{"id":7778,"date":"2014-01-13T13:27:20","date_gmt":"2014-01-13T11:27:20","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=7778"},"modified":"2019-01-29T14:25:51","modified_gmt":"2019-01-29T11:25:51","slug":"isyan-ve-umut-aglari-izlem-gozukeles","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/isyan-ve-umut-aglari-izlem-gozukeles\/","title":{"rendered":"\u0130syan ve Umut A\u011flar\u0131* – \u0130zlem G\u00f6z\u00fckele\u015f"},"content":{"rendered":"

Y\u0131llard\u0131r bat\u0131 destekli diktat\u00f6rl\u00fcklerin y\u00f6netiminde ezilen, a\u015fa\u011f\u0131lanan Arap halklar\u0131 isyan etti. Baz\u0131 yerlerde h\u00fck\u00fcmetler devrildi, yeni h\u00fck\u00fcmetler kuruldu, ama halk durulmad\u0131. Avrupa \u00fclkelerinde meydanlar i\u015fgal edildi. \u0130syan, ABD’de Wall Street’ten ba\u015flayarak t\u00fcm \u00fclkeye yay\u0131ld\u0131. Amerikan r\u00fcyas\u0131n\u0131n bitti\u011fi yerde Tahrir’deki isyan umut oldu.<\/p>\n

Bili\u015fim teknolojileri ve toplum \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla tan\u0131nan Manuel Castells geni\u015f bir ara\u015ft\u0131rma ekibiyle internet \u00e7a\u011f\u0131ndaki toplumsal hareketlerin isyan ve umut a\u011flar\u0131ndaki izini s\u00fcr\u00fcyor. Castells, internetin d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki hareketlerin nedeni olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak bu hareketlerin olu\u015fumuna ve geli\u015fimine zemin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunuyor.<\/p>\n

Castells’in bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n temelinde Communication Power kitab\u0131nda sundu\u011fu iktidar kuram\u0131 yer al\u0131yor. Castells, toplumsal de\u011ferlerin ve kurumlar\u0131n iktidar ili\u015fkileri etraf\u0131nda olu\u015ftu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. \u0130ktidar\u0131 da iktidar sahibinin kendi \u00e7\u0131kar ve isteklerini bir ba\u015fkas\u0131na kabul ettirebilmesi olarak tan\u0131ml\u0131yor. Castells’e g\u00f6re iktidar zor yoluyla ya da insanlar\u0131n zihinlerinde anlamlar \u00fcreterek olu\u015fturuluyor. Ancak iktidar\u0131n oldu\u011fu her yerde kar\u015f\u0131 iktidar da var. Ayn\u0131 zamanda iktidara uyum ve iktidar\u0131 kabulleni\u015f de. Ama ret ve direni\u015f, kabulleni\u015fi a\u015ft\u0131\u011f\u0131nda iktidar ili\u015fkilerinde bir de\u011fi\u015fim ya\u015fanmaya ba\u015fl\u0131yor. \u0130ktidar g\u00fc\u00e7 kaybetti\u011finde ise kurumsal ve yap\u0131sal de\u011fi\u015fim ger\u00e7ekle\u015fiyor. Kimi zaman iktidarlar de\u011fi\u015fimi kabullenmek yerine salt \u015fiddete dayal\u0131 bir yol da tercih edebiliyor.<\/p>\n

Castells’in t\u00fcm teorik tart\u0131\u015fmalar\u0131na burada yer vermeye olanak yok. Ama Castells \u00f6zetle, insanlar\u0131n beyinlerinin ba\u011flanmas\u0131n\u0131n iktidar i\u00e7in tehlike kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu ve bu nedenle iktidar\u0131n devam\u0131n\u0131n ileti\u015fimin ve bilginin kontrol\u00fcne dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131, toplumsal muhalefetin de iktidar\u0131n ileti\u015fim a\u011flar\u0131 \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc k\u0131rmak i\u00e7in m\u00fccadele etti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Bu \u00e7er\u00e7evede, internetin iktidar\u0131n ve \u015firketlerin ileti\u015fim a\u011flar\u0131 \u00fczerindeki tekelini k\u0131rarak yeni bir \u00f6zerklik alan\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\n

