimar oran\u0131nda bir geriye \u00e7ekilme s\u00f6z konusu oldu\u011fu belirlenmektedir(\u00d6nc\u00fc ve K\u00f6se,2000).Orandaki bu de\u011fi\u015fim, genel\u00a0 \u00fcye say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda firma sahibi \u00fcye oran\u0131n\u0131n ayn\u0131 d\u00fczeyde artmamas\u0131 ile olu\u015fabilece\u011fi gibi, i\u015fsizli\u011fin artmas\u0131 ile de a\u00e7\u0131klanabilir. Ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7te kamunun istihdam\u0131 daralt\u0131c\u0131 politikalar\u0131 da dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, her durumda i\u015fsiz mimar say\u0131s\u0131n\u0131n ve oran\u0131n\u0131n 1980\u2019in \u00e7ok \u00fcst\u00fcnde oldu\u011fu da belirlenecektir.Mimarlar Odas\u0131 Genel Ba\u015fkan\u0131 Tuna, 2007 y\u0131l\u0131 ortas\u0131nda 32.823 olan \u00fcyelerine kar\u015f\u0131n, 40.000 civar\u0131nda mimar oldu\u011funu ve mimarl\u0131k yapan \u00fcyelerinin nerede ise tamam\u0131na yak\u0131n\u0131n \u00fccretli stat\u00fcs\u00fcnde istihdam edildi\u011finin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilece\u011fini, mimar olarak proje imzalayan \u00fcye say\u0131s\u0131n\u0131n ise 8.000 civar\u0131nda oldu\u011funu belirtmektedir( Tuna,2007).<\/p>\n

Bug\u00fcnk\u00fc durum de\u011ferlendirildi\u011finde, TMMOB b\u00fcnyesindeki son d\u00fczenlemeler ve uygulamalar\u0131n, bir yandan \u00fcyeyi yetkisiz k\u0131larken, \u00f6te yandan \u00f6rg\u00fct\u00fcn \u00fcyeye olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltan bir dokunun da h\u0131zla \u00fcremesine neden oldu\u011fu izlenmektedir. \u00a0Bu durum Odalar\u0131n gelir b\u00fct\u00e7eleri az\u0131msanmayacak oranlarda artmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, yukarda da sunuldu\u011fu gibi bu gelirler aras\u0131nda \u00fcye aidat gelirlerinin oran\u0131n da d\u00fc\u015fmesi ile belirlenmektedir. Odalar\u0131n y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri di\u011fer etkinliklerden \u2013SMM, B\u00fcro tescili, Yeterlilik belgeleri, E\u011fitim programlar\u0131, piyasaya y\u00f6nelik hizmet sunumlar\u0131 vb- elde ettikleri gelirler, \u00fcye ile ili\u015fkilerini geli\u015ftirici yakla\u015f\u0131mlar sunmalar\u0131n\u0131 da adeta gereksiz k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

1980 sonras\u0131 geli\u015fmeler \u00e7er\u00e7evesinde TMMOB \u00e7izgisinde giderek artan \u00f6l\u00e7\u00fcde belirginle\u015fen k\u0131r\u0131lmaya ili\u015fkin bir durum de\u011ferlendirmesi olarak \u201cTMMOB\u2019nin giderek,\u00a0 TOBB\u2019la\u015ft\u0131\u011f\u0131\u201d tespiti de (G\u00f6kt\u00fcrk,20004) son d\u00f6nem d\u00fczenlemeleri ile geride kalm\u0131\u015f g\u00f6z\u00fckmektedir. G\u00f6r\u00fcn\u00fcrde k\u00fcreselle\u015fmeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karken, k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcrecinde kamunun bo\u015faltt\u0131\u011f\u0131 her alana, piyasa ko\u015fullar\u0131na uygun d\u00fczenleyici bir rol ile girmekte olan\u00a0 meslek odalar\u0131n\u0131n dikkatini \u00e7ekmeye y\u00f6nelik \u00a0bir uyar\u0131 niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan o g\u00fcnk\u00fc \u00a0tespitin hakl\u0131l\u0131k d\u00fczeyi, bug\u00fcnk\u00fc TMMOB ve Odalarda daha bask\u0131n konuma gelen \u201cpiyasaya y\u00f6nelik\u201d \u00e7izgi ile iyice belirginle\u015fmektedir.<\/p>\n

