\u201cY\u0131k\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131 Kadir Topba\u015f ve Ba\u011fc\u0131lar Belediye Ba\u015fkan\u0131 Lokman \u00c7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131\u2019n\u0131n da aralar\u0131nda bulundu\u011fu protokol, davul zurna e\u015fli\u011finde folklor g\u00f6sterisine e\u015flik etti.\u201d<\/p>\n
Bu c\u00fcmle, \u0130stanbul Ba\u011fc\u0131lar Belediyesi\u2019nin kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda bu y\u0131l\u0131n Ocak ay\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131m \u2018t\u00f6reni\u2019nin yer ald\u0131\u011f\u0131 bir haberden. C\u00fcmleden de anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, belediye ba\u015fkanlar\u0131, arkada evler y\u0131k\u0131l\u0131rken, k\u0131rm\u0131z\u0131 kurdeleli, davullu zurnal\u0131 yap\u0131lan t\u00f6rende s\u0131rayla halay ba\u015f\u0131 oldu.<\/p>\n
Peki her \u015feyin t\u00f6renini yapmaya pek merakl\u0131 ba\u015fkanlar\u0131n co\u015fkuyla kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 bu kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projeleri nedir, ne de\u011fildir?<\/p>\n
Mimar M\u00fccella Yap\u0131c\u0131 anlatt\u0131. Yekten s\u00f6yleyelim: \u201cT\u00f6renine, davuluna, zurnas\u0131na aldanmay\u0131n. D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm dedikleri, ger\u00e7ekte kentlerin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc.\u201d B\u00f6yle diyor M\u00fccella Yap\u0131c\u0131. Devam\u0131nda ise, yolsuzluk operasyonlar\u0131, kent m\u00fccadelesi\u2026<\/p>\n
Ondan dinleyelim kentlerimizi de, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc de.<\/p>\n
Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u00e7in y\u0131k\u0131mlar yap\u0131l\u0131yor, hatta kimi zaman bu y\u0131k\u0131mlar t\u00f6renlerle yap\u0131l\u0131yor. Buradan insan\u0131n akl\u0131na \u201cKentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm herhalde iyi bir \u015fey\u201d diye geliyor. Sizce kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm iyi bir \u015fey mi?<\/strong><\/p>\n D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kavram\u0131n\u0131n kendisinde kavramsal bir problem var. Kapitalizmin neoliberal diye adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fda, krizlerine \u00e7are bulmak ya da daha h\u0131zl\u0131 ve k\u0131sa s\u00fcrede daha \u00e7ok sermaye birikimi yapmak i\u00e7in, ucuz i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn oldu\u011fu b\u00f6lgelere \u00e7ekildi. B\u00f6ylece eskinin kentlerinde ve buradaki baz\u0131 sanayi alanlar\u0131nda ciddi bo\u015falmalar oldu. YARI\u015eAN KENTLER<\/p>\n Nas\u0131l bir alg\u0131 ihlali oldu?<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye kapitalizmi de krizini kentsel mekan \u00fczerinden \u00e7\u00f6zme yolunu ke\u015ffetti ya da d\u00fcnya kapitalizmi taraf\u0131ndan bu yol \u00f6nerildi T\u00fcrkiye\u2019ye 2000 trendlerinde. Tam da bu s\u0131rada bize dediler ki; \u201cBir ka\u00e7 tane kentinizi k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte yar\u0131\u015ft\u0131racaks\u0131n\u0131z.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya ekonomisi yoksul ve az geli\u015fmi\u015f kentlerde, emlak yoluyla kendini yenileyebiliyor. \u0130stanbul, D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019n\u0131n da \u00f6nerisiyle T\u00fcrkiye\u2019nin k\u00fcresel kenti olma yolunda pazarland\u0131. \u0130stanbul bu i\u015fin ba\u015f\u0131nda. Biz daha ya\u015famad\u0131k \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc. Ama h\u0131zl\u0131 ya\u015fayaca\u011f\u0131z, evsizli\u011fi, i\u015fsizli\u011fi, \u00f6tekile\u015fmeyi, kent mekan\u0131n\u0131n e\u015fitsiz payla\u015fmay\u0131, sermayenin merkezi yeniden ele ge\u00e7irmesini\u2026<\/p>\n BU ANLAYI\u015eI DEFETMEYE \u0130HT\u0130YA\u00c7 VAR<\/p>\n Bu durumda \u0130stanbul i\u00e7in bir kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm laz\u0131m de\u011fil mi?