Castells, interneti kitlesel \u00f6zileti\u015fim platformu olarak niteliyor. Kitleseldir, \u00e7\u00fcnk\u00fc mesajlar bir\u00e7ok ki\u015fiden bir\u00e7ok ki\u015fiye da\u011f\u0131t\u0131lmakta ve her bir mesaj \u00e7ok farkl\u0131 a\u011flara do\u011fru yay\u0131lma potansiyeli ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00d6zileti\u015fimdir, \u00e7\u00fcnk\u00fc ki\u015fi mesaj\u0131n\u0131n \u00fcretimininde ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131nda belirleyicidir. Mesajlar, h\u00fck\u00fcmetlerin ve \u015firketlerin tam kontrol\u00fcnde olmayan a\u011flarda yay\u0131l\u0131r. Bu nedenle sosyal a\u011flar iktidarlar i\u00e7in tam bir ba\u015f belas\u0131d\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki a\u015fa\u011f\u0131lananlar\u0131n, hor g\u00f6r\u00fclenlerin, geleceksizle\u015ftirilenlerin korkular\u0131n\u0131 \u00f6fkeye, \u00f6fkelerini umuda d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcp birle\u015ftirmektedir. Tunus’un isyan\u0131 Tahrir’de, Tahrir Wall Street’te, Wall Street Taksim’de, Taksim her yerde, her yer Taksim’dedir.<\/p>\n

Castells, toplumsal hareketlerin yap\u0131sal nedenleri ve gerek\u00e7eleri hakk\u0131nda yorum yapman\u0131n kolay oldu\u011funu fakat as\u0131l zorlu\u011fun toplumsal hareketlerin nas\u0131l do\u011fdu\u011fu sorusunda oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Bireyler nas\u0131l zihinsel olarak ba\u015fkalar\u0131yla ba\u011flanmaktad\u0131r, toplu eyleme varan s\u00fcre\u00e7 nas\u0131l geli\u015fmektedir, insanlar ne zaman hayatlar\u0131 pahas\u0131na risk alabilmektedir…<\/p>\n

Castells t\u00fcm bu sorulara yan\u0131t verme iddias\u0131nda de\u011fil. Ama bu sorular\u0131n yan\u0131t\u0131n\u0131 ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde internetin toplumsal hareketlerdeki rol\u00fcn\u00fc merak eden herkese, Ko\u00e7 \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131’ndan Ebru K\u0131l\u0131\u00e7’\u0131n \u00e7evirisiyle \u00e7\u0131kan \u201c\u0130syan ve Umut A\u011flar\u0131 : \u0130nternet \u00c7a\u011f\u0131nda Toplumsal Hareketler\u201d adl\u0131 kitab\u0131 \u00f6neriyorum. Yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmas\u0131n, Castells bu sorulara yan\u0131t vermiyor, sadece d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor. A\u011flar olu\u015fturan toplumsal hareketlere dair g\u00f6zlemlerini payla\u015f\u0131yor, baz\u0131 varsay\u0131mlar \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor ve amac\u0131n\u0131n bir tart\u0131\u015fma ba\u015flatmak oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

Bu yaz\u0131da, Castells’in kitab\u0131n\u0131 takip ederek farkl\u0131 \u00fclkelerdeki isyanlar\u0131n ortak \u00f6zelliklerini ve interneti kullan\u0131m pratiklerini aktarmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n

Tunus: Bu daha ba\u015flang\u0131\u00e7<\/strong><\/p>\n

Tunus’ta olaylar, 2010 y\u0131l\u0131n\u0131n son g\u00fcnlerinde k\u00fc\u00e7\u00fck bir kasabada i\u015fportac\u0131l\u0131k yapan 26 ya\u015f\u0131ndaki Muhammed Buazizi’nin kendisini yakmas\u0131yla ba\u015flad\u0131. R\u00fc\u015fvet \u00f6demeye yana\u015fmayan Buazizi’nin meyve ve sebze tezgah\u0131na ‘bir kez daha’ el konulmu\u015f, bu a\u015fa\u011f\u0131lanmalara art\u0131k son vermek isteyen Buazizi de 17 Aral\u0131k 2010 tarihinde bir h\u00fck\u00fcmet binas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde kendini yakm\u0131\u015ft\u0131. Hemen ard\u0131ndan y\u00fczlerce ki\u015fi olay\u0131 protesto etmek amac\u0131yla ayn\u0131 binan\u0131n \u00f6n\u00fcnde bir araya geldi. Normal \u015fartlar alt\u0131nda bu olay Tunus’un bu k\u00fc\u00e7\u00fck kabas\u0131nda kal\u0131r, sonradan da yava\u015f yava\u015f s\u00f6n\u00fcmlenirdi. Olay b\u00fcy\u00fck bir \u015fehirde ger\u00e7ekle\u015fse ya ana ak\u0131m medyan\u0131n sans\u00fcr\u00fcne u\u011frard\u0131 ya da olay s\u0131radanla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p toplumsal k\u00f6kenlerinden kopart\u0131larak aktar\u0131l\u0131rd\u0131. Fakat Buazizi’nin kuzeninin protestolar\u0131 kaydedip internette yaymas\u0131 Tunus gen\u00e7lerini \u00f6fkelendirdi; cesaret \u00f6fkeyi takip etti.<\/p>\n

