{"id":8328,"date":"2014-02-04T11:53:29","date_gmt":"2014-02-04T09:53:29","guid":{"rendered":"http:\/\/politeknik.org.tr\/\/?p=8328"},"modified":"2019-01-28T20:41:00","modified_gmt":"2019-01-28T17:41:00","slug":"25-soruda-mevcut-internet-yasasi-ve-getirilmek-istenen-yeni-duzen-dogan-akin-t24","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/25-soruda-mevcut-internet-yasasi-ve-getirilmek-istenen-yeni-duzen-dogan-akin-t24\/","title":{"rendered":"25 soruda mevcut internet yasas\u0131 ve getirilmek istenen yeni d\u00fczen \u2013 Do\u011fan Ak\u0131n (T24)"},"content":{"rendered":"

1- T\u00fcrkiye\u2019de internet kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin temel veriler neler?<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye \u0130statistik Kurumu\u2019nun (T\u00dc\u0130K) verilerine g\u00f6re, \u00fclkede internete eri\u015fim imk\u00e2n\u0131 bulunan hanelerin oran\u0131 y\u00fczde 49.1. Yani her iki evden birinde internete eri\u015fim var. Yine T\u00dc\u0130K saptamalar\u0131, 16-74 ya\u015f aras\u0131ndaki n\u00fcfusun y\u00fczde 49\u2032unun internet kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131, her d\u00f6rt kullan\u0131c\u0131dan \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn de internette \u201chaber, gazete veya dergi\u201d okudu\u011funu g\u00f6steriyor. 2013 y\u0131l\u0131na ait bu oranlar, her y\u0131l art\u0131\u015f y\u00f6n\u00fcnde de\u011fi\u015fim g\u00f6steriyor.<\/p>\n

2- \u0130nternetle ilgili olarak TBMM Genel Kurulu g\u00fcndemindeki yasa teklifi neden tart\u0131\u015fma yaratt\u0131?<\/strong><\/p>\n

\u00d6ncelikle teklifin yasala\u015fma s\u00fcrecinde benimsenen y\u00f6ntemden dolay\u0131. Yakla\u015f\u0131k 40 milyon insan\u0131n hayat\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olmu\u015f internetle ilgili son derece \u00f6nemli h\u00fck\u00fcmler i\u00e7eren bir yasa teklifi i\u00e7in internet yay\u0131nc\u0131lar\u0131n\u0131n, haber sitelerinin, bili\u015fim ve ceza hukuk\u00e7ular\u0131n\u0131n, bu konuda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00f6nemli sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin al\u0131nmas\u0131 beklenirdi.<\/p>\n

3- Al\u0131nmad\u0131 m\u0131?<\/strong><\/p>\n

Hay\u0131r. \u00d6rne\u011fin; T24\u2032\u00fcn de temsil edildi\u011fi \u0130nternet Medyas\u0131 Derne\u011fi\u2019nden, habercilikle ilgili son derece kritik h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermesine kar\u015f\u0131n herhangi bir g\u00f6r\u00fc\u015f sorulmad\u0131.<\/p>\n

4- Peki konu parlamentoda ba\u011f\u0131ms\u0131z bir yasa teklifi olarak m\u0131 g\u00fcndeme getirildi?<\/strong><\/p>\n

Hay\u0131r, bu da yap\u0131lmad\u0131. Toplumun b\u00fct\u00fcn kesimlerini, n\u00fcfusun yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 ilgilendiren internet d\u00fczenlemeleri, milletvekillerince ba\u011f\u0131ms\u0131z bir yasa teklifi veya h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir yasa tasar\u0131s\u0131 olarak g\u00fcndeme getirilmedi. AKP milletvekillerinin yasa teklifi, yakla\u015f\u0131k 130 madde i\u00e7eren bir \u201ctorba kanun\u201dun i\u00e7ine itildi.<\/p>\n

5- Torba kanun ne demek?<\/strong><\/p>\n

Birbiriyle ilgisiz onlarca konu ve onlarca kanunda de\u011fi\u015fiklik yapan tek bir kanuna \u201ctorba kanun\u201d deniyor ki, bu metinler genelde \u201ctorba\u201d hacmini a\u015farak \u201c\u00e7uval\u201da d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. \u0130nternet d\u00fczenlemesinin de i\u00e7ine yerle\u015ftirildi\u011fi son torba kanunun resmi ad\u0131, internet ve i\u00e7erdi\u011fi onlarca konuyla ilgili olarak tek bir ipucu bile vermiyor. 36 kanun ve 7 kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnamede de\u011fi\u015fiklik \u00f6ng\u00f6ren TBMM Genel Kurulu\u2019ndaki metin,\u00a0 \u201cAile ve Sosyal Politikalar Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n Te\u015fkilat ve G\u00f6revleri Hakk\u0131nda Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararname ile Baz\u0131 Kanun ve Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamelerde De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun Tasar\u0131s\u0131\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