\u00a0Kentin yoksul insanlar\u0131 yerinden ediliyor ve kentin \u00e7eperlerine s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Bahane nedir?<\/strong><\/p>\n Oradaki yap\u0131 stokunun dayan\u0131ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ya da g\u00fcvensizli\u011fi. Marmara depremiyle de \u00e7ok ciddi bir bahaneye kavu\u015ftular; afet. Van depremini de ikinci bir milat olarak \u00fczerine eklediler ve hemen ard\u0131ndan Afet Yasas\u0131 gibi antidemokratik yasalarla da b\u00fct\u00fcn bu s\u00fcreci h\u0131zland\u0131rd\u0131lar. D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm e\u011fer b\u00f6yle bir \u015feyse, \u0130stanbul\u2019un buna ihtiyac\u0131 yok. Bu rant ve ya\u011fma sermayesinin kent \u00fczerinden kendini yeniden \u00fcretmesidir. B\u00f6yle bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme asla. Aksine d\u00fcnyan\u0131n bu anlay\u0131\u015f\u0131 defetmeye ihtiyac\u0131 var.<\/p>\n Nas\u0131l bir durumda evet o halde?<\/strong><\/p>\n Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z yeri kendi iradenizle, kentin ya\u015fayanlar\u0131 olarak, eme\u011fin, do\u011fan\u0131n de\u011ferlerine ve insanlar\u0131n b\u00fct\u00fcn ger\u00e7ek ihtiya\u00e7lar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak yeniden tasarlamak ise bahsetti\u011finiz d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, o zaman evet, ihtiya\u00e7 var. Ama b\u00f6yle bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, bu iktidarlar yapamazlar.<\/p>\n Neden yapamaz? Yerel y\u00f6netim se\u00e7imleri de yakla\u015f\u0131yoruz bir yandan. Partilerin siyasi tercihleri, kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme bak\u0131\u015flar\u0131n da bir farkl\u0131l\u0131\u011fa yol a\u00e7\u0131yor mu?<\/strong><\/p>\n Bence fark etmiyor. Gelen sistem partilerinin bu konuda ciddi ayr\u0131mlar\u0131 yok. Farkl\u0131 programlar\u0131 yok. Sadece projeleri farkl\u0131. Mesela projecilik. Proje dedi\u011fimiz anl\u0131k planlard\u0131r.<\/p>\n Asl\u0131nda do\u011fru olan demokratik bir planlamac\u0131l\u0131kt\u0131r. Gelece\u011fi planlayarak hareket etmektir. Bunlar, i\u00e7i bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f kat\u0131l\u0131m s\u00f6zc\u00fcklerini kullanarak planlama fikriyat\u0131ndan vazge\u00e7iyorlar. K\u0131sa vadeli, sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun bir kalk\u0131nma modelini uyguluyorlar.<\/p>\n Kent hakk\u0131 konusundaki \u00f6nermelerindeki farkl\u0131l\u0131klar, sadece birinin \u201cBen bu i\u015fi daha vicdanl\u0131 yapaca\u011f\u0131m\u201d demesinin \u00f6tesine gitmiyor.<\/p>\n \u2018E\u015e\u0130\u011eE GEL\u0130ND\u0130\u2019<\/p>\n Konut \u00fczerinden verilen bu sava\u015f nereye kadar gidebilir?<\/strong> \u015eimdi de TOK\u0130 gibi korkun\u00e7 bir mekanizma var. Herkesi bor\u00e7land\u0131r\u0131yor. Sistem sizi bor\u00e7land\u0131rarak kendine ba\u011fl\u0131yor. Bu durum nereye kadar gider? Bak\u0131n, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda hareketler t\u00fcr\u00fcyor. Wall Street\u2019ten ba\u015flayan, \u0130spanya, T\u00fcrkiye ve M\u0131s\u0131r\u2019a kadar. Kent merkezlerinde isyanlar var b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada. Yoksulla\u015fmak, geleceksizle\u015fmek, i\u015fsizle\u015fmek\u2026 Budur esas mesele buralarda. Ciddi bir ba\u015fkald\u0131r\u0131 ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n 2008 g\u00f6stergelerine g\u00f6re, d\u00fcnyan\u0131n yar\u0131s\u0131 kentlerde ya\u015f\u0131yor, bu b\u00fcy\u00fck bir rakam. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 200 y\u0131l d\u00fcnya n\u00fcfusu 3 milyar daha artacak ve onlar da gelip bu yoksul kentlerde ya\u015fayacak. Bu demektir ki; d\u00fcnyada m\u00fcthi\u015f bir evsizle\u015fmenin, yoksulla vars\u0131l aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkilerin giderek artt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6neme gidiyoruz. Kapitalizm kendi e\u015fi\u011fine geldi. Kendini yeniden \u00fcretmesi olduk\u00e7a zor olacak bence. Eskisi gibi, kendini yeniden \u00fcretmek i\u00e7in ba\u015fka bir manevraya ge\u00e7me becerisini g\u00f6sterebilece\u011fini sanm\u0131yorum.<\/p>\n KENTE BAKIN NEREDE HIRSIZLIK VAR, G\u00d6R\u00dcRS\u00dcN\u00dcZ<\/p>\n \u201cBu d\u00fczenin kendisi yolsuzluk d\u00fczeni. Ama bizde farkl\u0131 bir \u015fey var. Bizdekinin ad\u0131 h\u0131rs\u0131zl\u0131k. Kente bak\u0131n, nerede h\u0131rs\u0131zl\u0131k oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Mesela G\u00f6ztepe\u2019deki Meteoroloji alan\u0131. Bir kamu alan\u0131 buras\u0131. Siz bunu bir firmaya veriyorsunuz ve 44 katl\u0131 g\u00f6kdelen yap\u0131l\u0131yor, ki daha alt\u0131n\u0131 da g\u00f6rmedik biz. B\u00f6yle m\u00fcthi\u015f bir rant sa\u011fl\u0131yorsunuz. Bunu nas\u0131l yap\u0131yorsunuz? Bu bir h\u0131rs\u0131zl\u0131k. Biz merkezi ya da yerel otoritelere yetki veriyoruz, benim nefes alma hakk\u0131m\u0131, ye\u015fil hakk\u0131m\u0131, ya\u015fam hakk\u0131m\u0131 koru diye. Bir kere sen bunu sat\u0131yorsun. Kentlerde her g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 alanlar, bir yolsuzluk, hukuksuzluk hikayesidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir \u00e7alma vard\u0131r. Benim kamusal hakk\u0131m\u0131, havam\u0131 \u00e7al\u0131yorsun, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcm\u00fc \u00e7al\u0131yorsun, orman\u0131, nefesimi, \u00e7al\u0131yorsun. Bazen de yerinden ederek ya\u015fam hakk\u0131m\u0131 \u00e7al\u0131yorsun.\u201d<\/p>\n NASIL B\u0130R KENT M\u00dcCADELES\u0130?<\/p>\n \u201cKenti d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrenler asl\u0131nda bizi de d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. Mekanlar\u0131 in\u015fa edersiniz ve in\u015fa etti\u011finiz mekanlar sizi d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. E\u011fer siz mekan\u0131n in\u015fa safhas\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc bir rol oynayabilirseniz, sistemi de d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme hakk\u0131n\u0131 elde edersiniz. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z alanlar\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme hakk\u0131n\u0131 elimize almam\u0131z gerek. Sen benim ihtiyac\u0131m olmayan, sadece sermayenin hakk\u0131 olan milyarlarca liral\u0131k i\u015f yap\u0131yorsun. Haydarpa\u015fa\u2019y\u0131 otel yapaca\u011f\u0131m diyorsun, benim elimden zorla ula\u015f\u0131m hakk\u0131m\u0131 ald\u0131n. Niye benim \u00e7ocu\u011fum mahallede ilkokul olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, servise binip cehennemin dibine gitsin? Niye ben hastaland\u0131\u011f\u0131mda yar\u0131m saat i\u00e7inde bir devlet hastanesine de\u011fil de, \u00f6zel hastaneye gitmek zorunda kalay\u0131m? Bu taleplerin hepsi \u00fcst\u00fc kapal\u0131. Kent hakk\u0131 dedi\u011fimiz \u015feyi biz m\u00fclkiyetler \u00fczerinden s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorduk, Gezi direni\u015fine kadar. Gezi\u2019de ilk defa hi\u00e7 