Bug\u00fcn gelinen noktada bir meslek \u00f6rg\u00fct\u00fc ve dolay\u0131s\u0131 ile de bir \u00e7\u0131kar \u00f6rg\u00fct\u00fc olan odalar\u0131n yeni girdikleri alanlarda ne t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131klar\u0131, de\u011fi\u015fen ko\u015fullardaki yeni konumlan\u0131\u015flar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem sunmaktad\u0131r. Odalar\u0131n piyasa ko\u015fullar\u0131na uyum \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, piyasan\u0131n beklentilerine uygun olarak \u00fcyeye bi\u00e7im verme u\u011fra\u015f\u0131na girmeleri, \u00fcyelerini hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar ayr\u0131\u015ft\u0131rmaya tabi tutmalar\u0131, \u00fcyeleri aras\u0131ndaki rekabeti d\u00fczenlemeye y\u00f6nelmeleri, \u00fcyeyi akredite etmeye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, kurumsalla\u015fmalar\u0131n\u0131 piyasa ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re y\u00f6nlendirmeleri, meslek alan\u0131ndaki e\u015fitsizlikleri gidermek yerine bu e\u015fitsizlikleri derinle\u015ftirici, gelir getirici bir boyuta ta\u015f\u0131malar\u0131, \u00fcyenin mesle\u011fini uygulamas\u0131na s\u0131n\u0131rlamalar getirmeleri ile ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 \u00fcye konumlar\u0131 \u00fcretmeleri ve en bariz g\u00f6zlenebilecek bir veri olarak duyuru ve yaz\u0131\u015fmalar\u0131nda hakim olan terminoloji bug\u00fcn gelinen noktada Odalar\u0131n yeni konumlan\u0131\u015f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u00a0belirleyici ipu\u00e7lar\u0131 sunmaktad\u0131r. Bu d\u00fczenlemelerin hemen hepsi, k\u00fcreselle\u015fmenin beklentilerine uygun bir ortam olu\u015ftururken, \u00a0m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k hizmetleri alan\u0131nda piyasaya uyumu da sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu geli\u015fmeler, TMMOB ve ona ba\u011fl\u0131 odalar\u0131n \u2013 kulland\u0131klar\u0131 kamusal g\u00fc\u00e7 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda-bir Sivil Toplum Kurulu\u015fu(STK) olarak bile kabul edilmesini tart\u0131\u015fmaya a\u00e7maktad\u0131r. Bunun da \u00f6tesinde TMMOB ve Odalar\u0131n\u0131n- kendilerince de- demokratik kitle \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak tan\u0131mlanmas\u0131, her a\u00e7\u0131dan ciddi sorunlar yaratacak bir durum do\u011furmaktad\u0131r. Basit bir anlat\u0131m ile yaln\u0131z TMMOB ve Odalar\u0131 de\u011fil ayn\u0131 konumdaki t\u00fcm \u00a0meslek \u00f6rg\u00fctleri,\u00a0 demokratik kitle \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak kabul edilemeye uygun de\u011fildir. Bu \u00f6rg\u00fctlerin kurulu\u015f ama\u00e7lar\u0131, hukuki konumlar\u0131, yetkileri, \u00fcyelik ko\u015fullar\u0131,\u00a0 \u00fcye taban\u0131, \u00fcstlendikleri i\u015flevler, kurallar\u0131, b\u00fcnyelerindeki \u201cideolojik\u201d \u00e7e\u015fitlilik vb. a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu tan\u0131mlamaya uygun olmad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Nitekim, her d\u00f6nem oldu\u011fu gibi halihaz\u0131r durumda da, TMMOB b\u00fcnyesindeki oda genel merkez y\u00f6netiminde \u201cdemokratik kitle \u00f6rg\u00fct\u00fc\u201d olmay\u0131 ret edecek g\u00f6r\u00fc\u015fte Oda[lar] oldu\u011fu gibi, bunlar TMMOB Y\u00f6netim Kurulunda da \u00a0kendi farkl\u0131 \u00e7izgileri ile temsil edilmekte olup, TMMOB\u2019nin bu temsiliyetleri ret etme, b\u00fcnye d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karma yetkisi de bulunmamaktad\u0131r. Bununla beraber, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze uzanan bir s\u00fcre\u00e7te \u00a0TMMOB\u2019deki\u00a0 hakim \u00e7izgi de\u011ferlendirildi\u011finde ise \u00a0Y\u00f6netim Kurullar\u0131nda g\u00f6rev alan \u00a0demokrat ki\u015filerin, \u00f6rg\u00fct\u00fcn niteli\u011finin bir gere\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131, aksinin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in de bir engel bulunmad\u0131\u011f\u0131 da belirtilmelidir. Kan\u0131mca bu yap\u0131 da d\u00fcn oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de organlarda g\u00f6revli \u201cdemokratlara\u201d her zamankinden a\u011f\u0131r bir sorumluluk y\u00fcklemektedir.<\/p>\n

Sonu\u00e7 Yerine De\u011ferlendirme<\/p>\n

\u00d6zetle meslek \u00f6rg\u00fctlerinin \u00fcstlendikleri i\u015flevler a\u00e7\u0131s\u0131ndan, s\u0131n\u0131f tabanl\u0131 olmaya uygun olmad\u0131klar\u0131n\u0131n belirtilmesi, durumlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterli olacakt\u0131r. Nitekim TMMOB\u2019nin ilgi alan\u0131n\u0131 olu\u015fturan m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k hizmetleri, tasar\u0131ma dayal\u0131 olmas\u0131 nedeni ile egemen ideolojiyle uyum sa\u011flamak zorunda olan meslek alanlar\u0131d\u0131r. Sunulan bu k\u0131sa de\u011ferlendirme, TMMOB\u2019nin bug\u00fcn i\u00e7inde bulundu\u011fu ko\u015fullar\u0131 ve yap\u0131sal sorunlar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem sunmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00d6nc\u00fc ve\u00a0 K\u00f6se(2000) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda bir tan\u0131m yapmaktad\u0131r;<\/p>\n

\u201cM\u00fchendislik mimarl\u0131k mesle\u011finin toplumun h\u00e2kim \u00fcretim tarz\u0131n\u0131 belirleyen \u00fcretim ili\u015fkilerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak tan\u0131mlanamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Mesleki kimli\u011fini kazanan teknik bilgi ve becerisini bu s\u00fcre\u00e7lere tabii olarak kullanan m\u00fchendis ve mimarlar toplulu\u011funun \u00f6zelliklerinin kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerini belirlemelerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak anla\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r\u2026.\u2026.Sermaye birikim s\u00fcrecinin i\u00e7erisinde m\u00fchendis ve mimarlar, hem \u00fcretken eme\u011fin, hem de \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n sermayele\u015ftirilmesinde \u00f6nemli bir rol \u00fcstlenirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecini olu\u015ftururlar, sermaye birikimine \u00f6nemli katk\u0131 sa\u011flarlar. M\u00fchendis ve mimar\u0131n de\u011feri, sermaye birikim s\u00fcrecinde kapitalist toplumda sermayenin de\u011ferini b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcde artar\u201d,<\/p>\n

Yani m\u00fchendis ve mimar sermaye birikimine ne kadar\u00a0 katk\u0131da bulunuyorsa, kendi de\u011feri de o kadar da de\u011feri artacakt\u0131r. Bunun bir ba\u015fka boyutu ise m\u00fchendis ve mimar\u0131n kendilerinin de s\u00fcrecin i\u00e7erisinde bir sermaye olarak alg\u0131lanmas\u0131 durumudur. Bu ba\u011flamda yazarlara g\u00f6re;<\/p>\n

\u201cHer t\u00fcr sermayenin ba\u015f\u0131na gelebilece\u011fi gibi, sermaye olarak m\u00fchendis ve mimar\u0131n da bizatihi kendisi de de\u011fersizle\u015febilir ve dolay\u0131s\u0131yla bu de\u011fersizle\u015fme \u00e7er\u00e7evesinde m\u00fchendis ve mimar bu durumu fark etti\u011finde de, b\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00fcstlendi\u011finde de temsil ettikleri de\u011ferin kapitalizm ile uzla\u015fmaz bir konuma gelmesi ve buna ba\u011fl\u0131 olarak da ona kar\u015f\u0131 bir tutum al\u0131\u015f da ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kar.\u201d<\/p>\n