6- Yani, internet d\u00fczenlemesi Bakanlar Kurulu\u2019nun bu torba kanun tasar\u0131s\u0131 i\u00e7inde mi TBMM\u2019ye sevk edildi?<\/strong><\/p>\n

Hay\u0131r! \u201cTasar\u0131\u201d TBMM\u2019ye sevk edildikten sonra AKP milletvekillerinin \u201c\u0130nternet Ortam\u0131nda Yap\u0131lan Yay\u0131nlar\u0131n D\u00fczenlenmesi ve Bu Yay\u0131nlar Yoluyla \u0130\u015flenen Su\u00e7larla M\u00fccadele Edilmesi Hakk\u0131nda Kanunda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Teklif\u201di torba tasar\u0131ya monte edildi. H\u00fck\u00fcmetin TBMM\u2019ye 102 madde olarak sevk etti\u011fi torba kanun tasar\u0131s\u0131, Plan ve B\u00fct\u00e7e Komisyonu\u2019nda yap\u0131lan eklerle daha da b\u00fcy\u00fcd\u00fc ve 130 maddeye yakla\u015ft\u0131.<\/p>\n

7- \u0130nternet d\u00fczenlemeleri bug\u00fcne kadar hangi kanunla yap\u0131l\u0131yordu?<\/strong><\/p>\n

Bu konudaki temel d\u00fczenleme, TBMM\u2019de 4 May\u0131s 2007\u2032de kabul edilen, 23 May\u0131s 2007\u2019de Resmi Gazete\u2019de yay\u0131mlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren ve tam ad\u0131 \u201c\u0130nternet Ortam\u0131nda Yap\u0131lan Yay\u0131nlar\u0131n D\u00fczenlenmesi ve Bu Yay\u0131nlar Yoluyla \u0130\u015flenen Su\u00e7larla M\u00fccadele Edilmesi Hakk\u0131nda Kanun\u201d olan 5651 say\u0131l\u0131 yasada bulunuyor.<\/p>\n

8- Tart\u0131\u015fma yaratan internet sitelerine eri\u015fim sadece bu yasaya dayanarak m\u0131\u00a0engelleniyor?<\/strong><\/p>\n

Temel d\u00fczenleme 5651 say\u0131l\u0131 yasa. Ancak Bilgi Teknolojileri \u0130leti\u015fim Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan (BTK) ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z listeye g\u00f6re, 5651 say\u0131l\u0131 temel yasa d\u0131\u015f\u0131nda devlete eri\u015fim engelleme imk\u00e2n\u0131 veren 8 yasa ile 1 KHK daha var. Bu yasalar\u0131n adlar\u0131 ve ilgili maddelerinin numaralar\u0131 \u015f\u00f6yle:<\/p>\n

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu\u2019nun Ek-4 \u00fcnc\u00fc maddesi; T\u00fct\u00fcn Ve Alkol Piyasas\u0131 D\u00fczenleme Kurumu Te\u015fkilat ve G\u00f6revleri Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 8. maddesinin be\u015finci f\u0131kras\u0131n\u0131n (k) bendi; T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nun haks\u0131z rekabete ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri (eski kanunda 56 ve 58., yeni kanunda\u00a0 54, 55 ve 56. maddeler); Ter\u00f6rle M\u00fccadele Kanunu\u2019nun 6. maddesinin 4. f\u0131kras\u0131; T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun 24 ve 25. maddeleri; Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanunu\u2019nun 101. maddesi; Futbol ve Di\u011fer Spor M\u00fcsabakalar\u0131nda Bahis Ve \u015eans Oyunlar\u0131 D\u00fczenlenmesi Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 5. maddesi; Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kurulu\u015f Ve G\u00f6revleri Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 6. maddesi; Markalar\u0131n Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararname\u2019nin 9, 76 ve 77. maddeleri.<\/p>\n

9- Temel d\u00fczenleme olan 5651 say\u0131l\u0131 yasa hangi noktalarda ele\u015ftiriliyordu?<\/strong><\/p>\n

Temelde iki nedenle ele\u015ftirildi. Birinci ele\u015ftiri nedeni, internet sitelerine eri\u015fimin hangi durumlarda engellenece\u011fini d\u00fczenleyen \u201ckatolog su\u00e7lar\u201d\u0131n kapsam\u0131 oldu. ikinci neden de; baz\u0131 h\u00e2llerde idareye, yarg\u0131 karar\u0131na gerek duymadan eri\u015fimi engelleme imk\u00e2n\u0131 sa\u011flayan d\u00fczenlemeydi.<\/p>\n

10- Katolog su\u00e7lar ne, nas\u0131l bir kapsam\u0131 bulunuyor?<\/strong><\/p>\n