1987’den beri \u00fclkeyi y\u00f6neten Bin Ali ve ailesinin \u00fclkeyi terk etmesine ra\u011fmen protestolar dinmedi. Protestocular ‘Degage! Degage!’ (Defol git!) sloganlar\u0131yla yaln\u0131z mevcut h\u00fck\u00fcmete de\u011fil, siyaset\u00e7ilere, medyaya, spek\u00fclat\u00f6rlere kar\u015f\u0131 tepkilerini dile getirdiler. T\u00fcm m\u00fcdahalelere ra\u011fmen Tunus’un meydanlar\u0131 tekrar tekrar i\u015fgal edildi, \u00e7ad\u0131rlar kuruldu, forumlar d\u00fczenlendi.<\/p>\n

Bu protestocular kimlerdi?
\n\u00d6nce bir yan\u0131lg\u0131m\u0131 payla\u015fay\u0131m. Bir\u00e7ok insan gibi Buazizi’yi Bilgisayar Bilimleri mezunu, i\u015f bulamam\u0131\u015f ve bu nedenle i\u015fportac\u0131l\u0131k yapan biri san\u0131yordum. \u00d6yle okumu\u015ftum. Ama Castells’in bu konuya hi\u00e7 de\u011finmiyor olu\u015fundan ku\u015fkulanarak tekrar bir ara\u015ft\u0131rd\u0131m. Bu y\u00f6nde yap\u0131lan \u00e7ok say\u0131da habere kar\u015f\u0131n Buazizi liseyi bile bitirememi\u015fti (http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mohamed_Bouazizi). Belki de bu Buazizi’nin y\u00fcksek \u00f6\u011frenim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcne dair yanl\u0131\u015f haberlerin nedeni ba\u015f\u0131ndan beri hareketin en \u00f6n\u00fcnde \u00fcniversite mezunlar\u0131ndan olu\u015fan i\u015fsiz gen\u00e7li\u011fin varl\u0131\u011f\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Protestocular hakk\u0131nda s\u00f6ylenebilecek bir di\u011fer \u00f6nemli \u015fey ise muhalif siyasi partilerin yoklu\u011fuydu. Bu partiler harekette herhangi bir varl\u0131k g\u00f6steremedi. S\u00fcrecin b\u00fct\u00fcn\u00fcne bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda zaman zaman fiili liderlikler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ama hareketin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc y\u00f6netecek\/y\u00f6nlendirecek herhangi bir hareket yoktu. Hareketin i\u00e7inde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u0130slamc\u0131 ak\u0131m olmas\u0131na ra\u011fmen bir \u0130slami hareketten s\u00f6z etmek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Protestolarda en \u00e7ok s\u00f6ylenenlerden biri ise Tunus ulusal mar\u015f\u0131n\u0131n \u015fu dizesiydi: \u201cinsanlar bir g\u00fcn ya\u015famak isterse, kader cevap vermek zorunda kal\u0131r.\u201d Protestocular, Tunus’ta ya\u015fananlar\u0131 \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve hasiyet devrimi\u201d olarak adland\u0131r\u0131yordu. Castells, kurumsal a\u015fa\u011f\u0131lanmaya kar\u015f\u0131 hasiyet aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n hareketin temel itkisi oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n