Bu belirlemeye g\u00f6re, sermaye olarak m\u00fchendis ve sermaye kar\u015f\u0131t\u0131 m\u00fchendis ikilemi do\u011fmaktad\u0131r. Gene yazarlar\u0131n yorumuna g\u00f6re, \u201c1954\u2019ten 1990\u2019l\u0131 y\u0131llara kadar olan s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde T\u00fcrk M\u00fchendis ve Mimar Odalar\u0131 Birli\u011fi i\u00e7erisinde \u00f6rg\u00fctlenen m\u00fchendis ve mimarlar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, bu sermaye kar\u015f\u0131t\u0131 m\u00fchendislik olgusu h\u00e2kim olmu\u015ftur\u201d. Ger\u00e7ekten de kurulu\u015fundan 80\u2019li y\u0131llara kadar uzanan s\u00fcre\u00e7te, TMMOB \u00fcye yap\u0131s\u0131nda kamusal istihdam a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 yer tutmu\u015ftur. Uygulanan ithal ikameci politikalar, m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k hizmetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olan sanayi ve tar\u0131m sekt\u00f6rlerinde yer alan kamu kurumlar\u0131n\u0131n farkl\u0131 bi\u00e7imlerdeki yayg\u0131n yap\u0131s\u0131 bu istihdam\u0131n zeminini olu\u015fturmu\u015ftur. Uygulanmakta olan kamu personel rejimine tabi olan m\u00fchendis ve mimarlar\u0131n,di\u011fer kamu personelinden \u00e7ok da ayr\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemde, TMMOB\u2019de hem m\u00fchendislik ve mimarl\u0131k hizmetlerinin \u201ckamusal\u201d a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 d\u00fczenlenmesi ile hem de kamusal istihdamdaki sorunlar ile u\u011fra\u015fm\u0131\u015f ve hemen her d\u00f6nemde muhalif bir \u00f6rg\u00fct konumunu korumu\u015ftur. Bu muhalif \u00f6rg\u00fct konumunda, \u00fcye taban\u0131n\u0131n bir yandan kamu personel rejiminin s\u00fcreklili\u011fe dayanan istihdam g\u00fcvencesi, \u00f6te yandan da m\u00fchendis ve mimar i\u00e7in uygulanan \u00fccret politikas\u0131 belirleyici olmu\u015ftur.<\/p>\n

Daha \u00f6ncede de\u011finildi\u011fi gibi 80\u2019li y\u0131llar TMMOB a\u00e7\u0131s\u0131ndan mevcut durumu koruma ve yeni geli\u015fmekte olan ko\u015fullara uyum sa\u011flama ile ge\u00e7mi\u015ftir. TMMOB bu s\u00fcre\u00e7te 80 \u00f6ncesinden gelen muhalif yap\u0131y\u0131 ve \u00e7izgiyi zorlanarak da olsa ayakta tutmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r.90\u2019l\u0131 y\u0131llar ile birlikte hizmet alan\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan \u00f6nemli de\u011fi\u015fimlerin yan\u0131 s\u0131ra h\u0131zla artan\u00a0 m\u00fchendis ve mimar say\u0131s\u0131 ile istihdam bi\u00e7imlerindeki de\u011fi\u015fim TMMOB \u00e7izgisinde de k\u0131r\u0131lmalara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. 90\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00d6nc\u00fc ve K\u00f6se\u2019nin ara\u015ft\u0131rmas\u0131na yans\u0131yan \u00fcye g\u00f6r\u00fc\u015fleri,\u00a0 TMMOB\u2019deki de\u011fi\u015fimi \u00fcye g\u00f6z\u00fcyle belgelemek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7arp\u0131c\u0131 bulgular sunmaktad\u0131r. \u00dcyeler kendilerine y\u00f6neltilen , \u201cTMMOB \u00fcyelerinin ekonomik ve sosyal haklar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesinde etkili olmu\u015ftur\u201d c\u00fcmlesine toplamda %11 oran\u0131nda \u00a0\u00a0\u201c\u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131\u201d ve \u201cba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015ftur\u201d yan\u0131t\u0131n\u0131 vermi\u015ftir. \u201cTMMOB \u00fclkenin sanayile\u015fme ve kalk\u0131nma politikalar\u0131na alternatif yakla\u015f\u0131mlar sunabilmi\u015ftir\u201de kat\u0131larak \u201c\u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131\u201d ve \u201cba\u015far\u0131l\u0131\u201d bulan toplam \u00fcye ise % 18,2\u2019dir. TMMOB\u2019nin\u00a0 \u201cm\u00fchendislik mimarl\u0131k kitlesini temsil etmesini\u201d ise\u00a0 %36\u00a0 ba\u015far\u0131l\u0131 bulmaktad\u0131r. \u00a0\u201cTMMOB se\u00e7imleri sonucunda nitelikli ki\u015fileri y\u00f6netim kadrolar\u0131na getirilebilinmi\u015ftir\u201d e \u00a0kat\u0131lan \u00fcye oran\u0131 ise ancak %29\u2019dur.<\/p>\n

TMMOB\u2019nin \u00fcye taban\u0131ndan kopmakta oldu\u011funu ve temsiliyet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren bu veriler 2000\u2019li y\u0131llarda ortaya \u00e7\u0131kacak dokunun da habercisi olmu\u015ftur.<\/p>\n

TMMOB\u2019de son d\u00f6nemlerde ger\u00e7ekle\u015fen yeni d\u00fczenlemelerden, bu yaz\u0131 boyunca s\u0131n\u0131rl\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc aktar\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. TMMOB\u2019nin en b\u00fcy\u00fck\u00a0 Odalar\u0131 olan ve uygulamalar\u0131 ile di\u011fer Odalar i\u00e7in model olu\u015fturan 4 odan\u0131n ba\u015fta Makine M\u00fchendisleri Odas\u0131 olmak \u00fczere \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri, Elektrik m\u00fchendisleri ve Mimarlar Odalar\u0131n\u0131n, birbirine paralel d\u00fczenlemeleri incelenmi\u015f ve bunlardan bir odaya ait olan\u0131 sunulmu\u015ftur, Bu \u00e7er\u00e7evede, giderek a\u011f\u0131rla\u015fan istihdam ko\u015fullar\u0131nda, Birlik ve Odalar\u0131nca yap\u0131lan d\u00fczenlemelerin, \u00fcyenin krizini \u00e7\u00f6zmenin bir arac\u0131 olarak g\u00fcndeme gelmemesi \u00fczerinde durularak,\u00a0 \u00fcyelik \u00fczerinden yarat\u0131lan bask\u0131 ve\u00a0 \u00a0e\u015fitsizlikler\u00a0 \u00a0vurgulanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Demokratik Kitle \u00d6rg\u00fct\u00fc oldu\u011funu iddia eden bir \u00f6rg\u00fctteki de\u011fi\u015fim; meslek ve \u00a0meslekta\u015fa konulan farkl\u0131 d\u00fczeydeki k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n \u00fcyenin hizmet sunabilme konumundan uzakla\u015fmas\u0131na neden oldu\u011fu, s\u0131n\u0131rl\u0131 da olsa irdelenmi\u015f, \u00f6rg\u00fct\u00fcn kendi organlar\u0131ndan \u00fcretilen kararlar \u00a0ile \u00a0hakim birikim rejiminin beklentileri aras\u0131ndaki uyum vurgulanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bu makalede sunulan geli\u015fmeler \u00e7er\u00e7evesinde,TMMOB ve ba\u011fl\u0131 Odalar\u0131n \u201c\u00e7al\u0131\u015fma anlay\u0131\u015f\u0131nda\u201d yer alan \u00a0a\u015fa\u011f\u0131daki tan\u0131mlamalara dikkat \u00e7ekmek gere\u011fi do\u011fmaktad\u0131r.<\/p>\n