Katalog su\u00e7lar, 5651 say\u0131l\u0131 yasada internet sitelerine eri\u015fimin engellenmesine dayanak olarak g\u00f6sterilen \u201csu\u00e7 listesi\u201dni ifade ediyor. Bu listede say\u0131lan \u201csu\u00e7\u201dlar\u0131n i\u015flendi\u011fine kanaat getirilmesi durumunda idare ya da yarg\u0131 internet sitesine eri\u015fimi derhal engelleyebiliyor.<\/p>\n

Katalog su\u00e7lar yasan\u0131n 8. maddesinde say\u0131l\u0131yor. \u201cEri\u015fimin engellenmesi karar\u0131 ve yerine getirilmesi\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bu maddede katalog su\u00e7 olarak say\u0131lan 8 fiilin 7\u2019si T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019ndan aynen bu maddeye nakledilen fiiller. Bunlar; 1- \u0130ntihara y\u00f6nlendirme, 2- \u00e7ocuklar\u0131n cinsel istismar\u0131, 3- uyu\u015fturucu ve uyar\u0131c\u0131 madde kullan\u0131m\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rma, 4- sa\u011fl\u0131k i\u00e7in tehlikeli madde temini, 5- m\u00fcstehcenlik, 6- fuhu\u015f 7- kumar oynanmas\u0131 i\u00e7in yer ve imk\u00e2n sa\u011flama.<\/p>\n

TCK\u2019da yer alan bu fiiller d\u0131\u015f\u0131nda Atat\u00fcrk Aleyhinde \u0130\u015flenen Su\u00e7lar Hakk\u0131nda Kanun\u2019da yer alan su\u00e7lar da 8. maddede \u201ckatalog su\u00e7lar\u201d aras\u0131nda say\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Katalog su\u00e7lara ili\u015fkin takibi BTK\u2019ya ba\u011fl\u0131 Telekom\u00fcnikasyon \u0130leti\u015fim Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 (T\u0130B) yap\u0131yor. Ancak katalog su\u00e7lar d\u0131\u015f\u0131nda kalan yay\u0131nlara ili\u015fkin ba\u015fvuru, ihbar ve \u015fik\u00e2yetlere ilgili mahkemeler bak\u0131yor. \u00d6rne\u011fin \u201chakaret\u201d su\u00e7una ili\u015fkin bir ba\u015fvuru ile T\u0130B de\u011fil, mahkemeler ilgileniyor. Bu nedenle bazen bir mahkemenin kapatma karar\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 bir siteden BTK veya T\u0130B\u2019in haberi olmayabiliyor.<\/p>\n

BTK yetkililerinin verdi\u011fi bilgiye g\u00f6re, baz\u0131 mahkemelerin ald\u0131\u011f\u0131 kararlar aras\u0131nda \u201cYoutube\u2019un eri\u015fiminin b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada engellenmesi\u201d gibi, internetin do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131 h\u00fck\u00fcmler de bulunuyor.<\/p>\n

11- Mevcut yasaya g\u00f6re, idare hangi durumlarda do\u011frudan eri\u015fimi engelleyebiliyor?<\/strong><\/p>\n

Yay\u0131n\u0131n yurtd\u0131\u015f\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 durumunda idare, yani T\u0130B, katolog su\u00e7larda say\u0131lan b\u00fct\u00fcn durumlarda yay\u0131n\u0131 do\u011frudan durdurabiliyor. Ancak yay\u0131n yurti\u00e7inden yap\u0131lsa da e\u011fer \u201cm\u00fcstehcenlik\u201d ve \u201c\u00e7ocuklar\u0131n cinsel istismar\u0131\u201dna dair bir tespit varsa idare yine do\u011frudan eri\u015fimi engelleyebiliyor.<\/p>\n

12- Bug\u00fcne kadar tart\u0131\u015fma nerede odakland\u0131?<\/strong><\/p>\n

\u201cM\u00fcstehcenlik\u201d tespitiyle eri\u015fimin engellenmesinde. Zira, yarg\u0131n\u0131n bile standart i\u00e7tihad geli\u015ftiremedi\u011fi (Yarg\u0131tay\u2019\u0131n bu konuda birbiriyle \u00e7eli\u015fen kararlar\u0131 var) tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konuda idareye takdir yetkisi tan\u0131nmas\u0131 sorunlu sonu\u00e7lar do\u011furdu, do\u011furuyor. Kimine g\u00f6re estetik bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ba\u015fkas\u0131na g\u00f6re erotik, m\u00fcstehcen veya pornografik bulunabiliyor. \u0130nternette bedelsiz \u201caile\u201d ve \u201c\u00e7ocuk\u201d filtreleri bulunmas\u0131na ra\u011fmen tan\u0131m\u0131 \u00e7ok tart\u0131\u015fmal\u0131 olan m\u00fcstehcenli\u011fe \u201cnerede g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse g\u00f6r\u00fcls\u00fcn yok edilmesi gereken bir tehdit\u201d olarak yakla\u015f\u0131lmas\u0131 ve eri\u015fimi engellerken yarg\u0131 karar\u0131 aranmamas\u0131 ciddi sorunlar yarat\u0131yor.<\/p>\n