\u00dcniversite mezunlar\u0131n\u0131n hareket i\u00e7indeki etkinli\u011fi, harekette internet kullan\u0131m\u0131na dair bir yatk\u0131nl\u0131\u011fa ve dolay\u0131s\u0131yla yayg\u0131nl\u0131\u011fa da neden oldu. Ayr\u0131ca \u00fclkede internet ve cep telefonu kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve t\u00fcm bask\u0131lara ra\u011fmen rejimle m\u00fccadele eden sibereylemcilik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 harekette \u00f6nemli bir rol oynad\u0131. Facebook’ta ve Twitter’da \u00f6rg\u00fctlenildi, tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. G\u00f6stericilere uygulanan \u015fiddet Youtube’da te\u015fhir edildi. Blog yazarlar\u0131, haberlerin su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmas\u0131nda ve yay\u0131lmas\u0131nda etkiliydiler. \u0130leti\u015fimde mesaj\u0131 iletenin kimli\u011fine duyulan g\u00fcven, mesaj\u0131n benimsenebilirli\u011fini artt\u0131r\u0131r. Bu nedenle, Facebook ve Twitter mesajlar\u0131n\u0131n etkinli\u011fine kar\u015f\u0131l\u0131k bloglar ‘kesin bilgi’ aray\u0131\u015f\u0131nda daha doyurucu oldular. Ayr\u0131ca Tunus’ta, El Cezire televizyonu da son derece etkin bir rol oynad\u0131. El Cezire insanlardan gelen g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri daha geni\u015f kesimlerle bulu\u015fturmakla da kalmad\u0131. Geli\u015ftirdi\u011fi ileti\u015fim program\u0131yla, insanlar\u0131n do\u011frudan uydusuna ba\u011flanabilmesine olanak sa\u011flad\u0131.<\/p>\n

Castells, \u015fu anki h\u00fck\u00fcmetin ideolojik y\u00f6nelimine bakmaks\u0131z\u0131n Tunus’ta d\u00fc\u015f\u00fcnsel anlamda bir devrim ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunuyor. Castells’e g\u00f6re siberuzam\u0131 i\u015fgal eden ve herhangi bir olumsuzlukta geri d\u00f6nmeye haz\u0131r bilin\u00e7li bir kitle var. Ama daha ilginci bu deneyimin ve bilincin a\u011flarda yay\u0131lmas\u0131 oldu.<\/p>\n

\u0130zlanda: Tencere tava devrimi<\/strong><\/p>\n

<\/strong>\u015eimdi de y\u00fcz\u00fcm\u00fcz\u00fc bir Avrupa \u00fclkesine, \u0130zlanda’ya d\u00f6nelim. Buradaki olaylar\u0131n k\u00f6keninde yine bir ekonomik kriz ve bankalar\u0131n oyunca\u011f\u0131 haline gelen bir siyasal sistem var. \u0130zlanda’da olaylar 11 Ekim 2008’de bir \u015fark\u0131yla ba\u015flad\u0131. \u015eark\u0131c\u0131 Hordur Torfason \u0130zlanda parlamento binas\u0131 \u00f6n\u00fcnde banksterlere (bankac\u0131 ile gansgter kelimelerinin bile\u015fiminden meydana geliyor) ve onlara hizmet eden siyaset\u00e7ilere kar\u015f\u0131 bir \u015fark\u0131 s\u00f6yledi. Bir ki\u015fi bu sahneyi \u00e7ekti ve internete y\u00fckledi. \u00d6nce y\u00fczlerce, birka\u00e7 g\u00fcn sonra ise binlerce insan \u0130zlanda’n\u0131n tarihi Austorvollur Meydan\u0131’na geldi.<\/p>\n

Protestolar 2009 y\u0131l\u0131nda daha da yo\u011funla\u015ft\u0131 ve 2009 y\u0131l\u0131n\u0131n ocak ay\u0131nda binlerce ki\u015fi ellerinde tencere ve tavalarla (bu y\u00fczden mutfak devrimi ya da tencere tava devrimi deniliyor) parlamento binas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde topland\u0131 ve h\u00fck\u00fcmeti istifaya \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Hedefte yaln\u0131zca h\u00fck\u00fcmet de yoktu. Protestocular bankalara boyun e\u011fen siyasi sistemin de yenilenmesini talep ediyordu. Yap\u0131lan se\u00e7imler sonucunda muhafazakar partiler b\u00fcy\u00fck bir yenilgiye u\u011frad\u0131. Sosyal demokratlar\u0131n ve \u201ck\u0131z\u0131l-ye\u015filler\u201din kurdu\u011fu koalisyon iktidara geldi. Yeni iktidar\u0131n program\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 \u00f6nemli hedefi vard\u0131:<\/p>\n