TMMOB\u2019ye g\u00f6re Birlik ve Odalar\u0131;<\/p>\n

\u2022\u201d\u2026\u2026se\u00e7kin m\u00fchendis ve mimarlar\u0131n \u00f6rg\u00fct\u00fc de\u011fil[dir]\u2026..\u201d<\/p>\n

\u2022 \u201c\u2026..Profesyonellerin ve uzmanlar\u0131n \u00f6rg\u00fct\u00fc anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 red [eder]\u2026\u201d;<\/p>\n

\u2022 \u201c\u00dcye ile ili\u015fkilerini, devlet ve egemen kesimlerle olan ili\u015fkilerinin \u00f6n\u00fcne koya[r],\u2026.. i\u015fbirlik\u00e7i yakla\u015f\u0131mlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kal[\u0131r]\u201d<\/p>\n

\u2022 \u201c\u00d6rg\u00fct i\u015flevinin deforme edilmesi anlam\u0131ndaki hizmet \u00fcretimini reddede[r]\u201d<\/p>\n

\u2022 \u201c\u2026\u2026\u2026.meslek\u00e7i e\u011filimleri g\u00fc\u00e7lendiren anlay\u0131\u015flar\u0131n aksine..\u201d[hareket eder]\n

\u2022 \u201c\u2026.anlams\u0131z hiyerar\u015fik e\u015fitlik anlay\u0131\u015flar\u0131\u2026.\u201d \u00a0\u00a0[benimsemez]\n

\u2022 \u201cHi\u00e7bir \u00fcyesinin sorununu d\u0131\u015flama[z]\u2026..\u201d,<\/p>\n

\u2022 \u201cD\u00fcnyay\u0131, \u00fclkeyi ve ya\u015fam\u0131 tan\u0131yan, anlayan ve ona g\u00f6re politikalar \u00fcreterek ya\u015fama ge\u00e7iren, bir \u00e7al\u0131\u015fma anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisindedir\u201d.<\/p>\n

Yukar\u0131daki b\u00f6l\u00fcmlerde \u00f6rneklenen d\u00fczenleme ve uygulamalar\u00a0 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, TMMOB\u2019de giderek de\u011fi\u015fen ve \u201c\u00f6zelle\u015fen\u201d bir durumun ortaya \u00e7\u0131kmakta oldu\u011fu belirlenmektedir. Bu de\u011fi\u015fimin,TMMOB\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fma anlay\u0131\u015f\u0131nda yer alan bu maddelerden en sonuncu ve belki de en \u00f6nemlisine ge\u00e7mi\u015ften farkl\u0131 ve \u201c\u00f6zel\u201d bir\u00a0 anlam y\u00fcklemesi durumunda, m\u00fchendis ve mimarlardan daha da fazlas\u0131n\u0131, \u00fclkenin demokrasi m\u00fccadelesinin kaybedece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6z\u00fckmektedir.<\/p>\n

Kaynak\u00e7a:<\/p>\n

Art\u0131 \u0130vme,2007,Meslekler Nereye Sempozyumu \u00a0\u00d6rg\u00fctlenme Bile\u015feni Tebli\u011fi\u201d, http:\/\/www.ivmedergisi.com\/meslekler-nereye-sempozyumu-yap%C4%B1ld%C4%B1.html (Eri\u015fim Tarihi Haziran 2007 ve Nisan 2008)<\/p>\n

Bayramo\u011flu, S., 2005, Y\u00f6neti\u015fim Zihniyeti\u00a0 T\u00fcrkiye’de \u00dcst Kurullar ve Siyasal \u0130ktidar\u0131n D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131,\u0130stanbul<\/p>\n

Ercan,F.2007,\u201dMod\u00fcler \u0130nsana Do\u011fru:Yetkin M\u00fchendislik\u201d, http:\/\/www.sendika.org\/yazi.php? yazi_no=11240 (Eri\u015fim tarihi, Haziran 2007)<\/p>\n

G\u00f6kt\u00fcrk, A,2005, TMMOB 50 Ya\u015f\u0131nda, TMMOB Yay\u0131n\u0131,Ankara<\/p>\n

G\u00f6kt\u00fcrk,A,,2007, Mimarlar Odas\u0131 \u0130\u015fyeri Temsilcileri Bulu\u015fmas\u0131-I Kocaeli ve Mimarlar Odas\u0131 \u0130\u015fyeri Temsilcileri Bulu\u015fmas\u0131-II Mu\u011fla konu\u015fmalar\u0131, (yay\u0131nlanacak)<\/p>\n

G\u00f6kt\u00fcrk,A.ve G\u00f6kt\u00fcrk, E.D.,2002,\u00a0 \u201c Globalization: Public Administration\/NGO\u2019s\u201d, Public Administration between Globalisation\u00a0 and Decentralisation : Implications for Training and Education IASIA Annual Conference, Istanbul, 17-20 June 2002, http:\/\/www.iiasiisa.be\/schools\/aeistanbul\/istlistpapers.pdf<\/p>\n

MMO,2008a, \u201c22 ayl\u0131k \u00c7al\u0131\u015fma Raporu\u201d,\u00a0 http:\/\/www.mmo.org.tr\/mmo\/yayinlar\/ bulten\/bulten93\/02.pdf\u00a0 (Eri\u015fim tarihi,Nisan,2008)<\/p>\n

MMO,2008b, \u201c41.D\u00f6nem \u00c7al\u0131\u015fma Raporu\u201d http:\/\/www.mmo.org.tr\/mmo\/cd4\/veri\/21.pdf (Eri\u015fim tarihi,Nisan,2008)<\/p>\n

MMO,2008c, \u201c41.D\u00f6nem \u00c7al\u0131\u015fma Raporu\u201d,http:\/\/www.mmo.org.tr\/mmo\/cd4\/veri\/01.pdf (Eri\u015fim tarihi,Nisan,2008)<\/p>\n

MMO,2008d, \u201cOdam\u0131z Asans\u00f6rlerin CE \u0130\u015faretlemesinde Onaylanm\u0131\u015f Kurulu\u015f Olarak Yetkilendirildi\u201d\u00a0 http:\/\/www.mmo.org.tr\/index.php?option=com_content&task=%20view&id=1465&Itemid=1 ((Eri\u015fim tarihi,Nisan,2008)<\/p>\n