13- Mevcut yasan\u0131n uygulanmas\u0131ndan \u00e7\u0131kan sorunlar T\u00fcrkiye i\u00e7in nas\u0131l bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc do\u011furuyor?<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye internette giderek \u201cyasak\u00e7\u0131\u201d e\u011filimleriyle \u00f6ne \u00e7\u0131kan bir \u00fclke olarak de\u011ferlendiriliyor. \u015eu de\u011ferlendirmeler, Avrupa Birli\u011fi\u2019nin Ekim 2013\u2032te a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 son T\u00fcrkiye \u0130lerleme Raporu\u2019ndan:<\/p>\n

\u201cKamu g\u00f6revlilerinin bas\u0131n \u00fczerindeki bask\u0131s\u0131n\u0131n devam etmesi, yayg\u0131n\u00a0<\/em>oto sans\u00fcr, ele\u015ftirel gazetecilerin i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lmalar\u0131, internet sitelerinin s\u0131k s\u0131k yasaklanmas\u0131 ve ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn uygulamada g\u00f6rsel i\u015fitsel alandaki d\u00fczenleyici makam taraf\u0131ndan\u00a0 ve yarg\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131 nedeniyle engellenmesi d\u00e2hil olmak \u00fczere, sorunlar devam etmektedir.\u201d<\/em>\u00a0(Sayfa 13)<\/p>\n

\u201c\u0130nternet sitelerinin orant\u0131s\u0131z kapsam ve s\u00fcreyle yasaklanmas\u0131 devam etmi\u015ftir. Telekom\u00fcnikasyon \u0130leti\u015fim Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 (T\u0130B), yasaklanan internet siteleri ile ilgili olarak, May\u0131s 2009\u2019dan bu yana bir istatistik yay\u0131mlamam\u0131\u015ft\u0131r. Yasaklanan internet sitelerini takip eden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir internet sitesinin Eyl\u00fcl (2013) ay\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re, T\u00fcrkiye\u2019de 32 binden fazla internet sitesine\u00a0 eri\u015fim \u00a0sa\u011flanamamaktad\u0131r.\u201d<\/em>\u00a0(Sayfa 53)<\/p>\n

\u201c\u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131rlayan ve vatanda\u015flar\u0131n bilgi edinme hakk\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayan, \u0130nternet\u00a0 Ortam\u0131nda Yap\u0131lan Yay\u0131nlar\u0131n D\u00fczenlenmesi ve Bu Yay\u0131nlar Yoluyla \u0130\u015flenen Su\u00e7larla M\u00fccadele\u00a0 Edilmesi Hakk\u0131nda Kanun\u2019un Avrupa standartlar\u0131na uygun olarak revize edilmesi\u00a0 gerekmektedir.\u201d<\/em>\u00a0( Sayfa 53)<\/p>\n

\u201c\u0130nternet kullan\u0131m\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen kanun, siyasi ve ahlaki olarak uygunsuz bulunan\u00a0<\/em>baz\u0131 LGBTI ve di\u011fer baz\u0131 internet sitelerine kar\u015f\u0131 kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6revi yapt\u0131rmamak i\u00e7in bir\u00a0 memura kar\u015f\u0131 direnmeye ili\u015fkin Ceza Kanunu h\u00fckm\u00fc, taciz su\u00e7lamalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak amac\u0131yla s\u0131k s\u0131k kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/em>\u00a0(Sayfa 60)<\/p>\n

14- Mevcut yasa ve uygulamalar AB\u2019nin T\u00fcrkiye \u0130lerleme Raporu\u2019nda bu kadar ele\u015ftirilirken, TBMM g\u00fcndemindeki torba kanun i\u00e7inde daha da ileri s\u0131n\u0131rlamalar m\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor?<\/strong><\/p>\n

Tek kelimeyle evet. Mevcut yasada yap\u0131lmak istenen de\u011fi\u015fiklik konusunda iki temel sorun var. Birincisi; yarg\u0131 karar\u0131na ihtiya\u00e7 duymadan idareye do\u011frudan tan\u0131nan eri\u015fim engelleme yetkisini alabildi\u011fine art\u0131racak h\u00fck\u00fcmler \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u0130kincisi; internet kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn trafik bilgilerinin, istendi\u011fi anda idareye, yani T\u0130B\u2019e teslim edilmesi h\u00fckme ba\u011flan\u0131yor.<\/p>\n

15- \u0130dareye tan\u0131nan do\u011frudan eri\u015fimi engelleme yetkisi nas\u0131l art\u0131r\u0131l\u0131yor?<\/strong><\/p>\n