    \n
  1. \u00a0Krizin sorumlular\u0131n\u0131n belirlenmesi<\/li>\n
  2. Finansal kurumlar\u0131n yeniden d\u00fczenlenmesi<\/li>\n
  3. Yurtta\u015flar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla bir anayasa haz\u0131rlamak<\/li>\n<\/ol>\n

    \u0130nternet ve demokrasi deyince ilk ba\u015fta akla gelen eylemlerin internet \u00fczerinden \u00f6rg\u00fctlenmesi ya da medya tekellerinin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn k\u0131r\u0131lmas\u0131 oluyor. Ancak 320 bin n\u00fcfuslu \u0130zlanda daha ileri bir ad\u0131m atarak anayasay\u0131 internet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yapma giri\u015fiminde bulundu. Tart\u0131\u015fmalar i\u00e7in Facebook, bilgilendirme ve yurtta\u015flar\u0131n sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlamak i\u00e7in Twitter, yurtta\u015flar ve anayasay\u0131 haz\u0131rlamakla g\u00f6revli konsey aras\u0131nda ileti\u015fim kurmak i\u00e7in Flickr ve Youtube kullan\u0131ld\u0131. \u0130nternetten ve internet d\u0131\u015f\u0131ndan 16 bin \u00f6neri al\u0131nd\u0131 ve bu \u00f6neriler sosyal a\u011flarda tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n

    Castells, \u0130zlanda’daki hareketin de Tunus’ta oldu\u011fu gibi yurtta\u015fl\u0131k bilincini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyor. Ancak burada, 2013’te yap\u0131lan son se\u00e7imleri yine merkez sa\u011f\u0131n kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sosyal demokratlar\u0131n yenilgiye u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ekleyelim.<\/p>\n

    Tunus ve \u0130zlanda, sonraki protestolar i\u00e7in bir \u00f6rnek olu\u015fturdu. \u0130nsanlara bir \u015feyleri de\u011fi\u015febileceklerini g\u00f6sterdi.<\/p>\n

    Her iki \u00fclkedeki hareketlerde bili\u015fim teknolojileri \u00f6nemli bir rol oynad\u0131. Ana ak\u0131m medyan\u0131n y\u00fcz\u00fcn\u00fc protestoculara d\u00f6nmesi bile bu teknolojilerin kullan\u0131m\u0131 sayesinde oldu.<\/p>\n

    \u0130kinci b\u00fcy\u00fck benzerlik ise sembolik alanlar\u0131n i\u015fgali oldu. Alanlar\u0131n i\u015fgali siber a\u011flar\u0131n maddi hayatta somutlanmas\u0131n\u0131n ve halk iktidar\u0131n\u0131n bir ifadesi oldu. Castells alanlar\u0131n i\u015fgalinin \u00fc\u00e7 \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi oldu\u011funu belirtiyor:<\/p>\n

    1- Alanlar birliktelik yarat\u0131rlar. Birliktelik, yaln\u0131z olunmad\u0131\u011f\u0131 hissiyle korkunun yenilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Alandaki ya\u015fam ve toplumsal ili\u015fkiler, iktidar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda, g\u00fcndelik hayatta tamamen farkl\u0131 bireylerin kendilerini \u201cbiz\u201d diye ifade edebilmelerini sa\u011flar.<\/p>\n

    2- \u0130\u015fgal edilen alanlar\u0131n sembolik bir anlam\u0131 vard\u0131r ve bireylerin kendi ya\u015famlar\u0131 \u00fczerinde s\u00f6z sahibi olma iradesini ortaya koyar.<\/p>\n

    3- Alandaki \u00f6zg\u00fcr birliktelik, temsil haklar\u0131n\u0131 geri almaya y\u00f6nelik siyasi bir uzam yarat\u0131r.<\/p>\n