MMO,2008e, PERSONEL BELGELEND\u0130RME KURULU\u015eU, http:\/\/pbk.mmo.org.tr\/ (Eri\u015fim tarihi,Nisan,2008)<\/p>\n

MMO,2008f, MMO’DA AB TEKN\u0130K MEVZUATI, AKRED\u0130TASYON VE ONAYLANMI\u015e KURULU\u015e \u00c7ALI\u015eMALARI, http:\/\/www.mmo.org.tr\/\/index.php?option=com_content&task= view&id=1033&\u0131temid=99999999 (Eri\u015fim tarihi,Nisan,2008)<\/p>\n

MMO,2008g,\u00a0 http:\/\/merkezlab.mmo.org.tr\/ (Eri\u015fim tarihi :Nisan2008)<\/p>\n

MO,2004, TMMOB Mimarlar Odas\u0131, S\u00fcrekli mesleki Geli\u015fim Merkezi Y\u00f6netmeli\u011fi, http:\/\/www.mimarlarodasi.org.tr\/smgm\/index.cfm?sayfa=belge&sub=detail&RecID=26 (Eri\u015fim tarihi,Nisan,2008)<\/p>\n

MO, 2008, AB BELGELER\u0130, http:\/\/www.mimarlarodasi.org.tr\/index.cfm?sayfa=Belge&Sub=ab-giris . (Eri\u015fim tarihi,Nisan,2008)<\/p>\n

\u00d6nc\u00fc A.ve K\u00f6se,A.H.,2000,\u00a0 KAP\u0130TAL\u0130ZM, \u0130NSANLIK VE M\u00dcHEND\u0130SL\u0130K T\u00fcrkiye’de M\u00fchendisler, Mimarlar, TMMOB Yay\u0131n\u0131 Ankara<\/p>\n

PMO,2006, TMMOB Peyzaj Mimarlar\u0131 Odas\u0131 6.D\u00f6nem Faaliyet Raporu, http:\/\/www.peyzajmimoda.org.tr\/ resimler\/ekler\/9f0f895fb98ab91_ek.pdf (Eri\u015fim tarihi,Nisan,2008)<\/p>\n

\u015een, M, 2007, Mimarlar Odas\u0131 \u0130\u015fyeri Temsilcileri Bulu\u015fmas\u0131-II, Mu\u011fla<\/p>\n

TC.Anayasas\u0131,1982, http:\/\/www.tbmm.gov.tr\/Anayasa.htm(Eri\u015fim tarihi,Nisan,2008)<\/p>\n

TMMOB,2005, TMMOB 50 Ya\u015f\u0131nda<\/p>\n

TMMOB,2006a, 38.D\u00f6nem \u00c7al\u0131\u015fma Raporu, http:\/\/www.tmmob.org.tr\/modules\/ books\/pdf\/Birlik_109.pdf(Eri\u015fim tarihi,Nisan,2008)<\/p>\n

TMMOB,2008a, \u201cTMMOB Hakk\u0131nda\u201d, http:\/\/www.tmmob.org.tr\/modules.php?op=modload& name=Sections&file=index&req=viewarticle&artid=25&page=1(Eri\u015fim tarihi,Nisan,2008)<\/p>\n

TMMOB,2008b, \u201cTMMOB\u2019nin \u0130LKELER\u0130, \u00c7ALI\u015eMA ANLAYI\u015eI YASASI Y\u00d6NETMEL\u0130KLER\u0130\u201d http:\/\/www.tmmob.org.tr\/modules\/books\/pdf\/yasa_yonetmelik (Eri\u015fim tarihi,Nisan,2008)<\/p>\n

Tuna, B.,2007, \u201cMimarlar Odas\u0131 \u0130\u015fyeri Temsilcileri Bulu\u015fmas\u0131-I A\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131\u201d, Kocaeli,<\/p>\n

Ye\u015fil,H. ve \u00d6r\u00fcc\u00fc,E,2007, \u201cBilgi Sahibi Olmadan Fikir Sahibi Olmak\u201d, Elektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 Ankara \u015eubesinin 2007\/3 say\u0131l\u0131 Haber B\u00fclteninde Ali Yi\u011fit imzal\u0131 \u00e7\u0131kan ”EMO Ankara \u015eubesinin Bir Y\u0131l\u0131n\u0131n De\u011ferlendirilmesi” yaz\u0131s\u0131 \u00fczerine<\/p>\n

Yi\u011fit,A.,2007, \u201cEMO Ankara \u015eubesinin Bir Y\u0131l\u0131n\u0131n De\u011ferlendirilmesi\u201d, EMO Ankara \u015eubesi 2007\/3 say\u0131l\u0131 Haber B\u00fclteni<\/p>\n

Dipnotlar:<\/p>\n[1] Bu tart\u0131\u015fmada TMMOB\u2019nin kendisini \u201cdemokratik kitle \u00f6rg\u00fct\u00fc\u201d olarak kabul etmesine\/ettirmesine neden olan ve halen de \u00e7e\u015fitli platformlara yans\u0131makta olan etkinliklerinin fark\u0131nda olunmakla birlikte, bunlara hi\u00e7 de\u011finilmeyecektir. \u00c7al\u0131\u015fma, buz da\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnmeyen k\u0131sm\u0131ndaki de\u011fi\u015fimi ele almay\u0131 hedeflemi\u015f olup, \u00e7e\u015fitli konular aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 kurabilmek i\u00e7in zaman zaman tekrarlar yapmaktan ka\u00e7\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r
\n[2] Bu \u00e7al\u0131\u015fma boyunca kullan\u0131lan \u201dm\u00fchendis[lik] ve mimar[l\u0131k]\u201d tan\u0131mlamalar\u0131\u00a0 \u201c\u015fehir planlama[c\u0131]\u201d tan\u0131mlamas\u0131n\u0131 da i\u00e7ermektedir.
\n[3]Bir tespite g\u00f6re bug\u00fcnk\u00fc TMMOB \u00fcyelerinin Y\u00fczde 80\u2019i \u00fccretli \u00e7al\u0131\u015fan ve i\u015fsizlerden olu\u015fmaktad\u0131r(\u015een,2007)
\n[4]TMMOB D\u0130S\u0130PL\u0130N Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130 (10 \/07\/ 2002 tarihli ve 24811 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de yay\u0131nlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. 09 \/12\/ 2004 tarihli ve 25665 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de de\u011fi\u015fiklikler yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. 25-28 May\u0131s 2006 tarihli 39.Genel Kurulda ek madde ile yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik, 01.07.2006 tarihli ve 26215 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de yay\u0131mlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir)
\nTMMOB B\u0130L\u0130RK\u0130\u015e\u0130L\u0130K Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130( 5 \/05\/2005 tarihli ve 25806 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de yay\u0131nlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir).<\/p>\n