Mevcut yasan\u0131n 9. maddesine yap\u0131lan bir ekle, bug\u00fcne kadar sadece \u201cm\u00fcstehcenlik\u201d ve \u201c\u00e7ocuklar\u0131n cinsel istismar\u0131\u201d ile bir \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u0131n\u0131rl\u0131 tutulan idarenin do\u011frudan eri\u015fim engelleme yetkisi son derece esnek ve tart\u0131\u015fmal\u0131 kavramlarla alabildi\u011fine geni\u015fletiliyor. Mevcut yasan\u0131n 9. maddesine\u00a0\u201c\u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011finin veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 sebeplerine ba\u011fl\u0131 olarak gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde eri\u015fimin engellenmesi do\u011frudan ba\u015fkanl\u0131k taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r\u201d<\/em>\u00a0h\u00fckm\u00fc eklenmek isteniyor.<\/p>\n

\u201c\u00d6zel hayat\u201d gibi, habercilikte herkes i\u00e7in de\u011fi\u015fik s\u0131n\u0131rlar\u0131 bulunan, yarg\u0131n\u0131n bile y\u0131llard\u0131r standart \u00f6l\u00e7\u00fctler geli\u015ftirmekte zorland\u0131\u011f\u0131 bir kavram, yeni d\u00fczenlemeyle T\u0130B ve T\u0130B Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n bir internet sitesindeki haberin veya g\u00f6rsel malzemenin do\u011frudan yay\u0131nda kald\u0131r\u0131lmas\u0131na gerek\u00e7e yap\u0131lmak isteniyor. B\u00f6ylece, \u00f6rne\u011fin yolsuzluk iddias\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir soru\u015fturmada h\u00fck\u00fcmet \u00fcyesi olan babas\u0131yla konu\u015fan bir o\u011fulun mahkeme karar\u0131yla dinlenen telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesine ili\u015fkin haberlerin, yarg\u0131 karar\u0131 olmadan, h\u00fck\u00fcmetin atad\u0131\u011f\u0131 b\u00fcrokratlarca yay\u0131ndan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yolu a\u00e7\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

16- Bu d\u00fczenleme, 2011 se\u00e7imleri \u00f6ncesinde \u00f6rneklerini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gizli \u00e7ekilmi\u015f \u00f6zel hayat g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin, seks kasetlerinin yay\u0131n\u0131n\u0131 derhal \u00f6nleme amac\u0131na y\u00f6nelik olamaz m\u0131?<\/strong><\/p>\n

\u0130ki nedenle olamaz. Birincisi; mevcut yasada idarenin zaten \u201cm\u00fcstehcen\u201d olarak de\u011ferlendirece\u011fi yay\u0131nlar\u0131 derhal ve do\u011frudan durdurma yetkisi var. Bu noktada, mevcut yasada da yarg\u0131 karar\u0131 aranm\u0131yor ki, bu durumun da sorunlu oldu\u011funu yukarda vurgulad\u0131k. Kald\u0131 ki, Ba\u015fbakan\u00a0Tayyip Erdo\u011fan<\/strong>, s\u00f6z konusu seks kasetlerinin yay\u0131n\u0131 \u00fczerine, \u201cOras\u0131 onlar\u0131n \u00f6zel hayatlar\u0131 de\u011fil, oras\u0131 onlar\u0131n yatak odalar\u0131 de\u011fil\u201d diyebilmi\u015f ve \u201c\u00f6zel hayat\u0131\u201d sadece yatak odas\u0131na ba\u011flayabilmi\u015fti.<\/p>\n

17- \u0130kinci neden ne?<\/strong><\/p>\n

Mevcut yasaya, yarg\u0131 karar\u0131na ihtiya\u00e7 duymadan T\u0130B\u2019in do\u011frudan eri\u015fim engelleme yapmas\u0131 i\u00e7in eklenmek istenen h\u00fck\u00fcm sadece \u201c\u00f6zel hayat\u201d demiyor. S\u0131n\u0131rlar\u0131 son derece tart\u0131\u015fmal\u0131 olan bu kavram\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u201cba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 sebeplerine ba\u011fl\u0131 olarak\u201d da T\u0130B\u2019in do\u011frudan eri\u015fim engellemesi yapmas\u0131na imk\u00e2n sa\u011fl\u0131yor. Yani h\u00fck\u00fcmetin atad\u0131\u011f\u0131 bir b\u00fcrokrat, \u201cba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini korumak\u201d gibi hi\u00e7bir s\u0131n\u0131r\u0131 bulunmayan u\u00e7suz bucaks\u0131z bir alanda istedi\u011fi haberi ve g\u00f6rsel malzemeyi, \u00fcstelik yay\u0131n\u0131 yapan internet sitesinden de habersiz olarak do\u011frudan yay\u0131ndan kald\u0131rabilecek.<\/p>\n

18- Buna kar\u015f\u0131 yarg\u0131da itiraz m\u00fcmk\u00fcn olacak m\u0131?<\/strong><\/p>\n