birimizin olmayan ve asl\u0131nda hepimizin olan bir \u015fey i\u00e7in m\u00fccadele ettik. Sol siyasetler bu meseleyi kavramakta ge\u00e7 kald\u0131. Ama ben bu durumun \u00e7abuk a\u015f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Mesela, 3. k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn bir simit\u00e7iye ne faydas\u0131 var? Ama o faydas\u0131n\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Ben bu \u00fclkenin ayd\u0131n\u0131 olarak, bu g\u00fcne kadar o simit\u00e7iye, 3. k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn asl\u0131nda onun hayat\u0131ndan \u00e7ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ikna edememi\u015fim, anlatamam\u0131\u015f\u0131m. \u00d6b\u00fcr\u00fc ikna etmi\u015f. D\u00f6n\u00fcp kendimize bir kez daha bakmam\u0131zda yarar var diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201cY\u0131k\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131 Kadir Topba\u015f ve Ba\u011fc\u0131lar Belediye…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":9267,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[4689],"tags":[],"class_list":{"0":"post-9265","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-secki"},"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9265","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9265"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9265\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9267"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9265"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9265"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonmeet.com\/pol\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9265"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nAlmanya\u2019da bu durumun \u00f6rnekleri var. \u00d6rne\u011fin, Ford fabrikas\u0131 ilk ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda 60 bin sendikal\u0131 i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. \u015eimdi, yakla\u015f\u0131k 20 bin i\u015f\u00e7i var ve bunun \u00e7ok b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 ta\u015feron. Sadece 9 bin kadrolu i\u015f\u00e7i kalm\u0131\u015f durumda. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, bu bo\u015falan alanlarda yeni kentsel, mekansal ve fonksiyonel olarak y\u00f6nlendirmeler yap\u0131lmal\u0131yd\u0131. Esas olarak buradan \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir kavram kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm. Asl\u0131nda yeniden canland\u0131rmad\u0131r anlam\u0131. Ama kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn bize geli\u015fi, kavram \u00fczerinde ciddi bir alg\u0131 ihlaliyle oldu.<\/p>\n
\n1960\u2019larda \u00f6nce sermaye \u0130stanbul\u2019a getirildi. \u00d6zel sekt\u00f6re ve h\u0131zl\u0131 kar elde etmeye ihtiya\u00e7 vard\u0131. Ne oldu? Gecekondu alanlar\u0131 olu\u015ftu. O d\u00f6nem bu duruma hi\u00e7 ses \u00e7\u0131kar\u0131lmad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc sermaye, i\u015f\u00e7inin konut sorununu \u00e7\u00f6zme y\u00fck\u00fcnden kurtuldu ve maliyeti azald\u0131. Ard\u0131ndan bir af \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 ve toprak m\u00fclkiyeti orada ya\u015fayanlara m\u00fclkiyetlendirildi. Sonra o m\u00fclkler \u00fczerinde bir tak\u0131m katlar in\u015fa edildi ve orada ya\u015fayanlar da bu rant ekonomisinin i\u00e7ine \u00e7ekildi. B\u00f6ylece bar\u0131nma hakk\u0131 talebinde ciddi bir k\u0131r\u0131lma ya\u015fand\u0131. Hi\u00e7 kimse sermayeye kar\u015f\u0131 bar\u0131nma talebini getirmedi uzun s\u00fcre. Sonra da zaten bu yerlerin holdinglere devredilme s\u00fcrecini ya\u015fad\u0131k biz.<\/p>\n