TMMOB MESLEK \u0130\u00c7\u0130 E\u011e\u0130T\u0130M VE BELGELEND\u0130RME Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130(14\/12\/ 2004 tarihli ve 25670 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de yay\u0131nlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir).<\/p>\n

B\u0130L\u0130RK\u0130\u015e\u0130L\u0130K-EKSPERL\u0130K-HAKEML\u0130K ve TEKN\u0130K M\u00dc\u015eAV\u0130RL\u0130K Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130( 16.1.1982 tarihli ve 17566 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de yay\u0131nlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe gir\u00admi\u015ftir. 19.4.1983 tarih ve 18023 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete ile de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00f6netmeli\u011fe g\u00f6re \u00fccretler ve katsay\u0131lar her y\u0131l i\u00e7in Y\u00f6netim Kurulunca belirlen\u00admektedir.<\/p>\n

TMMOB YABANCI M\u00dcHEND\u0130S, M\u0130MAR VE \u015eEH\u0130R PLANCILARININ \u00c7ALI\u015eMA \u0130ZN\u0130NE ESAS DE\u011eERLEND\u0130R\u0130LMES\u0130 VE GE\u00c7\u0130C\u0130 \u00dcYEL\u0130K M\u00dcRACAATLARI HAKKINDA Y\u00d6NETMEL\u0130K (1 \u015eubat 2005 Sal\u0131 tarihli ve 25714 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de yay\u0131nlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. 13 Mart 2005 tarihli ve 25754 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de de\u011fi\u015fiklik yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.)<\/p>\n

TMMOB SERBEST M\u00dcHEND\u0130SL\u0130K VE M\u0130MARLIK H\u0130ZMETLER\u0130 ASGAR\u0130 \u00dcCRET Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130 (22 Nisan 1990 tarih ve 20500 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de yay\u0131nlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. 29 Temmuz 1986 g\u00fcn ve 19179 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete de yay\u0131nlanan \u201cTMMOB \u0130n\u015faat M\u00fchendisli\u011fi, Makina M\u00fchendisli\u011fi, Elektrik M\u00fchendisli\u011fi ve Mimarl\u0131k Hizmetleri Asgari \u00dccret Y\u00f6netmeli\u011fi\u201dnin b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmleri bu Y\u00f6netmeli\u011fin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.)<\/p>\n

TMMOB ASGAR\u0130 \u00dcCRET VE \u00c7\u0130Z\u0130M STANDARTLARI TESB\u0130T KOM\u0130SYONU VE KONTROL B\u00dcROLARININ KURULMASINA \u0130L\u0130\u015eK\u0130N Y\u00d6NETMEL\u0130K 24 Haziran 1981 tarih ve 17410 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de yay\u0131mlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. (Bu y\u00f6netmeli\u011fin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle, 11.06.1974 tarihli OMDU y\u00f6netmeli\u011fi y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.)<\/p>\n

TMMOB M\u0130MARLIK-M\u00dcHEND\u0130SL\u0130K H\u0130ZMETLER\u0130 VE ASGAR\u0130 \u00dcCRET-ASGAR\u0130 \u00c7\u0130Z\u0130M VE D\u00dcZENLEME ESASLARI Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130 (23 \u015eubat 2005 tarihli ve 25736 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de yay\u0131nlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. 25-28 May\u0131s 2006 tarihinde yap\u0131lan 39.Ola\u011fan Genel Kurulda yap\u0131lan de\u011fi\u00ad\u015fiklikler 01 Temmuz 2006 tarihli Ve 26215 Say\u0131l\u0131 Resmi Gazetede yay\u0131nlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. )<\/p>\n

TMMOB SERBEST M\u00dc\u015eAV\u0130RL\u0130K M\u00dcHEND\u0130SL\u0130K VE M\u0130MARLIK H\u0130ZMETLER\u0130 VE B\u00dcRO TESC\u0130L BELGES\u0130 Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130 (TMMOB Y\u00f6netim Kurulu\u2019nun 25 Nisan 1989 tarih ve 102 no.lu karar\u0131 ile y\u00fcr\u00fcr\u00adl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir)(TMMOB;2008b)<\/p>\n[5] Say\u0131s\u0131 \u00e7o\u011falt\u0131labilecek bu uygulama i\u00e7in iki \u00f6rnek a\u015fa\u011f\u0131da sunulmu\u015ftur.
\nTMMOB B\u0130L\u0130RK\u0130\u015e\u0130L\u0130K Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130<\/p>\n

Bilirki\u015fi listelerinde yer verileceklerde aranacak nitelikler<\/p>\n

Madde 5-g) Odalarca d\u00fczenlenen Bilirki\u015fi Meslek \u0130\u00e7i E\u011fitim Seminerini ba\u015far\u0131yla tamamlayarak Bilirki\u015fi Yetki Belgesi alm\u0131\u015f, olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

Madde 13 – Bilirki\u015fi Meslek \u0130\u00e7i E\u011fitim Semineri, Bilirki\u015fi Yetki Belgesi yeni\u00adleme, e\u011fitim ile sicil i\u015fleri ve benzeri i\u015flemler \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yerine getirilir. \u00dccrete ili\u015fkin esaslar Odalar\u0131n \u00f6nerisi ve TMMOB Y\u00f6netim Kurulunun onay\u0131 ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girer<\/p>\n

TMMOB MESLEK \u0130\u00c7\u0130 E\u011e\u0130T\u0130M VE BELGELEND\u0130RME Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130<\/p>\n

Uzmanl\u0131k Konular\u0131 ile \u0130lgili Belgelendirme<\/p>\n

Madde – 6 Uzmanl\u0131k konular\u0131 ile ilgili belge a\u015fa\u011f\u0131daki esaslara g\u00f6re ve\u00adrilir:<\/p>\n

b) Belge alma ko\u015fullar\u0131 her uzmanl\u0131k konusu i\u00e7in ayr\u0131 olmak \u00fczere Oda taraf\u0131ndan belirlenir. Gerekli durumlarda Oda Y\u00f6netim Kurulu, belge alma ko\u015fullar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilir. Bu durumda \u00fcyelerin kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulur.<\/p>\n

d) Belge \u00fccretleri Oda Y\u00f6netim Kurulu taraf\u0131ndan belirlenir.<\/p>\n