Evet. Ancak burada sorun, yeni d\u00fczenlemenin \u201cyasaklamay\u0131\u201d s\u00fcrecin ba\u015f\u0131nda temel hareket noktas\u0131 olarak g\u00f6rmesi, yarg\u0131y\u0131 i\u00e7erik engelleme a\u015famas\u0131nda devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmas\u0131. Yasaklamay\u0131 temel hareket noktas\u0131 olarak g\u00f6ren anlay\u0131\u015f, mevcut yasaya eklenmek istenen di\u011fer d\u00fczenlemelerde de bulunuyor.<\/p>\n

19- T\u0130B\u2019e do\u011frudan tan\u0131nan yetki d\u0131\u015f\u0131nda da yarg\u0131 karar\u0131 olmadan yasaklama m\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor?<\/strong><\/p>\n

Evet. Yine mevcut 9. maddeye yap\u0131lmak istenen ba\u015fka bir ekle, idarenin do\u011frudan engellemedi\u011fi bir i\u00e7erikte\u00a0\u201c\u00f6zel hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011finin ihlal edildi\u011fini iddia eden ki\u015filer\u201d<\/em>\u00a0ba\u015fkanl\u0131\u011fa do\u011frudan ba\u015fvurarak eri\u015fimin engellenmesini isteyebilecekler. T\u0130B, yani idare, burada sadece ba\u015fvuru sahibinin \u201chakk\u0131n ihlaline neden oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen ilgili yay\u0131ndaki haberin-i\u00e7eri\u011fin adresini (URL), hangi a\u00e7\u0131lardan hakk\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamay\u0131 ve kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgileri\u201d eksiksiz vermesine bakacak. Eksik yoksa T\u0130B, \u201cbu talebi uygulanmak \u00fczere derhal (yeni kurulacak) eri\u015fim sa\u011flay\u0131c\u0131lar birli\u011fine bildirecek ve eri\u015fim sa\u011flay\u0131c\u0131lar bu tedbir talebini en ge\u00e7 d\u00f6rt saat i\u00e7inde yerine getirecek.\u201d<\/p>\n

B\u00f6ylece, \u00f6rne\u011fin bir haberde \u201c\u00f6zel hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011finin ihlal edildi\u011fini\u201d \u00f6ne s\u00fcrecek olanlar sadece T\u0130B\u2019e ba\u015fvurarak s\u00f6z konusu haberi yay\u0131ndan kald\u0131rtabilecekler. Dikkat ederseniz, bu d\u00fczenlemede de bir yarg\u0131 denetimi-karar\u0131 aranm\u0131yor, i\u00e7erik sa\u011flay\u0131c\u0131dan, \u00f6rne\u011fin haber sitesinden savunma-g\u00f6r\u00fc\u015f istenmiyor. B\u00f6ylece, ilgili haber sitesinin kendi i\u00e7eri\u011finden \u00e7\u0131kar\u0131lan haberden ancak \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131ktan sonra haberdar olabilece\u011fi bir d\u00fczen \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

Bu h\u00fck\u00fcmde yarg\u0131 karar\u0131, ancak bu yasaklamadan sonra devreye sokuluyor ve ba\u015fvuru sahibinin 24 saat i\u00e7inde sulh ceza h\u00e2kimine ba\u015fvurarak karar \u00e7\u0131kartmas\u0131, aksi halde i\u00e7eri\u011fe konan tedbir karar\u0131n\u0131n kendili\u011finden kalkmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Teklif, bu ba\u015fvurularda h\u00e2kimin de en ge\u00e7 48 saat i\u00e7inde karar almas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n

20- \u0130\u00e7erik sa\u011flay\u0131c\u0131y\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakan ba\u015fka bir d\u00fczenleme \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor mu?<\/strong><\/p>\n

Evet. Yine mevcut yasan\u0131n 9. maddesinde yap\u0131lmak istenen de\u011fi\u015fikli\u011fe g\u00f6re, \u201cki\u015filik haklar\u0131n\u0131n ihl\u00e2l edildi\u011fini iddia edenler, i\u00e7erik sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131na, buna ula\u015famamas\u0131 halinde yer sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131na ba\u015fvurarak uyar\u0131 y\u00f6ntemi ile i\u00e7eri\u011fin yay\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 isteyebilecek\u201d ki, benzer bir d\u00fczenleme i\u00e7erik sa\u011flay\u0131c\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmak \u00fczere bug\u00fcn de var. Teklifte, bu talebin i\u00e7erik ve\/veya eri\u015fim sa\u011flay\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan en ge\u00e7 24 saat i\u00e7inde cevaplanmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

Ancak ba\u015fvurunun yarg\u0131ya yap\u0131lmas\u0131 durumunda, sulh ceza h\u00e2kimi i\u00e7erik sa\u011flay\u0131c\u0131dan savunma-g\u00f6r\u00fc\u015f almadan ilgili i\u00e7eri\u011fin kald\u0131r\u0131lmas\u0131na, bu tedbiri yeterli g\u00f6rmemesi durumunda b\u00fct\u00fcn sitenin kapat\u0131lmas\u0131na karar verebilecek.<\/p>\n