    M\u0131s\u0131r<\/strong>
    \n2011 y\u0131l\u0131n\u0131n ocak ay\u0131nda ba\u015flayan protestolar H\u00fcsn\u00fc M\u00fcbarek’in 30 y\u0131ll\u0131k iktidar\u0131n\u0131n son bulmas\u0131yla sonu\u00e7land\u0131. 2011 \u00f6ncesinde de M\u0131s\u0131r’da b\u00fcy\u00fck protestolar (2005 ve 2010 y\u0131llar\u0131ndaki hileli se\u00e7imlere y\u00f6nelik protestolar, 2005’teki kad\u0131n haklar\u0131 m\u00fccadeleleri, 2008’deki tekstil i\u015f\u00e7ileri grevi) ya\u015fanm\u0131\u015f ve \u015fiddetle bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ayr\u0131ca sosyal a\u011flar\u0131n toplumsal hareketlerde kullan\u0131m\u0131 da yayg\u0131nd\u0131.<\/p>\n

    25 Ocak’ta ba\u015flayan protestolar\u0131 ba\u015flatan da \u0130zlanda’da ve Tunus’ta oldu\u011fu gibi bir video oldu. G\u0131da fiyatlar\u0131na yap\u0131lan zamlar\u0131n ard\u0131ndan bir\u00e7ok ki\u015fi a\u00e7 kalm\u0131\u015f ve yine Tunus’ta oldu\u011fu gibi insanlar protesto ama\u00e7l\u0131 kendilerini yakm\u0131\u015flard\u0131. 18 Ocak g\u00fcn\u00fc gen\u00e7lik hareketinin \u00f6nde gelen isimlerinden Esma Mahfuz, Facebook sayfas\u0131nda payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 videoda d\u00f6rt M\u0131s\u0131rl\u0131’n\u0131n kendisini yakmas\u0131 nedeniyle, insanlar\u0131n utanmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor ve 25 Ocak’ta Tahrir (\u00d6zg\u00fcrl\u00fck) Meydan\u0131’nda olaca\u011f\u0131n\u0131 duyuruyordu. Mahfuz, sessizli\u011fin su\u00e7a ortak olmak oldu\u011funu belirterek insanlar\u0131 soka\u011fa \u00e7\u0131kmaya ve i\u00e7inde yer ald\u0131klar\u0131 t\u00fcm sosyal a\u011flar\u0131 harekete ge\u00e7irmeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n

    25 Ocak, Ulusal Polis G\u00fcn\u00fc olmas\u0131 nedeniyle manidar bir g\u00fcnd\u00fc. O g\u00fcn on binlerce insan Tahrir Meydan\u0131’ndayd\u0131. Farkl\u0131 tarihlerde iki milyondan fazla ki\u015fi Tahrir’de M\u00fcbarek’i istifaya \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. \u015eiddetli \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015fand\u0131. Y\u00fczlerce insan hayat\u0131n\u0131 kaybetti, binlercesi yaraland\u0131. Tunus’ta oldu\u011fu gibi protestolar Facebook \u00fczerinden planland\u0131, Twitter \u00fczerinden koordine edildi, bloglarda tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131, cep telefonu mesajlar\u0131yla daha geni\u015f kitlelere iletildi ve M\u00fcbarek y\u00f6netiminin \u015fiddetinin Youtube’e aktar\u0131lmas\u0131yla k\u00fcresel empati a\u011flar\u0131 olu\u015fturuldu.<\/p>\n

    Tahrir gibi sembolik anlam\u0131 olan meydanlar\u0131n i\u015fgali hareketin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131l\u0131nmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemliydi. Castells, sosyal a\u011flar\u0131n bu meydanlarda \u00e7e\u015fitli \u00f6zy\u00f6netim ve dayan\u0131\u015fma bi\u00e7imlerini denedi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor ve buralardaki cemaat dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n sonraki i\u015fgal (occupy) hareketlerine \u00f6rnek oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor:<\/p>\n

    Bu dayan\u0131\u015fma i\u015fgal s\u0131ras\u0131nda g\u00fcndelik hayat\u0131n lojisti\u011finin (temizlik, g\u0131da ve su ihtiyac\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131, t\u0131bbi bak\u0131m, hukuki yard\u0131m, ileti\u015fim) \u00f6zy\u00f6netiminden tutun, 21 Kas\u0131m ku\u015fatmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda M\u00fcsl\u00fcmanlar cuma namaz\u0131ndayken meydan\u0131n Hristiyan K\u0131ptiler taraf\u0131ndan korumas\u0131na var\u0131ncaya kadar \u00e7ok \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde ifade edildi (s. 66).<\/em><\/p><\/blockquote>\n