Madde – 7 Meslek i\u00e7i e\u011fitim, a\u015fa\u011f\u0131daki esaslara g\u00f6re d\u00fczenlenir:<\/p>\n

a) Uzmanl\u0131k konular\u0131 ile ilgili verilecek meslek i\u00e7i e\u011fitimler ve s\u0131navlar Odaca olu\u015fturulacak Meslek \u0130\u00e7i S\u00fcrekli E\u011fitim Merkezi (M\u0130SEM) taraf\u0131n\u00addan ger\u00e7ekle\u015ftirilir.<\/p>\n

e) E\u011fitim ve s\u0131navlar\u0131n kimler taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fi, e\u011fitmenler ile s\u0131nav komisyonlar\u0131na \u00f6denecek \u00fccretler ve e\u011fitimlere kat\u0131l\u0131m \u00fccreti Oda Y\u00f6netim Kurulu taraf\u0131ndan belirlenir. (TMMOB,2008b)<\/p>\n[6] \u201cSMM\u201d ve \u201cB\u00fcro Tescil Belgesi\u201d alabilmek i\u00e7in Makine, \u0130n\u015faat, Mimarlar ve Elektrik M\u00fch. odalar\u0131nca d\u00fczenlenmi\u015f bedelli e\u011fitim programlar\u0131na kat\u0131larak, her y\u0131l i\u00e7in belirlenen puan\u0131 toplamak zorunlu hale getirilmi\u015ftir.
\n[7] \u201cUzman M\u00fchendis veya Uzman Mimar Belge Y\u00f6netmeli\u011fi\u201d Resmi Gazete.24238,22.11.2000(Y\u00f6netmeli\u011fe dayanak olu\u015fturan 595 ve 601 say\u0131l\u0131 KHK.ler Anayasa mahkemesi taraf\u0131ndan iptal edilmi\u015ftir).
\n[8] 28 \u015eubat 2005 tarihinde Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k ve \u0130skan Bakanl\u0131\u011f\u0131na TMMOB taraf\u0131ndan iletilen \u201dYetkin Teknik Eleman Kanun Tasar\u0131s\u0131\u201d
\n[9] \u0130MO\u2019nun \u201cYetkin \u0130n\u015faat M\u00fchendisli\u011fi Uygulama Y\u00f6netmeli\u011fi\u201d Resmi Gazete10.09.2006 tarih ve 26285say\u0131l\u0131 n\u00fcshas\u0131nda yay\u0131nlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015f,Dan\u0131\u015ftay Sekizinci Dairesinin,06 Kas\u0131m 2007 tarih ve Esas No : 2006\/5861 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla y\u00f6netmeli\u011fin 1, 2, 4\/d-e,\u00a0 6\/c,\u00a0 7\/c\u00a0 ve 8 nci maddelerinin y\u00fcr\u00fctmesini durdurmas\u0131 nedeni ile\u00a0 Yetkin \u0130n\u015faat M\u00fchendisli\u011fi ile ilgili i\u015f ve i\u015flemler durdurulmu\u015ftur.
\n[10] \u201cM\u00fchendislik hizmetleri alan\u0131nda, kaliteli ve g\u00fcvenilir hizmetin verilmesi ve yanl\u0131\u015f uygulamalar\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in yeterli olma gere\u011fi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Yeterlilik, bir i\u015fi yapma g\u00fcc\u00fcn\u00fc sa\u011flayan \u00f6zel bilgi, ehliyet sahibi olma durumudur\u00a0 (http:\/\/pbk.mmo.org.tr\/ , eri\u015fim nisan 2008)\u201d
\n[11] Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Genel Kurulu\u2018nun 03.06.2005 tarihli toplant\u0131s\u0131nda, 2005-2006 e\u011fitim-\u00f6\u011fretim y\u0131l\u0131ndan itibaren uygulanmak \u00fczere diplomalara unvan yaz\u0131lmamas\u0131 \u00f6\u011frenim g\u00f6r\u00fclen program ad\u0131n\u0131n ve derecesinin belirtilmesinin uygun oldu\u011funa karar verilmi\u015ftir.
\n[12] A-)\u201cMadde 8:Serbest in\u015faat m\u00fchendisli\u011fi belgesi verilmesinin ko\u015fullar\u0131 \u015funlard\u0131r:
\n\u2026\u2026.<\/p>\n

c. En az 3 y\u0131ll\u0131k mesleki deneyiminin olmas\u0131 (Oda kay\u0131t tarihi 01.01.2008\u2019den sonra olan \u00fcyeler i\u00e7in\u00a0 en az 3 y\u0131ll\u0131k mesleki deneyim ko\u015fulunun aranmas\u0131na, mesleki deneyim ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihinin\u00a0 6235 say\u0131l\u0131 TMMOB Kanunu\u2019nun 33. maddesi uyar\u0131nca Oda Kay\u0131t tarihi oldu\u011funa(Oda Y\u00f6netim Kurulu\u2019nun 36 no\u2019lu toplant\u0131 karar\u0131)<\/p>\n

\u00e7. Oda Y\u00f6netim Kurulunca belirlenen S\u0130M belgesi tescil harc\u0131n\u0131 \u00f6demi\u015f olmas\u0131,<\/p>\n

d. Oda taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen serbest in\u015faat m\u00fchendisli\u011fi hizmetleri\u00a0 ile ilgili meslek i\u00e7i e\u011fitim faaliyetlerine ve bilgi yenileme e\u011fitimlerine kat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131(\u0130MO Serbest \u0130n\u015faat M\u00fchendisli\u011fi Hizmetleri Uygulama, Tescil, Denetim ve Belgelendirme Y\u00f6netmeli\u011fi 30\/10\/2005).<\/p>\n

B)2008\u2019de ilk defa B\u00fcro Tescil Belgesi almak i\u00e7in ba\u015fvuru yapan eski veya yeni \u00fcyelere, \u00f6ncelikle 15 kredi toplama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yerine getirmeleri halinde belge verilecektir\u2026.. Mimarl\u0131k Hizmetlerinde Temel Kavramlar (MHTK) \u2026*2006 y\u0131l\u0131 ve sonras\u0131nda mezun olan meslekda\u015flar\u0131m\u0131z i\u00e7in bu e\u011fitimin al\u0131nmas\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc getirilmi\u015ftir. B\u00fcro Tescil Belgesi i\u00e7in m\u00fcracaat ettikleri tarihte, b\u00f6lgelerinde MHTK e\u011fitimi hemen a\u00e7\u0131lam\u0131yorsa, ba\u015fka e\u011fitim ve etkinliklere kat\u0131larak 15 kredilik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirebilirler.**Meslekda\u015flar\u0131m\u0131z 15 krediyi doldurmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler. B\u00fcro Tescil Belgesi 15 kredi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yerine getirildikten sonra verilecektir(TMMOB M\u0130MARLAR ODASI SMGM\u2019nin 2008 Y\u0131l\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma Usul ve Esaslar\u0131na \u0130li\u015fkin Y\u00f6nerge).<\/p>\n[13] Bak\u0131n\u0131z, EMO,MMO,\u0130MO ve MO web sayfalar\u0131ndan, her birisinin ayr\u0131 ayr\u0131 olu\u015fturdu\u011fu e\u011fitim merkezlerine ve e\u011fitim programlar\u0131na.
\n[14] 07 Ekim 2006 Tarihli\u00a0 ve 26312 say\u0131l\u0131 Resmi Gazetede yay\u0131nlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 5544 say\u0131l\u0131 MESLEK\u00ce YETERL\u0130L\u0130K KURUMU Yasas\u0131 ile.
\n[15] Bak\u0131n\u0131z \u201cMakine M\u00fchendisleri odas\u0131nda ab teknik mevzuat\u0131, akreditasyon ve onaylanm\u0131\u015f kurulu\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131\u201d (MMO,2008f) veya
\nBak\u0131n\u0131z \u201cMimarlar Odas\u0131 \u00a0AB \u00c7ALI\u015eMALARI; \u2018Mimarlar Odas\u0131, Avrupa Mimarlar Konseyi (ACE) toplant\u0131lar\u0131na g\u00f6zlemci \u00fcye stat\u00fcs\u00fcyle kat\u0131lmakta ve T\u00fcrkiye\u2019nin Avrupa Birli\u011fi\u2019ne uyum s\u00fcreci \u00e7er\u00e7evesinde mimarl\u0131k mesle\u011finin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc yak\u0131ndan takip etmektedir\u2019 (MO,2008)<\/p>\n