21- Yeni d\u00fczenlemede tart\u0131\u015fma yaratan \u201ctrafik bilgileri\u201dnin payla\u015f\u0131m\u0131 ne anlama geliyor?<\/strong><\/p>\n

Trafik bilgisi, internet kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n hangi siteleri, o sitelerde hangi sayfalar\u0131 ne kadar s\u00fcreyle takip ettiklerini, kimlerle temasta olduklar\u0131n\u0131 i\u00e7eriyor. Mevcut yasada, eri\u015fim sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n (\u00f6rne\u011fin TTNET, Superonline vs.) bu bilgileri alt\u0131 aydan az, iki y\u0131ldan fazla olmamak \u00fczere saklamas\u0131 ve gizlili\u011fini muhafaza etmeleri \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

Yeni d\u00fczenleme ile bu konuda iki kritik de\u011fi\u015fiklik \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Birincisi; trafik bilgilerini saklama s\u00fcresi uzat\u0131larak alt s\u0131n\u0131r bir y\u0131la \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. \u0130kincisi de, mevcut yasada olmayan bir \u015fekilde, \u201cba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n (T\u0130B\u2019in) talep etti\u011fi bilgileri talep edilen \u015fekilde ba\u015fkanl\u0131\u011fa teslim etmek\u201d y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc getiriliyor. B\u00f6ylece idare, yine yarg\u0131 karar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, internet kullanan herkesin hangi siteleri, sayfalar\u0131 ziyaret etti\u011fine, bu sayfalarda ne kadar kald\u0131klar\u0131na, kimlerle temasta olduklar\u0131na ili\u015fkin b\u00fct\u00fcn bilgileri istedi\u011fi anda alabilecek. Mevcut yasada bu durum, sadece \u201cfaaliyetine son verecek i\u00e7erik sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u201d i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n

22- Yeni d\u00fczenlemeyle getirilmek istenen eri\u015fim sa\u011flay\u0131c\u0131lar birli\u011fi ne yapacak?<\/strong><\/p>\n

Eri\u015fim sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n tek \u00e7at\u0131 alt\u0131nda toplanmas\u0131 ve yay\u0131ndan \u00e7\u0131karma, yay\u0131n durdurma gibi mahkeme veya idare kararlar\u0131n\u0131n art\u0131k bu birlik\u00e7e yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. B\u00f6ylece idare art\u0131k siteleri bizzat eri\u015fime engellemek gibi icrai bir s\u00fcre\u00e7ten ayr\u0131larak, daha \u00e7ok karar verici ve\/veya tebli\u011f edici bir pozisyona \u00e7ekilecek. Eri\u015fim ve yer sa\u011flay\u0131c\u0131lar, tebli\u011f edilen siteler i\u00e7in art\u0131k mevcut yasadaki \u00f6l\u00e7\u00fct olan \u201cteknik imk\u00e2nlar elverdi\u011fince\u201d de\u011fil, her durumda 4 saat i\u00e7inde eri\u015fim engellemekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olacaklar, aksi halde yapt\u0131r\u0131mla kar\u015f\u0131la\u015facaklar. Eri\u015fim sa\u011flay\u0131c\u0131lar, eri\u015fimi engellenen sitelere, DNS ayarlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, \u201calternatif eri\u015fim yollar\u0131n\u0131 engellemekle\u201d de y\u00fck\u00fcml\u00fc olacaklar. Eri\u015fim\/yer sa\u011flay\u0131c\u0131lar i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck ve yapt\u0131r\u0131mlar\u0131, \u201cceza hukukunda sorumlulu\u011fun \u015fahsi oldu\u011fu\u201d ilkesine ayk\u0131r\u0131 bulan hukuk\u00e7ular var.<\/p>\n

Eri\u015fim sa\u011flama hizmeti i\u00e7in birli\u011fe \u00fcye olmak ko\u015ful haline getirilecek. Birli\u011fin t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc de, Bilgi Teknolojileri \u0130leti\u015fim Kurumu\u2019un (BTK) onay\u0131na tabi olacak.<\/p>\n

23- Peki yeni d\u00fczenlemede hi\u00e7 olumlu bir de\u011fi\u015fiklik \u00a0yok mu?<\/strong><\/p>\n