    Yery\u00fcz\u00fc iftarlar\u0131n\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m… Ya da haziran g\u00fcnlerinde Taksim’de bir cuma namaz\u0131nda \u00e7ekilmi\u015f a\u015fa\u011f\u0131daki foto\u011fraf\u0131:<\/p>\n

    \"asgfa\"<\/a><\/p>\n

    Ayr\u0131ca i\u015fgal hareketleri hareketin d\u00fcnya medyas\u0131nda somutlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Herhangi bir yerde, belirli bir s\u00fcre i\u00e7inde soyut eylemcilerin yapt\u0131\u011f\u0131 eylemler yerine i\u015fgalin kahramanlar\u0131 ete kemi\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fc. Profesyonel medyan\u0131n i\u015fgal alan\u0131n\u0131 s\u00fcrekli izlemesi ve haberle\u015ftirmesi, uluslararas\u0131 deste\u011fi artt\u0131rd\u0131. Castells bu durumu \u015f\u00f6yle \u00f6zetliyor:<\/p>\n

    \u0130nternetteki sosyal medya, halk\u0131n sosyal medyas\u0131 ve anaak\u0131m medya aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131, yeni kamusal alan\u0131 siberuzam ile kent uzam\u0131 aras\u0131ndaki dinamik etkile\u015fime yerle\u015ftiren i\u015fgal edilmi\u015f bir topra\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 sayesinde m\u00fcmk\u00fcn oldu.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

    Ayr\u0131ca a\u011flar\u0131n a\u011f\u0131 olan internetin g\u00fcc\u00fcn\u00fc yaln\u0131zca bili\u015fim teknolojileri ile s\u0131n\u0131rlamamak gerekiyor. \u0130nternet, farkl\u0131 sosyal a\u011flar\u0131n bir birine ba\u011flanmas\u0131na da yard\u0131mc\u0131 oldu. Kenar mahalleler, dini a\u011flar, futbol taraftar\u0131 gruplar\u0131…<\/p>\n

    Di\u011fer Arap \u00fclkelerinde de benzer protestolar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Castells bu hareketlerin evriminde iktidar\u0131n tepkilerinin \u00f6nemli bir rol\u00fc oldu\u011funu savunuyor. \u0130ktidar politikalar\u0131na g\u00f6re hareketler ya reformcu bir \u00e7izgiye ya da daha sert \u00e7at\u0131\u015fmalara y\u00f6neldiler. Libya ve Suriye \u00f6rneklerinde oldu\u011fu gibi jeopolitik dengelerin s\u00fcrece do\u011frudan dahil olmas\u0131yla hareketler farkl\u0131 y\u00f6nlere evrildi.<\/p>\n

    Tunus’ta ve M\u0131s\u0131r’da ger\u00e7ekle\u015fen protestolar ve kazan\u0131mlar, y\u0131llard\u0131r hem siyasi hem de ekonomik olarak a\u011f\u0131r ko\u015fullar alt\u0131nda ya\u015fayan Arap halklar\u0131 i\u00e7in bir umut oldu. Her g\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131lanmalara maruz kalan Arap halk\u0131 ekmek ve haysiyet i\u00e7in aya\u011fa kalkt\u0131. \u0130nsanlar internette \u00f6rg\u00fctlendiler, tart\u0131\u015ft\u0131lar ve kent uzam\u0131na akt\u0131lar. \u0130nternetin bu hareketlerdeki rol\u00fc neydi?<\/p>\n

    Castells, teknolojinin toplumsal hareketleri ya da davran\u0131\u015flar\u0131 belirleyece\u011fi iddias\u0131nda de\u011fil. Fakat, dijital a\u011flar\u0131n toplumsal muhalefet i\u00e7in siyasal \u00f6zerklik anlam\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131, iktidar\u0131n kontrol edemedi\u011fi bir ileti\u015fim a\u011f\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor. Castells’in referans g\u00f6sterdi\u011fi, Hussain ve Howard’\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, internet ileti\u015fim teknolojilerinin kullan\u0131lmas\u0131 ve yay\u0131lmas\u0131n\u0131n<\/p>\n