\u201cEnd\u00fcstriyel Kaynakl\u0131 Hava Kalitesinin Korunmas\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi\u201d kapsam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen Baca Gaz\u0131 Emisyon \u00d6l\u00e7\u00fcmlerinin ilgili standartlara uygun olarak yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gereken \u00e7al\u0131\u015fmalar Odam\u0131z taraf\u0131ndan tamamlanm\u0131\u015f ve TS EN ISO\/IEC 17025 Deney ve Kalibrasyon Laboratuvarlar\u0131n\u0131n Yeterli\u011fi \u0130\u00e7in Genel \u015eartlar Standard\u0131 kapsam\u0131nda T\u00fcrk Akreditasyon Kurumu\u2013T\u00dcRKAK taraf\u0131ndan akredite edilmi\u015ftir(MMO,2008g).<\/p>\n[16] TMMOB Makina M\u00fchendisleri Odas\u0131 Asans\u00f6rlerin \u00dcretiminden Nihai Kullan\u0131m\u0131na Kadar CE \u0130\u015faretlemesi
\nYapmak \u00dczere Onaylanm\u0131\u015f Kurulu\u015f Olarak Yetkilendirildi.\u00a0 MMO, 95\/16\/AT (Avrupa Toplulu\u011fu) Asans\u00f6r Y\u00f6netmeli\u011fi \u00c7er\u00e7evesinde
\nAB Komisyonu Taraf\u0131ndan 4 Mod\u00fclde Onaylanm\u0131\u015f Kurulu\u015f Olarak Tan\u0131nd\u0131.\u00a0 \u00dclkemizdeki 5 Onaylanm\u0131\u015f Kurulu\u015ftan Biri Olmay\u0131 Ba\u015faran MMO,\u00a0 Asans\u00f6r Alan\u0131nda 3 Mod\u00fclde Birden \u00c7al\u0131\u015fma Yapacak \u0130lk ve Tek Yerli Kurulu\u015f Oldu. (MMO,2008d)
\n[17] \u00a0Makina M\u00fchendisleri Odas\u0131 (MMO) \u201cmesle\u011fin genel menfaatlere uygun olarak geli\u015fmesini sa\u011flamak\u201d amac\u0131yla ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z bir belgelendirme faaliyetinin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi i\u00e7in TS EN ISO\/IEC 17024 standard\u0131 kapsam\u0131nda M\u00fchendislik Hizmetleri Yeterlilik Belgelendirme faaliyetlerini y\u00fcr\u00fctecek bir Personel Belgelendirme Kurulu\u015fu (PBK) kurmu\u015f\u2026 19 Ocak 2007 tarihinde T\u00fcrk Akreditasyon Kurumu (T\u00dcRKAK) taraf\u0131ndan akredite edilmi\u015ftir (MMO, 2008e)
\n[18] Mimarlar Odas\u0131, Mimarl\u0131k Akreditasyon Kurulu Y\u00f6netmeli\u011fi(40. Ola\u011fan Genel Kurulda kabul edilerek y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir.)<\/p>\n[19] Ali Yi\u011fit, Elektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 Ankara \u015eubesinin 2007\/3 say\u0131l\u0131 Haber B\u00fclteninde yay\u0131nlanan \u00a0\u201dEMO Ankara \u015eubesinin Bir Y\u0131l\u0131n\u0131n De\u011ferlendirilmesi\u201d yaz\u0131s\u0131nda \u201cM\u00fchendislik Fak\u00fclteleri Dekanlar\u0131 Konseyinin 2005 y\u0131l\u0131nda m\u00fchendislik fak\u00fcltelerinden mezun olanlar\u0131n diplomalar\u0131na \u00fcnvan yaz\u0131lmamas\u0131 karar\u0131 ald\u0131\u201d\u011f\u0131n\u0131 belirtmekte,TMMOB 2.Ba\u015fkan\u0131\u00a0 H\u00fcseyin Ye\u015fil ve TMMOB Dan\u0131\u015fman\u0131 Orhan \u00d6r\u00fcc\u00fc16.5.2007\u00a0 tarihli cevaben yaz\u0131lar\u0131nda Konsey ile ilgili bilgi vermekte ve karar\u0131 yalanlamayarak \u00a0‘\u2026. TMMOB bu konseyde temsil edilmektedir\u201d demekteler.
\n[20] \u00d6rnek: MMO Kalite Belgesi Y\u00f6netmeli\u011fi, Oda Y\u00f6netim Kurulu\u2019nun 26.12.1994 tarihli 313 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile de\u011fi\u015ftirilerek uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u0130ktisat Fak\u00fcltesi Mezunlar\u0131 Cemiyeti’nin yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 \u0130ktisat dergisinin May\u0131s ay\u0131nda \u00e7\u0131kan son say\u0131s\u0131n\u0131n (494-495) \u00e7er\u00e7eve konusu, “\u00dcretimin ve Eme\u011fin De\u011fi\u015fen Yap\u0131s\u0131 1” olarak belirlenmi\u015f. Dergide Mu\u011fla \u00dcniersitesi \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinden Porf. Dr., Atilla G\u00f6kt\u00fcrk, meslek \u00f6rg\u00fctleri i\u00e7in bir \u00f6rnek olu\u015fturan TMMOB’deki “g\u00f6reli” de\u011fi\u015fimi incelemektedir.\n\n","protected":false},"author":5,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[],"class_list":{"0":"post-77","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=77"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=77"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=77"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=77"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}