Var. T\u00fcrkiye\u2019de Youtube\u2019un bile yasaklanmas\u0131na neden olan siteleri tamamen kapatma uygulamas\u0131, yeni d\u00fczenleme ile istisna haline getiriliyor. Yeni d\u00fczenleme, internet sitelerinde sadece ihtilaf konusu olan i\u00e7eri\u011fin, \u00f6rne\u011fin o site i\u00e7inde adresi verilen (URL) haberin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 esas al\u0131yor. Ancak ister yarg\u0131, ister idare taraf\u0131ndan i\u00e7erik \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na karar verilsin, bu s\u00fcre\u00e7te i\u00e7eri\u011fi sa\u011flayanlara, \u00f6rne\u011fin haber sitelerine yer vermiyor, ihtilaf\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesinde onlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerinin-savunmalar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fcyor. Siteler, genellikle ancak i\u00e7eriklerinin engellendi\u011fini \u00f6\u011frendikten sonra yarg\u0131ya itiraz a\u015famas\u0131nda s\u00fcrece dahil olabiliyor.<\/p>\n

Yeni d\u00fczenleme, \u201ci\u00e7eri\u011fin engellenmesinin hak ihlalini engellemedi\u011fi zorunlu durumlarda\u201d sitelerin tamamen de eri\u015fime kapat\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n

24- Peki internette \u00f6zel hayat ve ki\u015filik haklar\u0131n\u0131n yayg\u0131n ihlali de bir ger\u00e7ek de\u011fil mi?<\/strong><\/p>\n

Evet, bu da bir ger\u00e7ek. Ancak getirilmek istenen d\u00fczene ili\u015fkin sorun, haklar\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrenlerin ba\u015fvurular\u0131 \u00fczerine yap\u0131lacak denetim de\u011fil. Bu denetimin yarg\u0131 yerine idare taraf\u0131ndan da yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi ve idarenin yetki alan\u0131n\u0131n, bir hukuk devletinde kabul edilemeyecek kavramlar ve \u00f6l\u00e7\u00fclerle alabildi\u011fine geni\u015fletilmesi. Yeni d\u00fczenlemeyle h\u00fck\u00fcmetlerin atad\u0131\u011f\u0131 b\u00fcrokratlar h\u00fck\u00fcmetlerin talimatlar\u0131, istekleri, ihtiya\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda haber alma hakk\u0131 ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00e7ok geni\u015f bir alanda\u00a0 k\u0131s\u0131tlayabilecek duruma getiriliyor.<\/p>\n

Di\u011fer yandan, yeni d\u00fczenleme ile g\u00f6revle ilgili su\u00e7lardan dolay\u0131 T\u0130B Ba\u015fkan\u0131 hakk\u0131nda soru\u015fturma ba\u015flatmak bakan\u0131n, T\u0130B \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 hakk\u0131nda soru\u015fturma ba\u015flatmak da T\u0130B Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n iznine ba\u011flanarak, yeni bir dokunulmazl\u0131k alan\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

25- D\u00fczenleme bu haliyle yasala\u015f\u0131rsa Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k do\u011facak m\u0131?<\/strong><\/p>\n

Bu haliyle yasala\u015f\u0131rsa d\u00fczenlemenin Anayasa Mahkemesi\u2019ne g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi y\u00fcksek bir olas\u0131l\u0131k. Zira bas\u0131n\u0131n sans\u00fcr edilemeyece\u011finden yarg\u0131 yetkisine uzanan bir dizi alanda tart\u0131\u015fmal\u0131 bir d\u00fczenleme kar\u015f\u0131s\u0131nday\u0131z.<\/p>\n

Di\u011fer yandan Anayasa\u2019n\u0131n 90. maddesi, \u201ctemel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere ili\u015fkin milletleraras\u0131 andla\u015fmalarla kanunlar\u0131n ayn\u0131 konuda farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermesi nedeniyle \u00e7\u0131kabilecek uyu\u015fmazl\u0131klarda milletleraras\u0131 andla\u015fma h\u00fck\u00fcmleri esas al\u0131n\u0131r\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fc i\u00e7eriyor. Mevcut yasan\u0131n bile A\u0130HM\u2019de T\u00fcrkiye\u2019nin mahk\u00fbm edilmesine neden oldu\u011funu unutmamak gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla yasan\u0131n uygulanmas\u0131nda, y\u00fcksek bir ihtimal olmamakla birlikte, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ni esas alacak h\u00e2kimler de \u00e7\u0131kabilir. Ancak, \u00e7ok i\u015fletilmese de yarg\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir \u00f6l\u00e7\u00fct olan Anayasa\u2019n\u0131n 90. maddesinin, internet i\u00e7eriklerine eri\u015fim engelleme yetkilerini kullan\u0131rken idareyi durdurmayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k.<\/p>\n

D\u00fczenleme bu \u015fekliyle yasala\u015f\u0131rsa, T\u00fcrkiye, internet alan\u0131nda Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi\u2019nden yeni cezalar\u0131n yoluna revan olacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"1- T\u00fcrkiye\u2019de internet kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin temel veriler neler? T\u00fcrkiye \u0130statistik Kurumu\u2019nun (T\u00dc\u0130K)…\n","protected":false},"author":3,"featured_media":40571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[],"class_list":{"0":"post-8328","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8328","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8328"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8328\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8328"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8328"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8328"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}